Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου, Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975
Ev.Venizelos, Fifty years of the Greek Constitution of 1975 | Closing Ceremony | Zappeion Megaron
June 11, 2025, Zappeion Megaron, Athens
Evangelos Venizelos*
Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs (2013 –2015), Deputy Prime Minister and Finance Minister (2011 - 2012)- Professor emeritus of Constitutional Law at the Aristotle University of Thessaloniki. General Rapporteur for the revision of the Greek Constitution (1995-2001)
Fifty years of the Greek Constitution of 1975**
1. The 1975 Constitution as the Constitution of the Metapolitefsi—In Both Senses of the Term
The 1975 Constitution is the Constitution of the Metapolitefsi in both senses of the term: it is the Constitution of the Metapolitefsi as the historical moment of the transition from dictatorship to democracy. Its adoption and entry into force symbolize the completion of that transition. This is the great historical and institutional achievement of Konstantinos Karamanlis.
The process of enacting the 1975 Constitution constitutes an internationally significant case study in the exercise of primary constituent power. This power is first exercised as a historical event, taking the institutional form of the collapse of the dictatorship and the subordination of the armed forces to political control, under the authority of Karamanlis’ transitional government of national unity. This took place under the overwhelming weight of the military defeat in Cyprus. This founding trauma of the Metapolitefsi forms the initial legitimizing basis of the new constitutional order.
Εισαγωγική τοποθέτηση & Παρεμβάσεις Ευάγγελου Βενιζέλου στην ενότητα «Υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος;» | «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975» Ζάππειο Μέγαρο
11 Ιουνίου 2025
Εισαγωγική τοποθέτηση Ευάγγελου Βενιζέλου στο συνέδριο που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών, «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στην ενότητα «Υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος 1975/1986/2001/2008/2019;» Ζάππειο Μέγαρο, 10-11.6.2025
Κυρία Πρόεδρε,
σας ευχαριστώ πολύ για τη συμμετοχή σας, όπως ευχαριστώ και όλους και όλες που προηγήθηκαν ως εισηγητές/εισηγήτριες ή ως συντονιστές/ συντονίστριες. Ογδόντα πέντε μέλη της ελληνικής και της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας του Συνταγματικού Δικαίου μετείχαν σε αυτό το διήμερο συνέδριο για να τιμήσουν τα 50 χρόνια του ελληνικού Συντάγματος.
Είδατε και το επίπεδο του επιστημονικού προβληματισμού. Νομίζω ότι ο συστηματικός ακροατής μπορεί να εντοπίσει ή έστω να διαισθανθεί τα πεδία στα οποία υπάρχει ευρεία συμφωνία και τα πεδία στα οποία εμφανίζονται συχνές και έντονες διαφωνίες.
Όσο μιλούσαν οι συνομιλητές μου, προσπάθησα να κάνω μία άσκηση, να συντάξω ένα νέο ελληνικό Σύνταγμα 45 λέξεων, το οποίο θα μπορούσε να λέει απλώς: «Το Σύνταγμα εγγυάται τη δημοκρατική αρχή, την κοινοβουλευτική αρχή, αρχή της διάκρισης των εξουσιών και στο πλαίσιο της την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και το κοινωνικό κράτος δικαίου. Προστατεύει τα δικαιώματα του ανθρώπου, στα οποία περιορισμοί επιτρέπονται για λόγους γενικού συμφέροντος, εφόσον τηρείται η αρχή της αναλογικότητας.»
Ευχαριστίες και καταληκτική τοποθέτηση Ευ. Βενιζέλου στο πέρας των θεματικών ενοτήτων | Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975
11 Ιουνίου 2025
Ευχαριστίες και καταληκτική τοποθέτηση Ευ. Βενιζέλου στο πέρας των θεματικών ενοτήτων του συνεδρίου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»
Ευχαριστώ θερμότατα τον καθηγητή κ. Παντελή για αυτόν τον γοητευτικό τρόπο με τον οποίο πρότεινε μία ανάγνωση των εργασιών του συνεδρίου.
Πλησιάζουμε στο τέλος και στις 19:15 προβλέπεται να ολοκληρωθεί η προσέλευσή μας στο Αίθριο για την τελετή λήξης. Θα ήθελα να σας καλέσω όλες και όλους αμέσως μόλις κλείσουμε εδώ τις εργασίες να απολαύσουμε το Αίθριο, στο οποίο μετά την τελετή λήξης και μετά τη μουσική στιγμή που θα μας προσφέρει το «Μέταλλον» δηλαδή το συγκρότημα χάλκινων, πνευστών και κρουστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, θα έχουμε και μία μικρή δεξίωση στην οποία φυσικά είστε όλες και όλοι καλεσμένες.
Πριν από αυτό όμως θα μου επιτρέψετε να επαναλάβω τις ευχαριστίες μου στους δύο φορείς που συνδιοργανώνουν με τον Κύκλο Ιδεών το συνέδριο αυτό, δηλαδή στη διαΝΕΟσις στην οποία αναφερθήκαμε εκτενώς και με πολύ μεγάλη χαρά επαναλαμβάνουμε όλα τα καλά λόγια για τις δραστηριότητες της και για το γεγονός ότι έχει θελήσει να ασχοληθεί συστηματικά με το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης. Επίσης προς το Οικονομικό Φόρουμ Δελφών και προσωπικά προς τον Συμεών Τσομώκο, γιατί η τεχνική βοήθεια που μας προσφέρει πάντα είναι πολύτιμη. Θα επαναλάβω τις ευχαριστίες μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής προσωπικά τον κ. Νικήτα Κακλαμάνη όταν έρθει, στην τελετή δηλαδή, γιατί το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων.
Χαιρετισμός Ευάγγελου Βενιζέλου στην έναρξη του συνεδρίου, «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στο Ζάππειο Μέγαρο
10.6.2025
Χαιρετισμός Ευάγγελου Βενιζέλου στην έναρξη του συνεδρίου,
«Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στο Ζάππειο Μέγαρο
Θεοφιλέστατε, Σεβασμιώτατε, κύριοι Πρόεδροι, κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στο πανεπιστήμιο και στη δικηγορική κοινότητα, σας υποδέχομαι με πολύ μεγάλη χαρά στο συνέδριό μας για τα 50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 με τον υπότιτλο «Η συνταγματική υπόσχεση της μεταπολίτευσης και η ποιότητα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου». Η παρουσία σας είναι πολύ μεγάλη τιμή για τους οργανωτές, για τον Κύκλο Ιδεών, αλλά και για τη διαΝΕΟσις που συμπράττει και για το Οικονομικό Forum των Δελφών. Ιδιαίτερη τιμή για τους οργανωτές είναι η αιγίδα που έχει παραχωρήσει η Βουλή των Ελλήνων με απόφαση του Προέδρου της κ. Νικήτα Κακλαμάνη. Θα έχουμε επίσης την πολύ μεγάλη, πολιτειακού χαρακτήρα, τιμή στην τελετή λήξης του συνεδρίου αύριο βράδυ, στο Αίθριο του Ζαππείου που μας φιλοξενεί, να έχουμε κοντά μας και τον Πρόεδρο της Βουλής αλλά και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος και θα κηρύξει τη λήξη των εργασιών του συνεδρίου.
10-11.6.2025: Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 | Ζάππειο Μέγαρο | Κύκλος Ιδεών
Ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με τη διαΝΕΟσις και το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και με την υποστήριξη των εκδόσεων Σάκκουλα, διοργανώνει συνέδριο για την επέτειο των πενήντα χρόνων από το Σύνταγμα του 1975 στις 10 και 11 Ιουνίου 2025, στο Ζάππειο Μέγαρο, ακριβώς 50 χρόνια από τη θέση σε ισχύ του Συντάγματος, με ειδικότερο τίτλο:
Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975.
Η συνταγματική υπόσχεση της Μεταπολίτευσης και η ποιότητα της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου
10 και 11 Ιουνίου 2025
Ζάππειο Μέγαρο
Υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων
Άρθρο Ευ. Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας Καθημερινή της Κυριακής, 50 χρόνια Σύνταγμα
8 Ιουνίου 2025
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας Καθημερινή της Κυριακής, 50 χρόνια Σύνταγμα
Τα πενήντα χρόνια ενός ανθεκτικού και επαυξημένου Συντάγματος
Γιορτάζουμε φέτος τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975 που ψηφίστηκε στις 7, δημοσιεύθηκε στις 9 και άρχισε να ισχύει στις 11 Ιουνίου 1975. Την επόμενη ημέρα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η συμμετοχή της χώρας στις διεργασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν μία από τις θεμελιώδεις συνταγματικές αποφάσεις της πρώιμης φάσης της Μεταπολίτευσης, ακόμη και αν δεν μνημονεύεται ρητά στον σκληρό πυρήνα των μη υποκείμενων σε αναθεώρηση διατάξεων του άρθρου 110 παρ.1 . Αυτό κατέστη ρητός συνταγματικός κανόνας το 2001 με την προσθήκη σχετικής ερμηνευτικής δήλωσης στο άρθρο 28.
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, 50 χρόνια Σύνταγμα
8 Ιουνίου 2025
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, «50 χρόνια Σύνταγμα»
Η πεντηκονταετία του Συντάγματος του 1975 ως πρόκληση εθνικού αναστοχασμού
Η επέτειος των πενήντα ετών ενός εθνικού συντάγματος πρέπει να είναι μια στιγμή εθνικού - δηλαδή πολιτικού, κοινωνικού αλλά και επιστημονικού - αναστοχασμού για το τι σημαίνει αυτή καθεαυτήν η συγκρότηση μιας μακράς ενιαίας περιόδου κατά την οποία ισχύει το ίδιο συνταγματικό κείμενο, όπως αυτό έχει στο μεταξύ αναθεωρηθεί (1986, 2001, 2008, 2019), σύμφωνα όμως με τις δικές του προβλέψεις (άρθρο 110 Σ), δηλαδή εντός των διαδικαστικών και ουσιαστικών ορίων της αναθεώρησής του.
Η επέτειος δεν είναι πρωτοφανής στη συνταγματική Ιστορία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους καθώς πενήντα χρόνια ισχύος είχε καταγράψει και το Σύνταγμα του 1864 έως το κίνημα στο Γουδή και την κίνηση της διαδικασίας αναθεώρησης που κατά παράβαση των προβλέψεων του ίδιου του Συντάγματος για την αναθεώρησή του οδήγησε στο Σύνταγμα του 1911. Σύνταγμα βασιλευομένης δημοκρατίας που ήθελε να εμφανίζεται αφενός μεν ως το Σύνταγμα της φιλελεύθερης και εκσυγχρονιστικής τομής, αφετέρου δε ως το Σύνταγμα της πολιτειακής συνέχειας έστω έως τον εθνικό διχασμό. Άλλωστε πολλά χρόνια αργότερα το μετεμφυλιακό Σύνταγμα του 1952 εμφανιζόταν και αυτό ως συνέχεια ή μάλλον ως επανασυγκόλληση του σπασμένου νήματος του Συντάγματος του 1864/1911.
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ «50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»
7 Ιουνίου 2025
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ «50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»
Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό
Η πεντηκονταετία του ισχύοντος Συντάγματος ενός κράτους που έχει συνολική διάρκεια λίγο μεγαλύτερη των διακοσίων ετών και η γενέθλια πράξη του ήταν η διακήρυξη της ανεξαρτησίας του παράλληλα με τη θέσπιση του πρώτου επαναστατικού Συντάγματός του, σημαίνει πολλά.
Σημαίνει πώς το ένα τέταρτο της ζωής του συνιστά μια ενιαία ως προς το συνταγματικό της θεμέλιο περίοδο, με αφετηρία τη Μεταπολίτευση, την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Μια περίοδο που διανύθηκε υπό συνθήκες πολιτειακής σταθερότητας με τη μορφή της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας και τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση όλης της δέσμης των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων που εμπλουτίζονται από τις αντίστοιχες διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαίου της ΕΕ, ιδίως του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αυτό καθιστά την Ελλάδα, μια σύγχρονη συνταγματική / φιλελεύθερη δημοκρατία, ένα δημοκρατικό κοινωνικό κράτους δικαίου, όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των άρθρων 2 και 25 Σ.
Για τον Βασίλη Παπαβασιλείου
6 Ιουνίου 2025
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έκανε την ακόλουθη δήλωση για τον Βασίλη Παπαβασιλείου
Την ώρα που γράφω αυτόν τον δύσκολο αποχαιρετισμό βλέπω τη μαγνητοσκοπημένη συζήτηση με θέμα «Θέατρο και Πολιτική» που είχε οργανώσει ο Κύκλος Ιδεών στις 16.3.2019 αμέσως μετά την παράσταση του έργου «Τους Ζυγούς Λύσατε» του Βασίλη Παπαβασιλείου / Φωκίωνα Καπνίδη στο Θέατρο Τέχνης στην οδό Φρυνίχου.
Ο Βασίλης / Φωκίων ως πολιτικός αρχηγός αλλά και ως ο ιστορικός του μέλλοντος συζήτησε με δημοσιογράφους, συγγραφείς, πολιτικούς για το ελληνικό ζήτημα υπό τις τότε συνθήκες. Ενα υπόδειγμα αυτοσχεδιασμού του θεατρικού συγγραφέα - σκηνοθέτη - ηθοποιού - θεωρητικού του θεάτρου και πρωτίστως ολιστικού διανοούμενου Βασίλη Παπαβασιλείου. Ενα ρεσιτάλ αίσθησης της Ιστορίας και της σχέσης Θεάτρου και Πολιτικής.
Αυτό το μοναδικό πρόσωπο που ταλαιπωρημένο ιατρικά έφυγε τα ξημερώματα, αποχαιρετούμε με την αγάπη και τον θαυμασμό που προκαλούσε και θα προκαλεί πάντα η σπάνια και πλήρης συρροή ευφυΐας, γνώσης και χαρίσματος που ήταν ο Βασίλης Παπαβασιλείου.
Αποφεύγω τα αυτονόητα και προφανή. Όλο το αποφατικό βάθος του Βασίλη μπορούσε να φανεί μόνο στο μεταίχμιο (δημόσιας) σκηνής και (ιδιωτικής) αφήγησης ανελέητα αυτοσαρκαστικής.
Αυτός ο Βασίλης δεν μπορεί να υποκλιθεί για τελευταία φορά στη σκηνή γιατί ήταν ο ίδιος μια πολυεπίπεδη σκηνή που την έστηνε όπου βρισκόταν κάθε φορά, που τη στήνει τώρα εκεί που βρίσκεται.
Σελίδα 9 από 245
