Στ. Τσιτσόπουλος: Ένα άλλο κράτος είναι εφικτό. Αυτό είναι ένα δικό σας σλόγκαν – αν μου επιτρέπετε. Παράφραση του ένας άλλος κόσμος είναι εφικτό.

Ευ. Βενιζέλος: Θα σας πω. Το «Ένα άλλο κράτος είναι εφικτό» είναι ο τίτλος ενός μεγάλου συνεδρίου που είχαμε οργανώσει πριν από δύο χρόνια με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικού Δικαίου με συμμετοχή πολλών επιστημόνων για όλα τα επιμέρους προβλήματα. Και ξεκινούσα τη γενική μου εισήγηση έτσι. Ότι ακριβώς επειδή προκαλεί ως ουτοπικό το σύνθημα, γι΄ αυτό και το φέρνω να το υιοθετήσω. Και πιστεύω ότι είναι εφικτό ένα άλλο κράτος, αρκεί να συνεννοηθούμε τι είναι κράτος.

Γιατί κράτος δεν είναι μόνο ο κρατικός μηχανισμός, δεν είναι μόνο η δημόσια διοίκηση ή ο σκληρός πυρήνας του στρατού,της αστυνομίας,της δικαιοσύνης, δηλαδή ο πυρήνας της καταστολής. Το κράτος είναι η σχέση των σχέσεων, ο θεσμός των θεσμών. Είναι η συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων, όπως έλεγε ο μακαρίτης ο Νίκος Πουλατζάς.

Άρα στο κράτος συμποσούται και η κοινωνία, διότι η κοινωνία από μόνη της είναι άδικη, άνιση, καταπιεστική. Το κράτος είναι αυτό που μέσω των δικαιωμάτων, των θεσμών, της δημοκρατίας ανακόπτει τη ροπή της κοινωνίας και πολύ περισσότερο της αγοράς προς την ανισότητα και ως εκ τούτου και  προς τον εκβαρβαρισμό και έχει πολλή μεγάλη σημασία να επιμείνουμε στην ανάγκη για ένα άλλο κράτος, γιατί ο πολίτης τώρα τι νιώθει; Ότι ένα κακό γραφειοκρατικό αυταρχικό και αναποτελεσματικό κράτος τον βασανίζει. Του απαγορεύει  δραστηριότητες εκεί που δεν πρέπει και δεν τον βοηθάει εκεί που πρέπει, στην οικονομική του ανάγκη, στο πρόβλημα υγείας, στην πλημμύρα, στο σεισμό, στην πυρκαγιά κλπ. Ή όταν έχει πρόβλημα ασφάλειας, εγκληματικότητας.

Θέλει όμως τα πάντα από ένα κράτος άλλου τύπου. Έξυπνο, ευέλικτο, αποτελεσματικό, διαφανές, ένα κράτος δικαίου και δικαιοσύνης, ένα κράτος που μπορεί να τον βοηθήσει, να του υποδείξει νέες καλλιέργειες, νέες επενδύσεις, να του δώσει ευκαιρίες απασχόλησης, να του δώσει καλό νοσοκομείο, καλό σχολείο. 

Στ. Τσιτσόπουλος:Κράτος ή βαρβαρότητα επομένως.

Ευ. Βενιζέλος: Ναι σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Στ. Τσιτσόπουλος: Κράτος ή βαρβαρότητα για να παραφράσουμε το σύνθημα.

Ευ. Βενιζέλος: Βεβαίως, ισχύει αυτό, ισχύει σε μεγάλο βαθμό. Υπό την έννοια αυτή το κράτος μπορείς να το ορίσεις με πολλούς τρόπους. Μπορείς να δώσεις ένα νομικό ορισμό του κράτους, μπορείς να δώσεις έναν ορισμό δημοσιονομικό, ότι κράτος ίσον μέγεθος δημόσιας δαπάνης. Και όταν μιλούν για κρατισμό στην πραγματικότητα οι νεοφιλελεύθεροι θέλουν ένα κράτος το οποίο να έχει χαμηλές δημόσιες δαπάνες, ένα κράτος το οποίο περιορίζεται σε έναν πάρα πολύ χαλαρό ρυθμιστικό ρόλο. Αλλά το κράτος το κοινωνικό, το αναπτυξιακό κοινωνικό κράτος, όχι αυτό που μοιράζει λεφτά αλλά αυτό που μετατρέπει την κοινωνική πολιτική σε μοντέλο ανάπτυξης, τελικά είναι ένα κράτος, το οποίο λειτουργεί και ρυθμιστικά άρα θέτει κανόνες και παροχικά, δίνει κάποια λεφτά προνοιακά αλλά και αναδιανεμητικά.

Διότι αν δεν λειτουργήσει αναδιανεμητικά το κράτος, δεν θα άρεις μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες, δεν θα βοηθήσεις τα μεσαία στρώματα, τα χαμηλά στρώματα, τα στρώματα κοντά στη φτώχεια, την απόλυτη φτώχεια. Μπορείς να τα βοηθήσεις μέσα από μηχανισμούς όπως είναι ας πούμε το εγγυημένο εισόδημα, το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης, το επίδομα θέρμανσης, το επίδομα ανεργίας, αν η ανεργία ταυτίζεται με τη φτώχεια που σε πολύ μεγάλο βαθμό ταυτίζεται.

Όμως το μεσαίο στρώμα πώς το βοηθάς; Το μεσαίο στρώμα το βοηθάς μόνο μέσα από τις φορολογικές και αναπτυξιακές του πολιτικές και από τις καλές υπηρεσίες του κράτους.

Στ. Τσιτσόπουλος: Πάντως όλη αυτή η συζήτηση η ατέρμονη λιγότερο κράτος, περισσότερο κράτος…

Ευ. Βενιζέλος: Αλλού λιγότερο, αλλού περισσότερο.

Στ. Τσιτσόπουλος: ... ένα ερώτημα, πόσο κράτος;

Ευ. Βενιζέλος: Ένα άλλο κράτος είναι η απάντηση.

Στ. Τσιτσόπουλος: Ένα άλλο κράτος.

Ευ. Βενιζέλος: Είναι η αποτυχία που οδήγησε, η παγκόσμια αποτυχία που οδήγησε στην οικονομική κρίση. >>>