2006-2007

3. Θέσεις για τα βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης

Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος με ορίζοντα το 2030 και ενδιάμεσο ορόσημο το 2015 κρίνεται από αυτή τη δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης και από τη διασφαλισμένη δυνατότητα του δημοσίου να συνεισφέρει το μερίδιο του στο πλαίσιο της τριμερούς ή διμερούς χρηματοδότησης του συστήματος.

1. Το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης έχει ούτως ή άλλως μεγάλα περιθώρια οργανωτικής και διαχειριστικής εκλογίκευσης. Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να επιτευχθεί καθώς δεν αφορά τις ουσιαστικές παραμέτρους του συνταξιοδοτικού συστήματος, αλλά αυτή καθεαυτή την οργανωτική και διαχειριστική του βελτίωση (διαδικασίες ενοποίησης ταμείων κύριας ασφάλισης και ομαδοποίηση των ταμείων επικουρικής ασφάλισης, μηχανοργάνωση, απλούστευση και επιτάχυνση διαδικασιών κ.ο.κ.).
   
   
2. Πέρα άλλωστε από τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές όψεις του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, σημασία έχει ο βαθμός ικανοποίησης των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων από τις υπηρεσίες που τους παρέχονται, ανεξάρτητα από το ύψος των συντάξεων. Από αυτή την οπτική γωνία η υστέρηση του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης είναι πολύ μεγάλη και πρέπει να καλυφθεί με άμεσα μέτρα διοικητικού, οργανωτικού και διοικητικού χαρακτήρα.
   
3. Οι βασικές παράμετροι του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης [α) όρια ηλικίας, β) διάρκεια ασφάλισης για τη θεμελίωση δικαιώματος, γ) ποσοστό αναπλήρωσης, δ) προϋποθέσεις πρόωρης συνταξιοδότησης, ε) ύψος εισφορών, στ) κρατική συμμετοχή], όπως έχουν διαμορφωθεί, πρέπει να θεωρούνται δεδομένες και σταθερές στο πλαίσιο της σχέσης εμπιστοσύνης κράτους και πολίτη που είναι θεμέλιο του κοινωνικού κράτους δικαίου. Ιδιαίτερη, βέβαια, σημασία έχει η συνεπής εφαρμογή των νομοθετημένων παραμέτρων, σε συνδυασμό με τους διαρθρωτικούς στόχους της αύξησης της απασχόλησης, δηλαδή του αριθμού των ασφαλισμένων και της αποτελεσματικής πάταξης της εισφοροδιαφυγής. Μόνον επιμέρους παρεμβάσεις, εκεί όπου υπάρχουν ακραίες και αδικαιολόγητες, με βάση τα σημερινά δεδομένα, αποκλίσεις, έχει νόημα να γίνουν στο κανονιστικό πλαίσιο της κοινωνικής ασφάλισης. Στόχος δεν μπορεί να είναι μια κοινωνία χαμηλόμισθων και χαμηλοσυνταξιούχων. Στόχος είναι πάντα μια κοινωνία αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης για όλους.
   
4. Θεμελιώδης διαρθρωτικός στόχος για την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος είναι η αύξηση της απασχόλησης και άρα του συνολικού αριθμού των ασφαλισμένων μέσα σε μία αγορά εργασίας που  λειτουργεί με νόμιμο και διαφανή τρόπο και παράγει το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας.  Ο στόχος της πλήρους απασχόλησης είναι από την άποψη αυτή συνυφασμένος με τη βιωσιμότητα και τη διανεμητική λειτουργία  του συνταξιοδοτικού συστήματος.
   
5. Εξίσου σημαντικό διαρθρωτικό μέτρο για την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος είναι η δραστική και οριστική μείωση της εισφοροδιαφυγής που σε συσχετισμό με το ομόλογο φαινόμενο της αδήλωτης εργασίας αλλοιώνει όλα τα μεγέθη του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Στόχος είναι να καλυφθούν έτσι δύο διαρθρωτικά μειονεκτήματα του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης: Πρώτον, ο αδικαιολόγητα μεγάλος αριθμός χαμηλοσυνταξιούχων, που θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τον ελάχιστο ασφαλιστικό βίο, επειδή είναι προφανές ότι στον υπόλοιπο εργασιακό τους βίο ήταν ανασφάλιστοι. Και δεύτερον, η εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή λόγω αδυναμίας λειτουργίας των ελεγκτικών και εισπρακτικών μηχανισμών των ασφαλιστικών ταμείων.