Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ από τη βιομηχανική στη μεταβιομηχανική κοινωνία της πληροφορίας, η μετάβαση από τις αδρές και μεγάλες κοινωνικές διαστρωματώσεις της πρώτης, στην ποικιλία, την πολυδιαίρεση και τις αποχρώσεις της δεύτερης, δεν έχει αναιρέσει τον θεμελιώδη θεσμικό ρόλο του κόμματος.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος εισέρχεται στην εστία του πολιτικού και δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος μόνον αποσπασματικά και μόνον φευγαλέα. Αποσπασματικά γιατί το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε ελάχιστα σημεία που ορισμένοι υποθέτουν ότι έχουν πρακτικό πολιτικό ενδιαφέρον όπως ο τρόπος εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας ή η διαδικασία επιλογής της κορυφής της Δικαιοσύνης. Φευγαλέα γιατί το ενδιαφέρον παρακολουθεί τις ανάγκες της συγκυρίας και όχι το ίδιο το αυτοτελές πολιτικό βάρος που εξ ορισμού έχει κάθε διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος.

26 Φεβρουαρίου 1998

Το ερώτημα που μας απασχολεί, εάν το έχω προσλάβει ορθά, είναι τι ορίζεται ως Αριστερά σήμερα στην αυγή του 21ου αιώνα και της τρίτης χιλιετίας. Ξεκινώ από μια ελαφρώς «ανατρεπτική» διαπίστωση, πως τίποτα δεν είναι αυτονόητο και προκειμένου να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα τι ορίζεται ως Αριστερά και ως αριστερή πολιτική, πρέπει να επαναδιατυπώσουμε το ιστορικά και ιδεολογικά αυτονόητο, καθώς στο πεδίο του αυτονοήτου η ιδεολογία κινδυνεύει να γίνει ιδεοληψία. Στο πεδίο επίσης του αυτονοήτου χάνεις την επαφή με την ιδεολογία σου, παύεις δηλαδή να έχεις αυτό που ονομάζουμε συνείδηση της ιδεολογίας σου.

1. Εμμονή στον κοινοβουλευτικό χαρακτήρα του πολιτεύματος

Ολοι χωρίς καμία εξαίρεση συμφωνούν στην ανάγκη διατήρησης του κοινοβουλευτικού χαρακτήρα του πολιτεύματος. Η κυβέρνηση, που εξαρτάται από την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας της Βουλής, έχει την αρμοδιότητα να χαράζει τη γενική πολιτική της χώρας, ο δε πρωθυπουργός (όταν μάλιστα συμβαίνει να είναι και επικεφαλής της μονοκομματικής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας) είναι το κεντρικό πολιτικό πρόσωπο του συστήματος διακυβέρνησης.

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας επανέρχεται κατά καιρούς στο προσκήνιο, τις περισσότερες όμως φορές με τρόπο που δεν επιτρέπει τη σοβαρή, από ιστορικής, θεσμικής και πολιτικής πλευράς, αντιμετώπισή του. Πρέπει, πρώτον, να γίνει αντιληπτό ότι είναι άλλο θέμα η ολοκλήρωση της θρησκευτικής ελευθερίας με την πλήρη κατοχύρωση όλων των ατόμων, όλων των θρησκειών και όλων των δογμάτων και άλλο θέμα η συνταγματικά ρυθμισμένη σχέση της Εκκλησίας με το Κράτος.

1. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το ζήτημα της ίδρυσης ή μη ιδιωτικών πανεπιστημίων κατέστη ένα από τα λίγα σημεία διαφωνίας στην ανοικτή διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος. Η οργάνωση της ανώτατης εκπαίδευσης και ο τρόπος εισαγωγής σ' αυτήν ήταν πάντοτε ­ για λόγους που ανάγονται στις ίδιες τις συνθήκες συγκρότησης του νεοελληνικού κράτους ­ εξαιρετικά κρίσιμο κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα στο μέτρο που η κατοχή των ουσιαστικών, κυρίως όμως των τυπικών προσόντων που πιστοποιεί ένα πανεπιστημιακό πτυχίο συνδέεται με τον ίδιο τον κοινωνικό καταμερισμό.

Δυστυχώς ορισμένοι είτε από άγνοια είτε από δημαγωγική διάθεση εξακολουθούν να καλλιεργούν τη σύγχυση γύρω από το ζήτημα της ίδρυσης και της λειτουργίας ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα εκμεταλλευόμενοι τα υπαρκτά και οξύτατα προβλήματα της ανώτατης εκπαίδευσης και την αγωνία των νέων ανθρώπων που θέλουν να σπουδάσουν καθώς και των οικογενειών τους.

Oι μεγάλες συνθέσεις για την ερμηνεία της ιστορίας και των διεθνών σχέσεων διατρέχουν πάντοτε τον κίνδυνο της υπεραπλούστευσης: Δύσκολα ένα θεωρητικό σχήμα μπορεί να υποδεχθεί και να ερμηνεύσει άπειρες και ποικίλες καταστάσεις και ακόμα περισσότερα γεγονότα. Η ιστορική εξέλιξη –άρα και η εξέλιξη της πραγματικότητας στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων– ποτέ δεν υπήρξε ευθύγραμμη. Αντιθέτως, είναι γεμάτη από αντιφάσεις, παλινδρομήσεις και εξαιρέσεις. Η ιστορική πραγματικότητα είναι πιο πολύπλοκη και πιο ευφάνταστη από οποιαδήποτε θεωρητική υπόθεση εργασίας.

Ι. Οσο προχωρεί η διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης τόσο μεγαλύτερη έμφαση δίδεται στον πολιτισμό και την πολιτιστική πολιτική.

«Η αναζήτηση», το πρώτο μυθιστόρημα του πρωθυπουργικού συμβούλου Νίκου  Θέμελη, άρχισε ήδη τη διαδρομή του στο αναγνωστικό κοινό, προτείνοντας ένα διάλογο ανάμεσα στη νεότερη ιστορία και στη λογοτεχνική παράδοση. Ο συγγραφέας κερδίζει κιόλας μια θέση στη μεγάλη γεωγραφία των λογοτεχνών δημοσίων ανδρών, ομότεχνος του Ντάγκλας Χερντ, του Ζακ Αταλί, του Οκτάβιο Πας, ακόμη και του Σεν Τζον Περς