Η διαφάνεια είναι ένα θεμελιώδες κοινωνικό και πολιτικό αίτημα. Η κοινωνία αποζητά διαφάνεια, είναι όμως εξαιρετικά δύσπιστη, ηττοπαθής και μοιρολατρική. Έχει σχεδόν πειστεί ότι τίποτα δεν πρόκειται να γίνει, ότι ανακυκλώνονται οι ίδιες και οι ίδιες συζητήσεις, επειδή ανακυκλώνονται και διογκώνονται τα ίδια και τα ίδια προβλήματα.

Η πρωτοβουλία της Γερμανικής Προεδρίας να θέσει ξανά επί τάπητος το ζήτημα του Ευρωπαϊκού Συντάγματος μας επιβάλλει να ξαναθυμηθούμε ορισμένα απλά και θεμελιώδη ζητήματα.

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα, αν η κοινή εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αναγκαία και εφικτή, πρέπει να εξετάσουμε με προσοχή το υποκείμενο που μπορεί τώρα να δράσει και να δούμε ποια είναι τα διεθνή συμφραζόμενα μέσα στα οποία μπορεί να δράσει. Αντί για απάντηση, ξεκινώ συνεπώς θέτοντας τρεις ερωτήσεις: Ποια Ευρώπη, ποια δύση και ποιο νέο διεθνές σύστημα ισχύος;

Θέλω να συγχαρώ το ΕΒΕΑ για την πρωτοβουλία του αυτή. Πιστεύω κι εγώ βαθιά στη σημασία και τη χρησιμότητα του κοινωνικού διαλόγου.

Έχω το προνόμιο να είμαι εκτός από αναγνώστης και συνεργάτης του περιοδικού Νομοκανονικά.

Κυρία και κύριοι πρόεδροι, κυρίες και κύριοι, αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι. Είναι ιδιαίτερα τιμητικό και κολακευτικό για μένα το γεγονός ότι οι επτά ροταριανοί όμιλοι μου εμπιστεύτηκαν σήμερα την εισαγωγική αυτή ομιλία. Σε μια τελετή που και εγώ νιώθω ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική, συμβολική, παιδαγωγική και ως εκ τούτου ο ρόλος του ομιλητή είναι πάντα λεπτός, γιατί πρέπει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες ενός τέτοιου ακροατηρίου και στις σκοπιμότητες μιας τέτοιας κοινωνικής εκδήλωσης.

Το περίεργο είναι ότι θα κάνω την πρώτη εισήγηση σε αυτό το συνέδριο αμφισβητώντας καταστατικά το θέμα του. Θα προσπαθήσω να απαντήσω στο ερώτημα αν μπορεί να υπάρξει πολιτικό σύστημα χωρίς κρίση. Θα επιδιώξω να αποδείξω ότι η κρίση είναι σύμφυτη σε κάθε πολιτικό σύστημα, ιδίως στη σημερινή εποχή.

 

Το ανώτερο στάδιο της πολιτικής είναι η ιστορία. Μεσολαβεί όμως ο κρίσιμος παράγοντας του χρόνου. Όταν η πολιτική ασκείται με την αίσθηση του μακρού χρόνου, εφάπτεται με την ιστορία και συχνά την γράφει. Αντιθέτως όταν η πολιτική μένει καθηλωμένη στον ορίζοντα της συγκυρίας, βλέπει πολύ συχνά την ιστορία να γράφεται ερήμην της.

Έχω τη χαρά, χάρη στις ευγενικές προκλήσεις που μου απευθύνουν οι συνδιασκέψεις του Economist, να βρίσκομαι σήμερα στο ίδιο τραπέζι με δύο ανθρώπους με τους οποίους είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ κατά τη διάρκεια της θητείας μου στο Υπουργείο Ανάπτυξης, όταν μεταξύ των άλλων τομέων που επέβλεπα, επέβλεπα και τον τομέα του εμπορίου.

1. Στη διάρκεια των εργασιών της Ζ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, που έληξαν με την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2001, με πολύ μεγάλη ειλικρίνεια και θάρρος, τα μέλη της Βουλής ψηλάφισαν το ζήτημα των ανεξαρτήτων αρχών.