Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2010

Ομιλία Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Ευάγγελου Βενιζέλου στην παρουσίαση της έκδοσης «Ελλάς Άνωθεν»

Θέλω να συγχαρώ τον φωτογράφο, τον κύριο Γιαννέλο και τον εκδότη για την ποιότητα του τόμου. Δεν ξέρω αν έγινε αντιληπτό το τέχνασμα της κυρίας Τρέμη, αλλά θέλησε, με αφορμή ένα φωτογραφικό λεύκωμα, να οδηγηθούμε στον πυρήνα του πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού προβλήματος της χώρας. Στον πυρήνα του «ελληνικού ζητήματος».

Ποιος είναι αλήθεια ο πυρήνας του εθνικού μας προβλήματος τώρα, λίγες μέρες πριν την είσοδο του 2011; Θα μπορούσε να πει κανείς η κρίση δημοσίου χρέους.  Η δημοσιονομική περιδίνηση.  Ο κίνδυνος χρεοκοπίας.  Η ύφεση. Η μείωση του επιπέδου των εισοδημάτων. Η  μείωση του ίδιου του εθνικού προϊόντος. Το γεγονός ότι έχουμε απωλέσει πολλούς βαθμούς κυριαρχίας: νομισματικής, δημοσιονομικής, αναπτυξιακής κυριαρχίας. Θα έλεγα, ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε, ως χώρα, είναι ότι έχουμε στην πραγματικότητα αποδεχθεί μια διαδικασία γενικευμένης κοινωνικής και άρα εθνικής απογοήτευσης.

 

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι ότι έχουμε πια εισέλθει στην φάση καις εθνικής αυτοταπείνωσης. Δεν πιστεύουμε στις δυνατότητες μας, έχουμε αποκτήσει ένα είδος συλλογικής εθνικής ενοχής για το παρελθόν μας, απώτερο και εγγύτερο και βεβαίως, όλα αυτά όπως αντιλαμβάνεστε επηρεάζουν το δημόσιο κλίμα, επηρεάζουν την συλλογική ψυχολογία, αυτά δεν είναι ατμόσφαιρα, δεν είναι αέρας. Είναι πολύ πραγματικά, οικονομικά, πολιτικά και αναπτυξιακά μεγέθη γιατί συνδέονται με συμπεριφορές. Συμπεριφορές καταναλωτικές, καταθετικές, επενδυτικές, εν τέλει πολιτικές.

Γιατί το ερώτημα είναι αν η δημοκρατία μας λειτουργεί, αν το πολιτικό σύστημα είναι επαρκές, αν η ελληνική κοινωνία αντιπροσωπεύεται πράγματι, εκφράζεται μέσα από τους δημοκρατικούς, κοινοβουλευτικούς θεσμούς, αν η δημοκρατική διαδικασία –και άρα η πολιτική- μπορεί να δώσει λύση, εάν είναι επαρκή τα κόμματά μας, αν είναι επαρκές το πολιτικό μας προσωπικό, αν έχουμε ελπίδα και μέλλον ως Έθνος ή αν οριστικά έχουμε ηττηθεί και δεν μπορούμε να παίξουμε ρόλο, ούτε στο εθνικό επίπεδο, που είναι πάντα πολύ κρίσιμο, ούτε στο επίπεδο της ΕΕ που είναι ανοργάνωτο, αμήχανο, διστακτικό και ατελέσφορο. Δεν μπορεί να πάρει γρήγορα αποφάσεις και όταν τις παίρνει τα πράγματα έχουν εξελιχθεί διαφορετικά και πολλές φορές ο δισταγμός και η καθυστέρηση επιδεινώνει το πρόβλημα και λειτουργεί ως αυτόεπιβεβαιούμενη προφητεία.

Τι μας λέει το βιβλίο, τι μας λένε οι αεροφωτογραφίες της Ελλάδας; Ότι πρέπει να κάνουμε μια άσκηση πατριδογνωσίας.
Τι είναι η πατρίδα μας.; Είναι οι κάμποι, τα βουνά, οι κόλποι, οι θάλασσες, οι λίμνες; Ναι, από εδώ πρέπει να ξεκινήσουμε. Αυτό είναι το υλικό αποτύπωμα της πατρίδας.  Είναι αυτό το ιστορικό οικόπεδο, η Ελλάς, που είναι γεμάτο με συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Ποιος έχει αυτό το πολιτιστικό και ιστορικό απόθεμα; Ποιος έχει αυτές τις φυσικές ομορφιές και άρα τις τουριστικές δυνατότητες; Ποιος μπορεί να προσφέρει σε τόσο πολλούς ανθρώπους, διαφορετικών εισοδηματικών επιπέδων, μια καλή ποιότητα ζωής, που είναι ένα εθνικό κεκτημένο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ή έστω από το τέλος του Εμφυλίου έως σήμερα, 60 χρόνια περίπου. Ακόμα και μέσα στην κρίση μας ξέρετε, έχουμε ορισμένα ακαταμάχητα επιχειρήματα, ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα μέσα στα μειονεκτήματα. Παράδειγμα: Έχουμε πράγματι ένα μεγάλο δημόσιο χρέος,  αλλά δεν έχουμε ιδιωτικό χρέος. Δεν έχουμε τράπεζες εκτεθειμένες σε κινδύνους αντίστοιχους με τους κινδύνους των ιρλανδικών τραπεζών. Το δημόσιο χρέος μας είναι μόλις το 1,6% του συνολικού χρέους της Ευρωζώνης, όταν το Ισπανικό είναι 8,5% και το Ιταλικό το 25% περίπου του χρέους της Ευρωζώνης. Το συνολικό μας πρόβλημα είναι τα 330 δις περίπου του δημοσίου χρέους. 750 έχει μια χώρα με μισό σχεδόν πληθυσμό όπως είναι η Ιρλανδία, που ήταν μέχρι πριν λίγα χρόνια το υπόδειγμα, το σημείο αναφοράς. Και επιπλέον, εμείς έχουμε πράγματι ένα τεράστιο περιθώριο να συμμαζέψουμε την κατάσταση που πολύ απλά περιγράφεται ως μια κατάσταση γενικής και διάχυτης ατυπίας. Οικονομία τυπική οικονομία άτυπη, δηλαδή παραοικονομία. Κοινωνικές λειτουργίες τυπικές κοινωνικές λειτουργίες άτυπες. Πολιτική και παραπολιτική. Όλα έχουν δομηθεί σε δυο επίπεδα, από συστάσεως ελληνικού κράτους. Και αυτό σημαίνει ότι έχουμε μεγάλα περιθώρια για ένα πραγματικό φορολογικό σύστημα, για ένα πραγματικό κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα, για ένα πραγματικά νέο μοντέλο ανάπτυξης.

Μόνο που η προσπάθεια είναι σύνθετη. Τα λόγια είναι εύκολα, αλλά πρώτον, πρέπει να αποτρέψεις την χρεοκοπία. Δεύτερον, πρέπει να εφαρμόσεις μια πολιτική δημοσιονομικής ανασυγκρότησης,  που από μόνη της προκαλεί μεγάλη ύφεση. Τρίτον, πρέπει να ανασχέσεις την ύφεση αυτή, στο μέτρο του δυνατού, να ενισχύσεις όσο μπορείς αναπτυξιακές διεργασίες, με βάση την κοινή λογική, με βάση την σύνθεση του ΑΕΠ, να ενισχύσεις την οικοδομή, να ενισχύσεις το λιανικό εμπόριο, τον τουρισμό, την ναυτιλία. Να δώσεις πρακτικές λύσεις μέσα από την φωνή της αγοράς, η οποία ξέρει πολύ καλά που πονάει και τι θέλει. Ανάσχεση της ύφεσης σημαίνει να περιορίσεις τις επιχειρήσεις που κλείνουν, να περιορίσεις την αύξηση της ανεργίας. Δεν μπορείς να αποφύγεις την αύξηση αλλά κάπως να την οριοθετήσεις. Και κυρίως να απαντήσεις στο ερώτημα αν όλα αυτά που κάνουμε έχουν ένα τέλος, αν υπάρχει ένα φως στο τούνελ, αν αυτός ο οικονομικός κύκλος κλείνει και αν διασταυρώνεται με έναν πολιτικό κύκλο. Αν το 2012, το 2013, μπορούμε να οδηγηθούμε σε μια άλλη φάση, όχι σε ένα άλλο αδιέξοδο, όχι σε έναν άλλο μηχανισμό στήριξης αλλά αν μπορούμε να ορθοποδήσουμε και να αρχίσουμε να αποκαθιστούμε τις αδικίες που έγιναν καθ’οδόν. Ή ακόμη και αν δεν γίνονται αδικίες, τις περικοπές που έγιναν. Γιατί δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι όταν οι θυσίες είναι άδικες είναι και πιο επώδυνες, αλλά και ακόμη και όταν  είναι άδικες, είναι θυσίες. Καθένας θέλει να πάει εκεί που ήταν και κάπως καλύτερα από εκεί που ήταν. Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο εγχείρημα. Η κατάσταση είναι μη συμβατική. Είναι μη συμβατική στην Ελλάδα, είναι μη συμβατική στην ΕΕ, μη συμβατική διεθνώς. Εάν η Αμερική είχε αντιρρήσεις για το μέλλον της ΕΕ και την τύχη του ευρώ, θα άφηνε ποτέ το ΔΝΤ να παίξει αυτό τον ρόλο που παίζει, ασχολούμενο κυρίως με μεγάλες πλούσιες χώρες, δηλαδή με την ζώνη του ευρώ; Άρα υπάρχει εκ των πραγμάτων ένα κοινό μέτωπο. Από την άλλη μεριά, γίνονται κινήσεις που από μόνες τους είναι πρόβλημα. Οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της προηγούμενης εβδομάδας για τον μηχανισμό στήριξης με την συμμετοχή ιδιωτών, στην πραγματικότητα αναβαθμίζει τον ρόλο των οίκων αξιολόγησης, γιατί οι ιδιώτες βασίζονται στις εκτιμήσεις των οίκων αξιολόγησης. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα στα κρατικά ομόλογα, δημιουργεί πρόβλημα στο τραπεζικό σύστημα, δημιουργεί πρόβλημα στην ρευστότητα, η ρευστότητα  δημιουργεί πρόβλημα στην επιχείρηση, δημιουργεί πρόβλημα στην εργασία, δημιουργεί πρόβλημα στο εισόδημα, δημιουργεί πρόβλημα στον κύκλο εργασιών, άρα ο κύκλος είναι φαύλος και ο φαύλος κύκλος δεν είναι εύκολο να σπάσει. Πρέπει να διαπραγματεύεσαι λοιπόν σε διεθνές επίπεδο όσο μπορείς, σε ευρωπαϊκό επίπεδό όσο μπορείς περισσότερο, γιατί είσαι μέλος μιας ομάδας ισχυρών κρατών που έχουν πρόβλημα αλλά δεν παύουν να είναι μέσα στις 25 καλύτερες του κόσμου. Η Ελλάδα είναι η 30η σε όγκο οικονομία στον κόσμο, σε απόλυτους αριθμούς.

Άρα, η κατάσταση όπως είπα είναι μη συμβατική, δεν πολεμιέται με συμβατικά πολιτικά μέσα. Για αυτό μιλάμε για συναίνεση, για αυτό μιλάμε για ενότητα, για αυτό μιλάμε για την ανάγκη συστράτευσης. Αυτό δεν είναι αντικείμενο μιας διακομματικής διευθέτησης, να συμφωνήσει το ΠΑΣΟΚ με την Νέα Δημοκρατία και άντε να μετάσχουν και άλλα μικρότερα κόμματα, παλαιότερα ή νέα, προκειμένου να διαμορφώσουμε ένα μέτωπο συναντίληψης. Εδώ χρειάζεται μια άλλη στάση της κοινωνίας απέναντι στο πρόβλημα. Άρα πολύ μεγάλη σημασία για εμάς ως Κυβέρνηση, όχι ΠΑΣΟΚ αλλά ως κυβέρνηση Εθνικής ανάγκης και Εθνικής κρίσης έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία να θέσουμε το ζήτημα με ειλικρινή τρόπο απευθείας στην κοινωνία και να την καλέσουμε να αντιληφθεί πόσο μικρά είναι τα περιθώρια αλλά και πόσο επιτακτική είναι η ανάγκη αυτά να τα αξιοποιήσουμε.


Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα; Είναι το Μνημόνιο η λύση; Είναι το Μνημόνιο το σχέδιο; Το Μνημόνιο είναι η προκριματική εξέταση προκειμένου να γίνουμε αξιόπιστοι απέναντι στους εταίρους μας, απέναντι στους δανειστές μας και απέναντι σε ανελέητες αγορές που κινούνται με μόνο κριτήριο το δικό τους συμφέρον, με πολύ σκληρό και πολλές φορές αδίστακτο τρόπο. Προκειμένου να περάσεις αυτή την πρώτη φάση, που σημαίνει αποφυγή χρεοκοπίας και οριοθέτηση της ύφεσης και προκειμένου να σπάσεις τον φαύλο κύκλο και να μπεις σε έναν «ενάρετο» κύκλο, πρέπει να δίνεις εξετάσεις με τους δικούς τους όρους και ταυτόχρονα να ετοιμάζεσαι με τους δικούς σου εθνικούς όρους για να κάνεις αυτό που δεν ενδιαφέρει τους άλλους, αλλά ενδιαφέρει εσένα ως χώρα, ως έθνος, για να μπορέσεις να βγεις από το τούνελ, βλέποντας ένα φως. Τεραστίων διαστάσεων είναι στην πραγματικότητα ο πόλεμος της γενιάς μας. Και με τέτοιες συνθήκες πρέπει να λειτουργήσουμε όλοι μας. Αυτό είναι το μήνυμα που εγώ θα έστελνα μετατρέποντας τις φωτογραφίες του βιβλίου σε έναν πολιτικό λόγο, όση αξιοπιστία μπορεί να έχει στις μέρες μας ο οποιοσδήποτε πολιτικός λόγος. Και ο πιο μετριοπαθής και ο λιγότερο συμβατικός.


Πρέπει να αποκτήσουμε ένα αίσθημα πατριωτισμού. Πιστεύω ότι αυτό είναι το μήνυμα των φωτογραφιών και αυτό είναι και το μήνυμα της περίστασης. Χρειαζόμαστε ως χώρα μία ισχυρή δόση πατριωτισμού. Αυτό δεν το λέμε, γιατί ίσως το θεωρούμε ντεμοντέ, ίσως γιατί το θεωρούμε συντηρητικό, ως έννοια και ως συμβολισμό. Πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή πρέπει να κινητοποιήσουμε τις ενδογενείς δυνάμεις του έθνους προκειμένου να ξεπεράσουμε την κρίση. Μπορούμε να το πετύχουμε αυτό; Πιστεύω ότι μπορούμε, εξηγώντας την κατάσταση. Δεν θέλω να είμαι σε ένα αεροπλάνο με πιλότο που δεν δίνει πληροφορίες. Για αυτό εμείς δίνουμε πληροφορίες για μία πτήση που είναι χαμηλή, για μία πτήση που έχει αναταράξεις, αλλά δεν έχουμε άλλη λύση. Πρέπει να διασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις της εθνικής ενότητας και της εθνικής συστράτευσης. Πρέπει να ξαναγαπήσουμε τη χώρα μας, για να μας αγαπήσει και αυτή.