Τετάρτη, 3 Αυγούστου 2011

 

Κεντρική ομιλία Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Οικονομικών, κ. Ευάγγελου Βενιζέλου
Συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων για ενημέρωση σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία και τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής.




Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, όπως είχα την ευκαιρία να πω στην προηγούμενη συνεδρίαση της επιτροπής και στη σημερινή Συνεδρίαση της Ολομέλειας, τα πράγματα στην Ευρωζώνη και γενικότερα στη διεθνή οικονομία δεν εξελίσσονται με έναν τρόπο καθησυχαστικό. Έχουμε διαρκείς πιέσεις, που αυτή τη στιγμή αφορούν στην «καρδιά» του ευρώ, αλλά και η άλλη μεγάλη, η πιο παραδοσιακή ζώνη, η ζώνη του δολαρίου αντιμετωπίζει ανάλογα προβλήματα.

Διεξάγεται εδώ και πάρα πολύ καιρό και αυτό είναι ορατό κατεξοχήν μετά το 2008 ένας τεραστίων διαστάσεων ασύμμετρος νομισματικός και οικονομικός πόλεμος. Στη μια πλευρά υπάρχουν τα κράτη, υπάρχουν διεθνείς οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση το Eurogroup, η Eυρωπαϊκή Kεντρική Tράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Στην άλλη πλευρά υπάρχουν funds, οίκοι αξιολόγησης, εκτιμητικές εταιρείες, διεθνείς αναλυτές, μέσα ενημέρωσης παγκόσμιας επιρροής, τα οποία κινούνται χωρίς αναφορά σε εκλογικά σώματα, χωρίς πολιτικούς καταναγκασμούς χωρίς θεσμικό πλαίσιο.



Παρότι το 2008, οι 20 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, το G20, που συνήλθε στο Λονδίνο υπό την προεδρία του τότε Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, του Gordon Brown, ανέλαβε την πρωτοβουλία να θεσπιστούν κάποιοι, στοιχειώδεις έστω, κανόνες παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης, τέτοιοι κανόνες, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλώνει μια αντίφαση, μια πολύ βαθιά θεσμική αντίφαση. Ενώ έχει συγκροτηθεί η νομισματική ένωση, ενώ υπάρχει το κοινό νόμισμα, υπάρχει η ζώνη του ευρώ, δεν έχουν γίνει ανάλογα βήματα ως προς την πολιτική και θεσμική ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωζώνη, στη πραγματικότητα, είναι ένα σχήμα διευρυμένης συνεργασίας στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχουν, όπως έχω πει πολλές φορές ενώπιόν σας, στην Ευρωζώνη 17 διαφορετικές κυβερνήσεις, άλλες είναι πλειοψηφικές και νωπές από πλευράς εντολής, άλλες είναι συμμαχικές, άλλες είναι υπηρεσιακές, άλλες βρίσκονται στα πρόθυρα εκλογών. Πρόκειται για 17 ασυντόνιστους εκλογικούς κύκλους.

Επίσης, δεν υπάρχει καθαρή πολιτική γραμμή. Υπάρχει, στη πραγματικότητα, μια διαρκής διαπραγμάτευση, υπάρχει ένας μεγάλος κυλιόμενος διακρατικός συνασπισμός. Σημασία δεν έχει αν ανήκεις στο συντηρητικό ή στο σοσιαλιστικό και σοσιαλδημοκρατικό στρατόπεδο, σημασία στη πραγματικότητα έχει, εάν κάποια στιγμή βρίσκεσαι στη θέση της Κυβέρνησης, ή στη θέση της Αντιπολίτευσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωζώνη, λόγω θεσμικής κατασκευής, δεν έχει τη δυνατότητα να συζητά μεγάλες στρατηγικές συλλήψεις, οι οποίες να αφορούν και τον εαυτό της και τη θέση της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, αλλά και τη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας, μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο.

Το έλλειμμα είναι τεράστιο. Η κρίση ξεκίνησε να είναι μια κρίση του τραπεζικού συστήματος, τα κράτη παρενέβησαν προκειμένου να σώσουν το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, έγινε μια μετάγγιση της κρίσης. Η κρίση από τραπεζική έγινε δημοσιονομική. Η δημοσιονομική κρίση, που ξεκίνησε ως κρίση ελλείμματος, έγινε στη συνέχεια κρίση χρέους. Στη συνέχεια η κρίση χρέους έγινε κρίση του δανεισμού. Και αυτό δεν αφορά μια περιφερειακή χώρα, μια μεσαία χώρα της Ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα -έτσι ήταν τα πράγματα τον Μάιο του 2010- ούτε τρεις χώρες παρόμοιας, ας το πούμε έτσι, κατάστασης, όπως είναι η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Αυτό αφορά πλέον την καρδιά της ευρωζώνης.

Έχω πει πολλές φορές, ότι η Ιταλία μόνη της αντιστοιχεί στο 25% του δημοσίου χρέους, τα επιτόκια δανεισμού για τα δεκαετή ομόλογα έχουν φτάσει σήμερα στο 6,12% για την Ιταλία και στο 6,32% για την Ισπανία. Άρα, σε επίπεδα υψηλότερα του επιπέδου με το οποίο δανειζόμαστε εμείς με βάση το πρώτο διακρατικό δάνειο, τη λεγόμενη ελληνική χρηματοοικονομική ευκολία του Μαΐου του 2010.

Εμείς, βεβαίως, έχουμε τις δικές μας προτεραιότητες, αλλά πρέπει να βλέπουμε τα πράγματα και από την οπτική γωνία που μας βλέπουν οι άλλοι. Το πρώτο πακέτο των 110 δισεκατομμυρίων ευρώ, το πακέτο του Μαΐου του 2010, το λεγόμενο Μνημόνιο, ήταν ένα σχήμα πάρα πολύ απλό. Οι θεσμικοί μας εταίροι, δηλαδή ο δημόσιος τομέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωζώνης, σε διακρατικό, διακυβερνητικό για την ακρίβεια επίπεδο, μας δάνεισε 80 δισσεκατομμύρια ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μέσα από την πιο απλή και γρήγορη διαδικασία, μέσα δηλαδή από την επείγουσα διαδικασία χορήγησης βραχυπροθέσμων ενισχύσεων, μας χορήγησε 30 δισεκατομμύρια ευρώ. Ούτως ή άλλως, και το διακρατικό δάνειο, ήταν ένα δάνειο βραχυπρόθεσμο και σχετικά ακριβό από πλευράς επιτοκίου.

Όλα αυτά, συνοδεύτηκαν από μια σειρά μακροοικονομικών και δημοσιονομικών εκτιμήσεων, που βέβαια, ήταν πάρα πολύ δύσκολο να επαληθευτούν, γιατί η κατάσταση της πραγματικής οικονομίας, η ύφεση, δεν άφηνε περιθώρια επαλήθευσης των παραδοχών αυτών. Δηλαδή,  πρώτη βασική παραδοχή ήταν ο χρόνος επανόδου σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και δεύτερη βασική παραδοχή ήταν ο χρόνος επανόδου στις αγορές.

Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό ποσοστό δικής μας ευθύνης, γιατί όλο αυτό το πρόγραμμα ήταν φιλόδοξο, σκληρό, δυσβάσταχτο, πυκνό. Δεν είχαμε ίσως όλοι μας στον τόπο μας πλήρη συνείδηση του τι σημαίνουν όλα αυτά και τι επίπτωση μπορεί να έχει η κάθε καθυστέρηση, η κάθε ασάφεια.

Η αλήθεια είναι ότι δίπλα στις δικές μας πράξεις και παραλείψεις και στη δική μας ευθύνη, η οποία είναι διαχρονική -αλλά κάποια στιγμή πρέπει να βλέπουμε το μέλλον- άρχισαν να αναπτύσσονται τεράστια διαρθρωτικά προβλήματα της ίδιας της Ευρωζώνης και, θα έλεγα, του διεθνούς νομισματικού συστήματος.

Στη Σύνοδο Κορυφής Γαλλίας-Γερμανίας, στη Ντοβίλ, ξέρετε πάρα πολύ καλά ότι επικράτησε μια αντίληψη, η οποία τελικά μετασχηματίστηκε σε ρύθμιση που περιλαμβάνεται στην υπό κύρωση νέα συνθήκη, που έχει υπογραφεί από τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, για τη συγκρότηση του μόνιμου μηχανισμού χρηματοοικονομικής στήριξης της ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι το περιβόητο ESM.

Η σύλληψη αυτή είναι απλή. Λέει, ότι ο ιδιώτης ο οποίος δανείζει ένα κράτος, ακόμη και αν το κράτος αυτό ανήκει στην Ευρωζώνη, πρέπει να έχει αίσθηση του κινδύνου και άρα, πρέπει να αποδεχθεί, εκ προοιμίου, τη δική του συμμετοχή, εάν υπάρξει πρόβλημα στην εξυπηρέτηση του χρέους αυτού και κυρίως πρόβλημα εκπλήρωσης των υποχρεώσεων, που στην πραγματικότητα σημαίνουν εξόφληση των ομολόγων επί τη εμφανίσει τους στο χρόνο λήξης τους στο άρτιο. Αυτή είναι η περιβόητη ρήτρα συλλογικής δράσης, το collective action clause, που στην πραγματικότητα υπαινίσσεται ότι θα υπάρχει μια συμφωνία των πιστωτών αντίστοιχη με αυτή που υπάρχει στις πτωχευτικές διαδικασίες.

Αλλά αυτό, όπως αντιλαμβάνεστε, έχει θεωρητική αξία. Η πρακτική αξία είναι, ότι ανεβαίνει το κόστος του χρήματος, το κόστος του δανεισμού. Και αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό, το οποίο οικοιωθελώς και μονομερώς επιβάλλεται στην Ευρωζώνη. Δεν συμβαίνει το ίδιο σε άλλα κράτη ή σε άλλες νομισματικές ενώσεις, παρότι δεν έχουμε κάποια άλλη αξιόλογη νομισματική ένωση. Και αυτό άλλαξε τα δεδομένα αναμφίβολα, διότι η κρίση επεκτάθηκε επειδή εστιάστηκαν οι επιθέσεις των λεγόμενων αγορών στον πηρύνα του ευρώ.

Ουδέν κακό αμιγές καλού. Η δική μας πίεση να βρούμε μια ριζική λύση σε σχέση με τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και οι εξελίξεις σε σχέση με χώρες όπως η Ισπανία και Ιταλία, οδήγησαν σε μια ωρίμανση των αντιλήψεων. Η ωρίμανση των αντιλήψεων οδήγησε σε ένα σχήμα, το οποίο, όπως ξέρετε στην αρχική του σύλληψη, στη σύλληψη του Μαρτίου, ήταν απλό, διότι προέβλεπε την επιμήκυνση του αρχικού δανείου, την μείωση του επιτοκίου και τη διαμόρφωση ενός νέου σχήματος που θα μας πήγαινε μέχρι τα μέσα του 2014 και που προέβλεπε πάρα πολύ απλά 120 δισ. πάνω στο τραπέζι -60 περίπου από τους θεσμικούς μας εταίρους στον Δημόσιο τομέα, 30 από τις ελληνικές ιδιωτικοποιήσεις και 30 από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό είναι το περιβόητο PSI, δηλαδή το Private Sector Involvement, στην αρχική πρωτόλεια εκδοχή του.

Όπως συμβαίνει πολύ συχνά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπήρξε μια περίοδος αμηχανίας και διαπραγμάτευσης και τελικά υπήρξε μια απεμπλοκή. Διότι, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία είχε ριζικές αντιρρήσεις τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, που δεν ήθελε με τίποτα να αφήσει να εφαρμοστεί το σχήμα αυτό, κάποια στιγμή σε πάρα πολύ υψηλό επίπεδο στο Βερολίνο, σε ένα υψηλό γαλλογερμανικό επίπεδο με τη συμμετοχή και του προέδρου της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας συνήνεσε να πάμε σε άλλων διαστάσεων πρόγραμμα.

Και έτσι φτάσαμε στην απόφαση της 21ης Ιουλίου του Συμβουλίου Κορυφής της Ευρωζώνης με την παρουσία της Γενικής Διευθύντριας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και φυσικά με την παρουσία του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που αλλάζει τα μεγέθη. Το πρόγραμμα ναι μεν ισχύει μέχρι τον Ιούλιο του 2014, όμως, αποκτά μια προοπτική η οποία φτάνει μέχρι το Δεκέμβριο του 2020.

Το συνολικό μέγεθος υπερδιπλασιάζεται, ο δημόσιος τομέας μετέχει με ένα άλλο πακέτο το οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ είναι ίσο με το πρώτο, δηλαδή τα 110 δισ. γίνονται 219 δισ., οι όροι με τους οποίους παρέχεται αυτή η διπλάσια πλέον κρατική θεσμική ενίσχυση στην Ελλάδα είναι σαφώς βελτιωμένοι και η βελτίωση αυτή περιλαμβάνει και το υπόλοιπο μισό, το μη εκταμιευθέν τμήμα, του πρώτου δανείου.

Άρα, από τα 219 δισεκατομμύρια, τα 109 που είναι καινούργια συν τα 45 που δεν έχουν εκταμιευθεί από το πρώτο διακρατικό δάνειο, δίδονται στην Ελλάδα με άλλους όρους και ως προς το επιτόκιο και ως προς τη διάρκεια. Μιλάμε για μια διάρκεια, η οποία είναι πολύ μεγαλύτερη, μιλάμε για μια περίοδο χάριτος δεκαετή, κατά τη διάρκεια της οποίας πληρώνουμε μόνο τόκους και όχι χρεολύσια και μιλάμε και για ένα επιτόκιο συντριπτικά μικρότερο, που δεν έχει καμία σχέση με την διατραπεζική αγορά, που δεν έχει καμία σχέση με την αγορά ομολόγων, ένα επιτόκιο στο οποίο κινείται το EFSF, δηλαδή επιτόκιο 3,5%.

Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή, διότι κατάλαβαν ότι πρέπει να μας βοηθήσουν δραστικά προκειμένου να υπάρξει μια στεγανοποίηση, προκειμένου το ελληνικό πρόβλημα να πάψει να υπάρχει, ως πρόβλημα που μπορεί να διηθήσει όλη την Ευρωζώνη. Αυτό, βεβαίως, ετέθη υπό μία προϋπόθεση: ότι θα υπάρξει μια αντίστοιχη γενναία συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Όταν λέμε ιδιωτικός τομέας εννοούμε τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, ασφαλιστικά ταμεία, δημόσια ή ιδιωτικά.

Ο ιδιωτικός τομέας είναι κομιστής των ομολόγων του ελληνικού Δημόσιου. Έπρεπε να βρούμε κρίσιμη μάζα ομολόγων και γι' αυτό επεκτείνεται το πρόγραμμα μέχρι το Δεκέμβριο του 2020, προκειμένου να συγκεντρωθεί ονομαστικό ποσό 135 δισεκατομμυρίων, με τον υπολογισμό ότι ως το 2020 λήγουν ομόλογα 150 δισεκατομμυρίων και αν θέσουμε ως στόχο μια συμμετοχή της τάξης του 90% του ιδιωτικού τομέα, το ονομαστικό ύψος που θα διακινηθεί, θα είναι 135 δισεκατομμύρια.

Ξέρουμε όλοι πάρα πολύ καλά ότι στη δευτερογενή αγορά αυτή τη στιγμή, αλλά σε μια δευτερογενή αγορά που δεν λειτουργεί, που είναι ρηχή και επιπόλαιη, τα δεκαετή ελληνικά ομόλογα κινούνται γύρω στο 52% της αξίας τους, άρα υπάρχει μια έκπτωση της τάξης του 48% περίπου. Ξέρουμε επίσης όμως πολύ καλά ότι αν αρχίσει να λειτουργεί ένας μηχανισμός επαναγοράς, αυτή η κατάσταση θα αλλάξει. Άρα, έπρεπε να δούμε ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο στο οποίο κινείται η αγορά, εάν η αγορά αυτή η ύπαρξει ξανά. Όχι μια αγορά η οποία είναι in libo, μια αγορά αδρανής, αλλά μια αγορά πραγματική.

Άρα, έπρεπε να συμφωνηθεί με τον ιδιωτικό τομέα ποια είναι η ζημία που είναι έτοιμος να υποστεί. Και αυτό μας ενδιαφέρει πάρα πολύ, γιατί είμαστε υποχρεωμένοι να διαχειριστούμε την εξής αντιφατική κατάσταση: Θέλουμε τη βοήθεια του ιδιωτικού τομέα -αυτή είναι προϋπόθεση για να δοθεί η βοήθεια του δημόσιου τομέα- αλλά ένα μεγάλο μέρος του ιδιωτικού τομέα είναι οι ελληνικές τράπεζες και τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία.

Άρα, εμείς και μετέχουμε και επωφελούμαστε, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι να στηρίξουμε το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, άρα αντιλαμβανόμαστε τη λογική που λέει να συμφωνήσουμε το μέσο ποσοστό απωλειών, γιατί αυτό είναι ένας έντιμος συμβιβασμός, σε σχέση με το δικό μας αντιφατικό ενδιαφέρον. Να ωφεληθούμε ως οφειλέτες του δημοσίου χρέους, αλλά να ωφεληθούμε και ως διαχειριστές του τραπεζικού και ασφαλιστικού συστήματος.

Μετά από πάρα πολύ μεγάλο κόπο και πάρα πολύ μεγάλη διαπραγμάτευση, φτάσαμε σε ένα σχήμα που προβλέπει ότι θα μετάσχουν στη διαδικασία αυτή τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες που είναι κομιστές ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου μέχρι το Δεκέμβριο του 2020, συνολικού ονομαστικού ύψους 135 δισεκατομμυρίων, ότι θα εγγραφούν κατά μέσο όρο ζημίες στις τράπεζες -όχι στα ασφαλιστικά ταμεία- 21%. Συμφωνήθηκε ότι αυτό, ούτως ή άλλως, θα συνέβαινε, διότι η εγγραφή στα βιβλία των τραπεζών ομολόγων χωρών, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία ή η Ιρλανδία, ούτως ή άλλως, συνεπάγεται αρνητικές λογιστικές εγγραφές.

Προκειμένου, όμως, να γίνει όλο αυτό έπρεπε ο δημόσιος τομέας να δώσει μια εγγύηση, η οποία να καλύπτει τα νέα ομόλογα που θα δώσει το ελληνικό Δημόσιο. Άρα, ο ιδιωτικός τομέας βασιζόταν στο δημόσιο και ο δημόσιος στον ιδιωτικό. Άρα, ο ιδιωτικός τομέας βασιζόταν στο δημόσιο και ο δημόσιος στον ιδιωτικό. Ο όρος για να δώσει τα πολλά λεφτά ο δημόσιος τομέας είναι να μετάσχει ο ιδιωτικός και ο όρος για να μετάσχει ο ιδιωτικός είναι να δώσει μια εγγύηση ο δημόσιος.

Η εγγύηση αυτή, είναι μια γιγαντιαία εγγύηση 45 δισεκατομμυρίων, που χορηγείται μέσω του EFSF, προκειμένου τα νέα ομόλογα που θα δώσει το ελληνικό Δημόσιο να είναι εγγυημένα, να είναι αντικρισμένα με ομόλογα που αξιολογούνται με τριπλό Α. Δηλαδή, βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση διεθνώς.

Αυτό, είναι καταρχάς εντυπωσιακό για τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία. Γιατί τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία θα μπουν στο PSI, θα πάρουν τριακονταετή ομόλογα, εγγυημένα από το EFSF, ή για την ακρίβεια μέσω EFSF, με ομόλογα τα οποία είναι τριπλό Α ως αξιολόγηση.

Είναι σημαντικό και για τις τράπεζες. Γιατί οι τράπεζες θα συμφωνήσουν μία μέση ζημία και ταυτόχρονα, ξέρουν ότι έχουν διασφαλισμένη ρευστότητα από το Ευρωσύστημα και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και διασφαλισμένη ανακεφαλαιοδότηση με κονδύλια που δίνει ο δημόσιος τομέας.

Διαμορφώνεται ένα σχήμα, το οποίο είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον γιατί είτε θα έχουμε αντικατάσταση, ή για την ακρίβεια μετακύλιση στο άρτιο ή αντικατάσταση στο άρτιο, είτε θα έχουμε το ίδιο σε επίπεδο 80%, αλλά θα είναι έτσι παραλληλισμένα και συγχρονισμένα όλα αυτά τα πιθανά μοντέλα, ώστε η μέση απώλεια των τραπεζών να είναι 21%.

Η λειτουργία των δύο αυτών συστημάτων διαμορφώνει, δευτερογενώς ως αποτέλεσμα, έναν μηχανισμό επαναγοράς χρέους. Ο μηχανισμός αυτός προικοδοτείται και από τον δημόσιο και από τον ιδιωτικό τομέα και επιφέρει μία μείωση του καθαρού δημόσιου ελληνικού χρέους κατά 12% -για την ακρίβεια κατά 11,6%- ή κατά 26,1 δισεκατομμύρια.

Μας μένει όμως ο μηχανισμός. Γιατί, στην διεθνή αγορά δεν υπάρχουν μόνον οι χώρες της Ευρωζώνης και οι ιδιώτες. Υπάρχουν και τρίτοι. Για παράδειγμα, μια κυβέρνηση, η οποία έχει ομόλογα, δεν είναι ούτε δημοσίος ούτε ιδιωτικός τομέας. Είναι μία τρίτη κατάσταση, με την οποία μπορούμε να συνεργαστούμε, προκειμένου να διαμορφώσουμε έναν ποιό δυναμικό μηχανισμό επαναγοράς του δημόσιου χρέους.

Άρα, έχουμε ένα ποσό καθαρής συμμετοχής του δημόσιου τομέα 109 δισεκατομμύρια και ένα καθαρό ποσό -μέχρι το 2020- συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα 106 δισεκατομμύρια. Το προϊόν αυτής της συνεργασίας είναι η δραστική επιμήκυνση, κατά 30 χρόνια, η δραστική μείωση του μέσου χρόνου λήξεως, των μέσων ληκτοτήτων του χρέους, που πάει στα 13,5 χρόνια -διπλασιάζεται από τα 7 πηγαίνει στα 13,5, στις καλές εποχές ήταν 8.

Έχουμε μία εντυπωσιακή μείωση του επιτοκίου του δημόσιου τομέα, μία οριοθέτηση του επιτοκίου του ιδιωτικού τομέα και ένα μέσο επιτόκιο που δεν θα ξεπεράσει το 4,8% για τα επόμενα 30 χρόνια. Και έχουμε μία πρώτη μεταβατική περίοδο μέχρι το 2016 όπου όλα τα επιτόκια είναι χαμηλότερα. Γιατί, είναι 3,5% το επιτόκιο του δημόσιου τομέα και 4% το επιτόκιο του ιδιωτικού τομέα. Κι έχουμε και μία περίοδο χάριτος.

Αυτό δημιουργεί ένα άλλο momentum -μία νέα ευκαιρία. Είπα το πρωί ότι το νεογέννητο το έχουμε βάλει στη θερμοκοιτίδα τώρα, γιατί πρέπει όλα αυτά να τα οργανώσουμε. Αυτό είναι μία επιχείρηση κολοσσιαίων διαστάσεων, απολύτως πρωτότυπη. Όλοι αναγνωρίζουν ότι η Ελλάδα έχει τον έλεγχο της διαδικασίας και αποφασίζει, αλλά δείτε πόσοι θα πρέπει να συμπράξουν, πόσες χώρες, πόσοι οργανισμοί, πόσες τράπεζες, πόσοι οίκοι αξιολόγησης, πόσοι εκτιμητικοί οίκοι. Και όλο αυτό, θα ολοκληρωθεί υπολογίζουμε μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου.

Θυμάστε τη συζήτηση πριν τις 21 Ιουλίου με το περιβόητο SD, το οποίο, παρακαλούσα να μείνει αμετάφραστο; Τη συζήτηση αυτή που κάποιοι επιχείρησαν να στρέψουν εναντίον της χώρας, την έσπασε η ίδια η απόφαση της 21ης Ιουλίου. Διότι, ένα βασικό στοιχείο της απόφασης είναι ότι το Ευροσύστημα με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εξασφαλίζει εκ προοιμίου τη ρευστότητα των τραπεζών ό,τι για να γίνει και η απόφαση εξασφαλίζει εκ προοιμίου την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών με 30 δισεκατομμύρια στο τραπέζι. Είχαμε 10 και πήραμε άλλα 20.

Πέραν δε του πακέτου που σας λέω, των 109 δισεκατομμυρίων, συνολικά των 219, υπάρχουν και 35 ως προσωρινή εγγύηση εάν χρειαστεί να στηριχθεί το Ευροσύστημα, προκειμένου να καλύψει αυτή την περίοδο. Η οποία, περίοδος είναι μία μεταβατική περίοδος, τεχνική. Είναι η περίοδος κατά την οποία θα λειτουργήσει εδώ στην Αθήνα, ένα dealing room, για να πάμε από την μία κατηγορία ομολόγων στην άλλη κατηγορία ομολόγων.

Σας θυμίζω ότι αυτή η απόφαση έχει ένα δεύτερο κεφάλαιο, που είναι η πραγματική οικονομία, η ανάπτυξη, το ευρωπαϊκό σχέδιο Μάρσαλ, αυτά που γίνονται σε σχέση με το ΕΣΠΑ, αυτά που γίνονται σε σχέση με την μείωση της εθνικής συμμετοχής, στο 5% μόλις, αυτά που γίνονται με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Αυτά που είπαμε και χθες με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΟΣΑ τον κ. Gurría. Γιατί, όλοι καταλαβαίνουν ότι χωρίς αλλαγή στον παρανομαστή του κλάσματος, δηλαδή χωρίς ανάπτυξη, δεν μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

Υπάρχει, επίσης, ένα άλλο λεπτό σημείο: ότι το χρέος μας τεχνικά ήταν ούτως η άλλως βιώσιμο -αυτό, είπε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο- πριν τις 21 Ιουλίου. Άρα, κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν είναι βιώσιμο τώρα που γίνεται αυτή η κολοσσιαία επιχείρηση. Κολοσσιαία επιχείρηση! Βεβαίως, από τις 21 Ιουλίου και μετά, δεν σταμάτησε η πίεση κατά του ευρώ. Δεν σταμάτησαν οι οίκοι αξιολόγησης να παρακολουθούν της Ηνωμένες Πολιτείες. Με την ψυχή στο στόμα συμφώνησαν οι μεγάλοι θεσμικοί παράγοντες στην Ουάσιγκτον, ο Πρόεδρος και το Κογκρέσο, με λύση για τη διαχείριση του χρέους και του ελλείμματος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Άρα, εμείς, πρέπει το διάστημα αυτό -φυσικά σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος, αλλά κατεξοχήν το διάστημα αυτό- να κάνουμε μία συστηματική εθνική προσπάθεια και να μην αφήσουμε σε κανέναν το περιθώριο να μας πει ότι δεν είμαστε συνεπείς και ότι άρα και αυτός, μπορεί να μην είναι συνεπής.

Και προσέξτε, πόσοι μας παρακολουθούν: Τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οι οίκοι αξιολόγησης, οι εκτιμητικές εταιρείες, όλες οι τράπεζες, όλες οι ασφαλιστικές εταιρείες και όλα τα ασφαλιστικά ταμεία του κόσμου.

Άρα, έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία αυτό που έχουμε να κάνουμε, να το κάνουμε, με συνέπεια και αποτελεσματικότητα. Και όταν εμείς ανοίγουμε συζητήσεις, οι οποίες είναι ανούσιες, όταν εμείς, εδώ, δεν αντιλαμβανόμαστε τι εγγυήσεις περιβάλλουν πλέον το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, πόσο ασφαλές είναι θεσμικά, όταν, εμείς, δεν αντιλαμβανόμαστε ότι οι οίκοι αξιολόγησης έχουν πει για πρώτη φορά, ότι ανεξαρτήτως χαρακτηρισμών βλέπουμε να ανοίγει ένα παράθυρο, ένα νέο momentum, τότε γιατί να μην γράψουν τα ξένα μέσα ενημέρωσης και να μην πουν οι αναλυτές, να μην υπάρξει μία αμφισβήτηση;

Το παιχνίδι όλο είναι, εδώ και χρόνια, από το 2008 και κυρίως από το 2010 και μετά, το εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση παίρνει μία απόφαση που οι αγορές την κρίνουν επαρκή. Μα, οι αγορές είναι αδηφάγες και ποτέ δεν θα πουν ότι είναι επαρκές αυτό που γίνεται. Δεν το λένε για κανέναν. Δεν το λένε για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη. Δεν το λένε για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν το λένε για το Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν το λένε για την Ιαπωνία. Δεν το λένε για κανέναν!

Εμείς, λοιπόν, που είμαστε μέσα σε αυτό το μαγνητικό πεδίο και έχουμε γίνει παγκόσμιο πρόβλημα, εμείς μία μεσαία χώρα της Ευρωζώνης των 11 εκατομμυρίων, που έχουμε, βεβαίως, διπλάσιο ΑΕΠ από την Ιρλανδία και 20% περισσότερο ΑΕΠ από την Πορτογαλία και που έχουμε ιδιωτική ακίνητη περιουσία, με βάση τις αντικειμενικές αξίες και το Ε9 του 2009, 400 δισεκατομμύρια ευρώ, με βάση την εκκαθάριση των δηλώσεων, και που έχουμε πολύ περιορισμένο ιδιωτικό χρέος, πρέπει να κάνουμε μία σειρά από κινήσεις:   

-    Πρώτη κίνηση είναι η πολιτική σοβαρότητα.
-    Δεύτερη κίνηση είναι να στηρίξουμε με τις καταθέσεις μας τις τράπεζες.
-    Τρίτη κίνηση είναι να στηρίξουμε με την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεών μας τη μάχη των δημοσίων εσόδων και να στηρίξουμε βέβαια και τη μάχη της ανάπτυξης.

Πρέπει να κάνουμε κάτι που να έχει αρχή, μέση και τέλος. Μπορούμε να κάνουμε κάτι που να έχει αρχή, μέση και τέλος. Αυτό σημαίνει ότι πράγματι, μπορούμε να βγούμε στις αγορές. Γιατί μπορούμε να βγούμε στις αγορές το 2014; Γιατί οι δανειακές μας ανάγκες σε απόλυτους αριθμούς είναι πια πάρα πολύ περιορισμένες.

Σας έχω πει και άλλη φορά, ότι οι φετινές δανειακές ανάγκες της Ιταλίας είναι 350 δισεκατομμύρια, όσο είναι όλο το ελληνικό δημόσιο χρέος. Οι απόλυτοι αριθμοί όταν βγαίνεις στις αγορές έχουν πολύ μεγάλη σημασία. Εμείς λοιπόν, έχουμε κατέβει πάρα πολύ σε σχέση με τις δανειακές ανάγκες και, επίσης, έχουμε πετύχει μια συγκλονιστική αλλαγή στο ρόλο του EFSF. Έχουμε πετύχει να έχουμε έναν μηχανισμό επαναγοράς χρέους στη δευτερογενή αγορά.

Μιλάμε για το ευρωομόλογο. Νομίζω ότι είναι ακριβέστερο να μιλήσουμε για έναν ευρωπαϊκό οργανισμό διαχείρισης δημόσιου χρέους, γιατί κανείς δεν θα πιστέψει ποτέ ότι θα δανειζόμαστε με ίδιους όρους με τη Γερμανία. Δεν έχει και οικονομική λογική αυτό. Όμως, δείτε πώς λειτουργεί ο EFSF. Υπάρχουν υβριδικά ευρωομόλογα με τα οποία δανείζεται με 3Α και ο ίδιος τώρα αναλαμβάνει μια αποστολή, η οποία είναι πολύ ευρύτερη του αρχικού του προορισμού και είναι πολύ κοντά σ' αυτό το ρόλο.

Αλλά, για σκεφθείτε πώς αντιδρά το γερμανικό ή το ολλανδικό ή το αυστριακό κοινοβούλιο. Πώς αντιδρούν χώρες που εμείς επί ελληνικής προεδρίας στηρίξαμε την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τώρα βλέπουν την Ελλάδα να ζητάει βοήθεια και να ξαναζητάει βοήθεια. Αυτό αναμφίβολα είναι μια προσβολή στην εθνική μας αξιοπρέπεια και πρέπει να κάνουμε πολύ μεγάλη προσπάθεια να αποτινάξουμε αυτό το βάρος από πάνω μας.

Άρα, έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία να αξιοποιήσουμε την τεράστια ευκαιρία, η οποία έχει ανοίξει. Εάν εμείς ταλαντευτούμε, εάν δεν κινηθούμε με μεγάλη ταχύτητα και επαγγελματισμό, θα δώσουμε την ευκαιρία στους κατ' επάγγελμα αμφισβητίες της επάρκειας των ευρωπαϊκών αποφάσεων να πάρουν ξανά το πάνω χέρι. Αυτό δεν μπορούμε να το αφήσουμε. Αυτό σημαίνει όμως ότι πρέπει στις 20 Αυγούστου, όταν θα έρθει ξανά η Τρόικα εδώ, να συζητήσει μαζί μας για τις διαρθρωτικές αλλαγές, για τον προϋπολογισμό, για τις ιδιωτικοποιήσεις, για το ρυθμό ανάπτυξης, για την ψήφιση των νομοσχεδίων, για την έκδοση των αποφάσεων, να έχουμε να δώσουμε απαντήσεις.

Είναι πολύ εύκολο να χάσεις την αξιοπιστία σου, πολύ δύσκολο να την κερδίσεις. Το ξαναλέω: Με απλά πράγματα μπορούμε να την κερδίσουμε. Την κερδίσαμε με απλά πράγματα και με τη βοήθεια της Αντιπολίτευσης.

Αλλά ας πάμε στο πολιτικά κρίσιμο ερώτημα: Τι είναι αυτό που πρέπει να γίνει τώρα στη χώρα; Ποιο είναι το παιχνίδι; Το παιχνίδι είναι το ποια κυβέρνηση θα υπάρχει ή το εάν μπορούμε να βγούμε από την περιδίνηση και να αντέξουμε εθνικά; Δεν θεωρώ ότι ο Πρωθυπουργός και όλοι εμείς και εγώ προσωπικά, ως Υπουργός των Οικονομικών, κατέχουμε καμία ζηλευτή θέση.

Ξέρετε, στην Ουάσιγκτον όταν έφευγα, όπου πήγα για 20 ώρες, με υποδέχτηκε ένας αστυνομικός στο αεροδρόμιο για να βοηθήσει να περάσουμε από τον έλεγχο και μου λέει «εσείς είστε ο Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας; Σας είδα στην τηλεόραση». Με κοιτούσε σαν να έχω πέσει από τον Άρη. Δεν πίστευε ότι ασκώ τα καθήκοντα αυτά, ότι είμαι ο Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας. Έχει λοιπόν, πολύ μεγάλη σημασία να τους πείσουμε. Καταλάβατε;

Αν λοιπόν, εμείς δεν καταλάβουμε ότι πρέπει να είμαστε αυτοπειθαρχημένοι αλλά αξιοπρεπείς και νομίζουμε ότι μπορούμε μέσω της ελληνικής ιδιοπροσωπίας να αντιμετωπίσουμε όλα τα προβλήματα, στο σημερινό κόσμο και με τον σημερινό ανταγωνισμό, θα αποτύχουμε.

Άρα, επειδή είμαι βέβαιος ότι ο καθένας και η κάθε μία από εσάς έχει μια ατομική συνείδηση ευθύνης απέναντι στον τόπο, καταλαβαίνει και τι λέμε και τι κάνουμε. Είναι μια ευκαιρία εδώ, στην Επιτροπή να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις μιας συμπόρευσης και μιας συναίνεσης.redsq

Δευτερολογία Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Οικονομικών, κ. Ευάγγελου Βενιζέλου
Συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων για ενημέρωση σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία και τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής.

 

left-gray-arrowΣας ευχαριστώ πολύ, κύρια Πρόεδρε, και εσάς, και όλους τους συναδέλφους, για τις παρατηρήσεις και την αγωνία και την διάθεση συμβολής στην προσπάθεια που κάνουμε. Θα επιδιώξω να απαντήσω.

Ξεκινάω από τον τελευταίο συνάδελφο, τον κ. Βρούτση, ο οποίος είναι ειδικός και  έχει μία μεγάλη επαγγελματική εμπειρία και θα ήταν μεγάλη μας χαρά να τον είχε ορίσει, αυτόν και άλλους συναδέλφους, η ΝΔ, ως εκπροσώπους εις τον διάλογο για το Εθνικό Φορολογικό Σύστημα. Θα μπορούσε να συνεισφέρει και μπορεί να συνεισφέρει, πάρα πολλά και σε τεχνικό επίπεδο. Όλα θα τα αξιολογήσουμε και δεν υποτιμούμε κανέναν και πολύ περισσότερο την Αξιωματική Αντιπολίτευση.

Στο διάλογο για το εθνικό φορολογικό σύστημα δηλώθηκε η εκπροσώπηση μόνον του Λαϊκού Ορθοδόξου Συναγερμού και της Δημοκρατικής Συμμαχίας, αλλά η Επιτροπή αυτή, ως κοινοβουλευτικά αρμόδιο όργανο, θα μετάσχει στο διάλογο για το Εθνικό Φορολογικό Σύστημα και πολιτικά και τεχνικά. Και όλες οι παρατηρήσεις σας θα ληφθούν υπ' όψιν, διότι τι έχουμε να μοιράσουμε και τι διαφωνία πολιτική, ιδεολογική μπορεί να υπάρχει στο ποιά είναι η σωστή μέθοδος φορολόγησης των ενοικιαζόμενων δωματίων ή των ταξί. Αλίμονο. Εδώ, πρόκειται για μία συζήτηση τεχνική, να επιδιώξουμε ένα στόχο.

Και ιδεολογική, εντάξει.  Τα πάντα μπορεί να δει κανείς και ιδεολογικά. Το θέμα είναι ότι πρέπει να έχουμε έναν δημοσιονομικό στόχο και να τον εξυπηρετήσουμε, με αίσθημα δικαιοσύνης. Να σας πω κάτι; Δεν υπάρχει σημαντικότερο ιδεολογικό έμβλημα, από έννοιες, όπως είναι η αξιοπρέπεια του τόπου και η Δικαιοσύνη μέσα στην κοινωνία. Λοιπόν, ας συμφωνήσουμε σε αυτά. Αυτά είναι και τα πιο προοδευτικά σε τελευταία ανάλυση. Αυτό με το οποίο διαφωνώ εγώ, είναι να πριμοδοτούμε μία μεγάλη συντηρητική -ας το πούμε έτσι- αντεπανάσταση. Αυτό δεν είναι σωστό. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται στον τόπο. Πρέπει όλοι να κάνουμε μία προσπάθεια υπέρβασης με εθνικό ριζοσπαστισμό.

Τώρα, ποιό είναι το βασικό ερώτημα, στο οποίο θα ήθελα να απαντήσω ευθύς εξαρχής, γιατί ειλικρινά δεν θέλω να διατυπώνεται αυτό το ερώτημα, μέσα στη Βουλή και μέσα στην ελληνική δημόσια συζήτηση. Το ερώτημα, αν το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι βιώσιμο μετά τις αποφάσεις της 21ης Ιουλίου. Σας απαντώ, σύμφωνα με τις τεχνικές εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν βιώσιμο και πριν τις αποφάσεις της 21ης Ιουλίου. Αυτό, το αμφισβητούσαν, βεβαίως, οι αγορές και έπρεπε να δοθεί μία απάντηση η οποία είναι πειστική για τις αγορές.

Ποιός συγκροτεί την αγορά; Ποιές είναι αυτές οι περιβόητες αγορές; Καταρχάς, οι ίδιες οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και τα ασφαλιστικά ταμεία ως διαχειριστές μεγάλων κεφαλαίων είναι ένα μέρος της αγοράς. Αυτή η αγορά, μετέχει στο PSI. Αυτή η αγορά, αποδέχεται το σχήμα. Όχι απλώς το αποδέχεται, άλλα το συνδιαμορφώνει.

Ποιοί άλλοι μετέχουν στις αγορές; Μετέχουν στις αγορές οι οίκοι αξιολόγησης; Προφανώς. Εκφράστηκαν θετικά οι οίκοι αξιολόγησης. Μπορεί να έκαναν χαρακτηρισμούς, οι οποίοι είναι τυπικά σκληροί, αλλά οι αιτιολογίες τους αφήνουν ανοιχτή όλη την προοπτική. Μετέχουν οι μεγάλες εκτιμητικές εταιρείες στην αγορά; Οι Big Five; Μετέχουν, και αυτοί έκαναν θετικές εκτιμήσεις, γιατί στην δική τους συμμετοχή στηρίχθηκε το PSI.

Θα δούμε εάν θα αντιδράσουν μη τραπεζικοί οργανισμοί, διαχειριστές αξιών, χαρτοφυλακίων, οι οποίοι δεν έχουν τραπεζικό χαρακτήρα θα δούμε εάν θα μετάσχουν στο PSI. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι είναι πολύ πιθανό σε μεγάλο βαθμό να μετάσχουν.

Νομίζουμε ότι η αγορά, η διεθνής αγορά, είναι μόνο market; Η διεθνής αγορά είναι και forum, σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό. Υπάρχουν ιδεολογικοί μηχανισμοί, υπάρχουν επικοινωνιακοί μηχανισμοί, υπάρχουν αυτοτροφοδοτούμενες προφητείες, υπάρχουν δηλώσεις οι οποίες γίνονται δήθεν αόριστα και θεωρητικά για να εξυπηρετήσουν πολύ συγκεκριμένα πρακτικά συμφέροντα. Υπάρχουν σπέκουλες και σπεκουλαδόροι. Υπάρχουν επίπεδα αγοράς. Ένα μεγάλο μέρος της αγοράς, της διεθνούς αγοράς, όχι απλώς αντιδρά θετικά, αλλά είναι μέσα στο σχήμα.

Από τι εξαρτάται λοιπόν η βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους;
-    Εξαρτάται, φυσικά, από τον ρυθμό ανάπτυξης, από την ικανότητά μας να έχουμε έναν γερό παρονομαστή, έναν καλύτερο παρανομαστή του κλάσματος, γιατί ένα τέτοιο κλάσμα είναι πάντα το δημόσιο χρέος.
-    Εξαρτάται, φυσικά, από την ικανότητά μας να έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα. Αλίμονο, εάν εξακολουθούμε να παράγουμε χρέος, αν έχουμε πρωτογενή ελλείμματα. Δηλαδή, εάν έχουμε έλλειμμα στην πρωτογενή διαχείριση πέρα από το κόστος εξυπηρέτησης του παλιού δημόσιου χρέους.
-    Εξαρτάται από το μέσο κόστος, το οποίο είναι οριοθετημένο αρκετά καλά και από την διάρκεια, που αυτή έχει επεκταθεί πάρα πολύ, από τις ληκτότητες και άρα, από τις ετήσιες δανειακές ανάγκες και την καμπύλη των δανειακών αναγκών.

Δουλεύουμε πολλά σενάρια:
-    Δουλεύουμε σενάριο μετριοπαθές, με μία ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, η οποία είναι γύρω στο 4%. Δηλαδή, η πραγματική αύξηση είναι λιγότερο από τι μισή.
-    Δουλεύουμε σενάρια με πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία κινούνται από ένα ρεαλιστικό επίπεδο του 3% και φτάνουν σε ένα πιο φιλόδοξο επίπεδο του 6%.

Ας θυμηθούμε όμως ότι τα δύο τρίτα του χρέους μας, αυτή τη στιγμή, έχουν μετακινηθεί ή είναι υπό μετακίνηση προς θεσμικούς πιστωτές και με τους θεσμικούς πιστωτές, μπορεί να κάνει κανείς άλλους διακανονισμούς.

Έχουμε buffers;  Έχουμε νέα μαξιλαράκια στη διάθεσή μας για τι λεγόμενη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους; Βεβαίως και έχουμε. Έχουμε, καταρχάς, τα 65 δισεκατομμύρια που έχουμε ήδη λάβει από το πρώτο δάνειο με ένα επιτόκιο, το οποίο είναι κυμαινόμενο και που κυμαίνεται σε καλά επίπεδα και το οποίο πολύ θα θέλαμε να έχουμε και αυτό οριστικοποιήσει στα επίπεδα των σημερινών επιτοκίων του EFSF.

Υπάρχει το χαρτοφυλάκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που έχει αποκτήσει από την δευτερογενή αγορά 45 δισεκατομμύρια ονομαστική αξία ομολόγων. Δεν εννοώ τα ομόλογα που έχει ως ενέχυρο. Εννοώ τα ομόλογα που έχει στο χαρτοφυλάκιό της.

Και έχουμε, και τον μηχανισμό της επαναγοράς. Έχουμε τον debt buy-back mechanism, ο  οποίος έχει μία δυναμική. Σας είπα, ότι το 12% της μείωσης, είναι ένα αποτέλεσμα, ένα παραγωγό της εφαρμογής του ίδιου του PSI και της εφαρμογής του προγράμματος του δημόσιου τομέα. Δεν λειτούργησε αυτοτελώς ο μηχανισμός. Ο μηχανισμός όμως υπάρχει.

Ερώτηση που ακολουθεί: Μα, θα αντέξει αυτό το σχήμα, το οποίο τώρα το διαμορφώνετε και το διαπραγματεύεστε και το εφαρμόζετε, ενώ εντείνονται οι πιέσεις σε χώρες όπως είναι η Ιταλία ή ακόμη και η Γαλλία;

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Barroso έκανε μια δήλωση πριν από λίγη ώρα και είπε ότι παρακολουθούμε την πολύ μεγάλη πίεση στον σκληρό πυρήνα του ευρώ, σας λέμε ξανά ότι η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα είναι ρύθμιση ειδικά και αποκλειστικά για την Ελλάδα για να σταματήσουν οι ορέξεις, αλλά βεβαίως σας λέμε ότι έχουμε ένα άλλο EFSF με άλλο δυναμισμό και άλλη ευελιξία, που μπορεί να παρέμβει και να κάνει πάρα πολλά πράγματα. Βεβαίως, για να συμβεί αυτό χρειάζονται αποφάσεις κοινοβουλίων, χρειάζεται πολιτική βούληση. Έκανε τη δήλωση πριν από λίγη ώρα και την έκανε ακριβώς επειδή υπάρχουν αυτά τα φαινόμενα.

Άρα, λοιπόν, βεβαίως και επηρεαζόμαστε από τις εξελίξεις στην Ιταλία, στη Γαλλία και στην Ισπανία και βεβαίως, εάν δεν υπήρχε αυτό το περιβάλλον δεν θα φτάναμε στο τόσο φιλόδοξο σχήμα της 21ης Ιουλίου. Αλλά, εμείς να κινηθούμε στο επίπεδο μας, να κάνουμε τη δουλειά μας, να είμαστε συνεπείς, να μην αφήσουμε να μας αμφισβητήσουν την απόφαση αυτή, ούτε οι αγορές, ούτε ο ιδιωτικός τομέας, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε η Eυρωζώνη, ούτε η ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα, ούτε το IMF. Ας κάνουμε τη δουλειά μας, να μη δώσουμε εμείς αφορμές. Έχει πολύ μεγάλη σημασία αυτό.

Υπάρχει πάντα η αμφισβήτηση. Είναι δυνατόν να διαχειριστούμε αυτό το μεγάλο σχήμα με τις τράπεζές μας και με τα ασφαλιστικά μας ταμεία; Ναι είναι. Δεν έχουν κανένα πρόβλημα οι ελληνικές τράπεζες. Σε καμία άλλη χώρα οι τράπεζες δεν έχουν 30 δισεκατομμύρια «καβάτζα» για την κεφαλαιακή τους ενίσχυση. Σε καμία άλλη χώρα η ρευστότητα των τραπεζών δεν είναι διασφαλισμένη από το Ευρωσύστημα, δηλαδή, από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και από την Τράπεζα της Ελλάδος, ως τμήμα του Ευρωσυστήματος, ό,τι και να πουν οι οίκοι αξιολόγησης.

Και αυτό αφορά όλες τις τράπεζες, μικρές και μεγάλες. Και όλες οι τράπεζες θα μπουν στο PSI, με εκκρεμότητα σε σχέση με δύο κρατικές τράπεζες, την Αγροτική Τράπεζα και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, για τις οποίες προβλέπεται τώρα ότι τυχόν κεφαλαιακή τους ενίσχυση θα γίνει από τον προϋπολογισμό και όχι από το Ταμείο Χρηματοπιστωτική Σταθερότητας.

Έτσι έλεγε το μνημόνιο έως τώρα. Είπα εγώ τώρα προς την τρόικα ότι ή δεν θα μπουν καθόλου στο PSI ή αν μπουν θα τύχουν της ίδιας μεταχείρισης με τις άλλες τράπεζες και το Δημόσιο ως μέτοχος, εάν θέλει να μετάσχει στην αύξηση του κεφαλαίου θα μετάσχει, εάν δεν θέλει, όπως και με τους ιδιώτες, θα προσέλθει το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας να καλύψει την αναγκαία αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, παίρνοντας ποσοστά αυτό αντί του ελληνικού Δημοσίου.

Τα ασφαλιστικά ταμεία -το επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά- έχουν ένα χαρτοφυλάκιο το οποίο είναι δύο κατηγοριών: Υπάρχουν τα ομόλογα τα οποία έχουν ανατεθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος ως θεματοφύλακα και τα ομόλογα που ανήκουν στο κοινό κεφάλαιο.

Τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν ομόλογα που έχουν μια ονομαστική αξία Α. Η αγοραία αξία είναι Β. Τώρα τους ανανεώνουμε τα ομόλογα, τους δίνουμε ομόλογα 30 ετών, στο άρτιο, εγγυημένα με τριπλό Α. Το χαρτοφυλάκιο των ασφαλιστικών ταμείων εξυγιαίνεται μέσα από τη διαδικασία του PSI. Οι τράπεζες ξέρουν πάρα πολύ καλά ότι θα χρειαστούν κεφαλαιακή ενίσχυση. Θα χρειαστούν καταρχάς μέτρα, τα mitigation measures, τα οποία προκύπτουν από την ανάγκη προσαρμογής στα συμπεράσματα των stress test. Θα χρειαστούν ενίσχυση λόγω των ζημιών που θα γράψουν εξαιτίας της συμμετοχής τους στο λεγόμενο PSI και έχουμε και έλεγχο των επισφαλών δανείων.

Οι τράπεζες θα είναι απολύτως ελεγμένες και τα κεφάλαιά τους θα είναι στέρεα. Είναι απαίτηση του Μνημονίου να έχουν 31 Δεκεμβρίου Core Tier 1 δέκα. Αυτή είναι μια απαίτηση η οποία υπερβαίνει κάθε κανονιστικό πλαίσιο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα είναι οι πιο στέρεες τράπεζες που υπάρχουν.

Βεβαίως, αυτό είναι ενοχλητικό για τους μετόχους και ιδίως για τους μεγάλους μετόχους, διότι, εάν δεν μπορούν να αντέξουν τις αναγκαίες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου θα αλλάξει η σύνθεση, θα μειωθεί το ποσοστό τους. Αλλά μας ενδιαφέρουν οι τράπεζες και όχι οι τραπεζίτες. Μας ενδιαφέρουν οι καταθέτες και δεν μας ενδιαφέρουν οι μεγαλομέτοχοι.

Πρόκειται να εθνικοποιήσουμε τις τράπεζες; Όχι. Δεν θέλουμε να κάνουμε κρατικές τις τράπεζες. Θέλουμε να έχουμε δημόσιο πυλώνα, αλλά όχι να κάνουμε δημόσιο όλο το τραπεζικό σύστημα. Το κάνουμε μετά για να το πάμε που; Να καλύψουμε τι; Τα πάντα; Τι να κάνουμε τώρα; Τις μετοχές των μετοχών να τις κάνουμε κρατικές στις τράπεζες αυτές να τις έχουμε υπό τον έλεγχό μας, για να έχουμε και όλη την ευθύνη της ιδιωτικής οικονομίας και όλο το ρίσκο; Να οδηγηθούμε σε ένα μοντέλο, το οποίο είναι εκτός πάσης διεθνούς και ευρωπαϊκής λογικής; Αυτό το παρακολουθώ. Το λέει ο κ. Λαφαζάνης. Να κάνουμε μόνοι μας haircut, να διαγράψουμε ένα μέρος του χρέους. Εντάξει, το χρέος μας είναι διατυπωμένο σε ευρώ, είμαστε μέλος της Ευρωζώνης, ακολουθούμε μια νομισματική πολιτική η οποία χαράσσεται από την ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα.

Εντάξει, είναι μια λογική. Να βγούμε από την ευρωζώνη, να γυρίσουμε στη δραχμή, να διπλασιάσουμε ή και τριπλασιάσουμε το δημόσιο χρέος μας και μετά να διαγράψουμε ένα μέρος του και μετά να αποκλειστούμε από τις αγορές για μια εικοσαετία και μετά να γίνουμε μια κλειστή οικονομία, να μην μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε τις εξαγωγές, να μην ισχύουν οι πιστωτικές κάρτες στο εξωτερικό, να χρειάζεται να έχεις περιορισμούς συναλλάγματος για να ταξιδέψεις, να υψώσουμε και ένα παραπέτασμα και να μείνουμε μόνοι μας. Να γίνουμε η Αλβανία του 21ου αιώνα. Μα αυτό είναι το σχέδιο. Αυτό λέτε. Δεν το λέει το ΚΚΕ. Δεν το λέει κανείς. Το λέτε εσείς. Δεν το λέει καν ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν το λέει ο Συνασπισμός. Το λέτε εσείς ατομικά.

Το σέβομαι, αλλά εσείς ατομικά προτείνετε ένα ιστορικό θρίλερ. Δηλαδή, να υποκατασταθούμε στη θέση της Αλβανίας του 1960 μέσα στην Ευρώπη του 2020. Ε, εντάξει, δεν το παίρνουμε αυτό το πακέτο. Έχουμε μια άλλη επιλογή. Προτείνουμε στον ελληνικό λαό μια άλλη λύση.

Είναι δυσάρεστο να χρωστάς στους εταίρους σου; Είναι πάρα πολύ δυσάρεστο αλλά το πολιτικό, εν πάση περιπτώσει, χρέος είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμο από το αγοραίο σε πάρα πολλές περιπτώσεις.

Δεν ξέρω εάν η Ευρωζώνη, η συμμετοχή στο ευρώ για την ακρίβεια, μας οδήγησε στην απώλεια του ελέγχου του δημόσιου χρέους. Υπήρχαν πολλές νεότερες χώρες, οι οποίες τώρα μας επιτιμούν και θέλουν να μας πειθαρχήσουν, όπως είναι η Φιλανδία, η Σλοβακία, η Σλοβενία, τελευταία η Εσθονία που μπήκε στο ευρώ, οι οποίες εμφανίζονται ενάρετες και οι οποίες δεν έχουν πρόβλημα δημόσιου χρέους, παρότι μπήκαν στην Ευρωζώνη. Το Μαυροβούνιο έχει προσδεθεί οικειοθελώς στο ευρώ.

Άρα, δεν συνεπάγεται η ένταξη στη ζώνη του ευρώ, απώλεια του ελέγχου του δημόσιου χρέους. Εμείς χάσαμε τον έλεγχο του δημοσίου χρέους και δεν θέλει πολύ, δεν είναι γραμμικές οι εξελίξεις στο δημόσιο χρέος.

Όταν εγώ ανέλαβα για πρώτη φορά υπουργικά καθήκοντα, τον Οκτώβριο του 1993, τα επιτόκια ήταν 25% και ο πληθωρισμός 14% και η δημοσιονομική προσαρμογή που κάναμε με την τελευταία κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου, οδήγησε στο να μπει η χώρα το 2000, επί κυβερνήσεως Σημίτη, στην ΟΝΕ. Τώρα τι κάνουμε; Λέμε ότι κακώς τα κάναμε αυτά;

Σημασία έχει ότι τη στιγμή που διαχειρίζεσαι ό,τι διαχειρίζεσαι πρέπει να διαχειριστείς καλά. Μπορεί η ζημιά που έγινε σε ένα μικρό διάστημα, το 1989-1990 να είναι πολλαπλάσια της ζημιάς που έγινε σε ολόκληρη δεκαετία. Δεν μου αρέσει αυτό. Δεν μου αρέσει η αναψηλάφηση του παρελθόντος. Πάμε τώρα μπροστά.

Είναι το χρέος βιώσιμο; Είναι βιώσιμο.
Είναι διασφαλισμένες οι τράπεζες; Απολύτως! Υπάρχουν όλοι οι μηχανισμοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του ευρώσυστήματος και της Τράπεζας της Ελλάδος.
Είναι διασφαλισμένη η ρευστότητα και η χρηματοδότηση; Είναι.
Είναι εξασφαλισμένη η ανακεφαλαιοδότηση; Είναι.
Πρέπει να στηρίζουμε τις τράπεζες το δημόσιο και διατραπεζικά; Βεβαίως. Γι' αυτό δίνουμε λεφτά σε όλες τις τράπεζες Και θα δίνουμε.
Μπορούν οι τράπεζες τώρα να ανοίξουν τους κρουνούς της ρευστότητας προς την οικονομία; Όχι ακόμη. Εάν λειτουργήσει αυτό το σχήμα, όλο όπως το έχουμε οργανώσει θα αλλάξουν οι δυνατότητές τους. Γι' αυτό πρέπει να προσθέσουμε στις δυνατότητες αυτές και τις μη τραπεζικές.

Και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρέπει να σας πω, η οποία είναι τράπεζα, είναι σε διαπραγμάτευση μαζί μας για να βρούμε μηχανισμούς μόχλευσης πάρα πολύ σημαντικούς. Διότι δεν πρέπει να βλέπουμε ούτε τα κονδύλια του ΕΣΠΑ στατικά, μπορούμε να τα διαχειριστούμε και αυτά με τελείως διαφορετικό τρόπο. Ούτε να τα βλέπουμε όλα συνδεδεμένα με συγκεκριμένα έργα υποδομών, θα προχωρήσουν οι οδικοί άξονες, θα προχωρήσουν τα έργα υποδομών, αλλά περισσεύουν και κονδύλια χρηματοοικονομικά σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που μπορεί να δημιουργήσουν προϋποθέσεις πολύ μεγάλης μόχλευσης. Πολύ μεγάλης μόχλευσης.

Άρα, λοιπόν, οι απαντήσεις μου δεν θέλω να εκληφθούν ως απαντήσεις σκοπιμότητας αλλά ως μια παράκληση να στείλουμε καθαρά μηνύματα στον κόσμο αλλά και στην διεθνή κοινή γνώμη και στις αγορές. Εμείς οι ίδιοι, όλοι μαζί διαχειριζόμαστε την υπόθεση. Δεν την διαχειρίζεται μόνο η Κυβέρνηση, μόνος ο υπουργός, όλοι μαζί.

Αυτό έχει σημασία και σε σχέση με τις χώρες που μας παρακολουθούν και ίδιες γιατί μας δανείζουν φθηνότερα από ό,τι δανείζονται. Και αυτό έχει προβλεφθεί. Και αυτό λύνεται μέσα από τον μηχανισμό. Υπάρχουν μηχανισμοί αναπλήρωσης.

Επαναλαμβάνω, υπάρχουν χώρες, που έχουν τελείως διαφορετική κατάσταση στο ιδιωτικό τους χρέος, έχουν πολύ μεγαλύτερο ιδιωτικό χρέος, πολύ μεγαλύτερο συνολικό εξωτερικό χρέος ή πολύ μεγαλύτερο εθνικό χρέος -δημόσιο και ιδιωτικό- και έχουν και πολύ χειρότερες ληκτότητες γιατί είναι βραχυπρόθεσμο το χρέος τους.

Σε σχέση με την τεχνική οργάνωση αυτής της υπόθεσης. Προχωράμε με πάρα πολύ εντατικό τρόπο, επεξεργαζόμαστε λεπτομέρειες, έχουμε στρατεύσει τις μεγαλύτερες τράπεζες διεθνώς, δηλαδή την Deutsche Bank, ΒNP Paribas και την HSBC. Έχουμε ως χρηματοοικονομικό σύμβουλο την Lazarde που δεν είναι κόμιστρα ομολόγων, δεν έχει καμία σύγκρουση. Έχουμε νομικό σύμβουλο, αυτόν που ήθελαν οι πάντες, που έχει την εμπειρία της Ουρουγουάης, τον υπέδειξε η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δηλαδή το γραφείο Cleary Gottlieb Steen & Hamilton LLP και κυρίως τον κ. Lee Buchheit, ενώ η Allen & Overy που ήταν η νομική μας σύμβουλος μέχρι τώρα θα ενεργεί πλέον ως νομικός σύμβουλος των συντονιστών του PSI, δηλαδή της Deutsche Bank, της BNP και της HSBC.

Το χρονοδιάγραμμα έχει διαμορφωθεί. Το χρονοδιάγραμμα αυτό αφορά αφενός μεν τον ιδιωτικό τομέα, αφετέρου δε τον δημόσιο τομέα. Υπάρχουν κοινοβούλια που τώρα είναι σε διακοπές, πρέπει να περιμένουμε να γυρίσουν. Άρα, πρέπει να συγχρονίσουμε πάρα πολλά πράγματα και κυρίως πρέπει να συγχρονίσουμε τον εαυτό μας. Πρέπει εμείς να κάνουμε αυτά που έχουμε να κάνουμε:
-    να ψηφίσουμε τους νόμους,
-    να εκδώσουμε τις κανονιστικές πράξεις,
-    να προχωρήσουμε στις αναδιαρθρώσεις,
-    να εφαρμόσουμε τον προϋπολογισμό,
-    να εισπράξουμε τα έσοδα,
-    να ελέγξουμε τις δαπάνες,
-    να προωθήσουμε την ανάπτυξη,
-    να προωθήσουμε τις ιδιωτικοποιήσεις, για τις οποίες πρέπει να κάνουμε μια ειδική συνεδρίαση της Επιτροπής να μιλήσουμε εις βάθος και να παρουσιαστεί ενώπιών σας και η διοίκηση του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου.
Πρέπει να είστε συμμέτοχοι και  συνεργοί στην υπόθεση αυτή.

Τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως και οι τράπεζες, θα μετάσχουν στο PSI εθελοντικά. Δεν καταναγκάζονται, αλλά η εκτίμησή μου είναι ότι τους συμφέρει, από πλευράς ποιότητας του χαρτοφυλακίου. Θα υπάρξει τεχνική έκθεση, θα υπάρξει fairness opinion, απο τον εγκυρότερο δυνατό διεθνή οργανισμό για τη συμμετοχή των τραπεζών και των ελληνικών ασφαλιστικών ταμείων. Για τις ξένες τράπεζες, θα υπάρξει γνωμοδότηση περί του συμφέροντος συμμετοχής. Τώρα, πριν, προληπτικά.

Οι ξένες τράπεζες παίρνουν αποφάσεις στο επίπεδο των διοικητικών τους επιτροπών, ούτε καν του διοικητικού τους συμβουλίου. Θα δούμε εάν οι ελληνικές τράπεζες πρέπει να πάρουν απόφαση γενικών συνελεύσεων, όλες θα κάνουν το ίδιο και το πιο απλό. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει εξουσιοδότηση για την έκδοση ομολογιακού δανείου μετατρέψιμου σε μετοχές χωρίς δικαίωμα προτίμησης των παλαιών μετόχων και να θέλουμε έναν πολύπλοκο μηχανισμό για την συμμετοχή στο PSI ή για τη συμμετοχή στις αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου μέσω του μηχανισμού χρηματοδοτικής σταθερότητας. Πάντως, όλα θα είναι εθελοντικά και συμφωνημένα.

Επίσης, δεν πρέπει να συγχέουμε την παροδική αύξηση του ακαθάριστου χρέους με το επίπεδο, στο οποίο κινείται το καθαρό χρέος και το οποίο είναι κρίσιμο για τις αγορές. Οι αγορές ξέρουν. Εάν υπολογίσουμε τώρα στο δημόσιο χρέος το enhancement, την εγγύηση της τριαντακοταετίας που θα δώσει το EFSF για τον ιδιωτικό τομέα, είναι λάθος. Εάν δώσει εγγύηση το EFSF για την ρευστότητα των τραπεζών θα υπολογίσουμε και άλλα 35 δισεκατομμύρια για μια πολύ μικρή περίοδο; Αυτό δεν οδηγεί πουθενά, είναι λάθος η ανάλυση.

Το πρόβλημα της διαχείρισης του δημόσιου χρέους, ναι είναι πρόβλημα πολιτικό, ναι είναι πρόβλημα θεσμικό, ναι εάν οι κυβερνήσεις λειτουργούσαν καλύτερα και η Βουλή καλύτερα θα ξέραμε τι γίνεται και θα είχαμε λάβει αποφάσεις. Δεν θέλω να αναφερθώ σε αλληλογραφίες, που βλέπουν τώρα εκ των υστέρων το φως της δημοσιότητας. Πρέπει όλοι να έχουμε μεγαλύτερη συμμετοχή σε αυτό. Και τα μέλη της Κυβέρνησης και τα μέλη της Βουλής. Πιστεύω ότι τώρα έχουμε το θεσμικό πλαίσιο ώστε όλοι να παρακολουθούν και να είναι ενήμεροι. Δεν μπορεί αυτό να είναι υπόθεση μόνο δύο-τριών ανθρώπων. Ο τρόπος με τον οποίον λειτουργούσαν σε άλλες Κυβερνήσεις, τα οικονομικά επιτελεία, συμπεριλαμβανομένων και των δικών μας κυβερνήσεων, δεν είναι ο θεσμικά αντίστοιχος με το επίπεδο του κινδύνου που διατρέχουμε ως χώρα, ως Ευρωζώνη και διεθνές νομισματικό σύστημα.

Άρα, λοιπόν, έχει πολύ μεγάλη σημασία να διαμορφώσουμε και τις θεσμικές προϋποθέσεις. Αντιλαμβάνομαι πάρα πολύ καλά τον ρόλο του βουλευτή γιατί πρωτίστως είμαι βουλευτής. Το θεωρώ μεγάλη μου τιμή και πάντα όταν συναντώ ομολόγους μου ή άλλους επισήμους ξένους, τους διευκρινίζω ότι είμαι και βουλευτής, ότι η πρώτη μου ιδιότητα είναι αυτή. Το Κοινοβουλευτικό Σύστημα προβλέπει, πρωτίστως, Κοινοβουλευτικούς Υπουργούς και κατ' εξαίρεση εξωκοινοβουλευτικούς. Δεν πιστεύω, καθόλου, ότι ένας βουλευτής που ψηφίζει έναν νόμο μπορεί στη συνέχεια να είναι θύμα της ψήφου του και να του λέει ο οποιοσδήποτε ότι το ψήφισες και μπορώ εγώ να το ερμηνεύσω κατά το δοκούν. Όχι, δεν είναι έτσι.

Υπάρχουν ορισμένα πράγματα τα οποία είναι αυτονόητα θεσμικά. Να σας πω κάτι. Απευθύνομαι, κυρίως, στους βουλευτές της πλειοψηφίας αλλά αυτό ισχύει και για τους βουλευτές της αντιπολίτευσης. Εμείς υπάρχουμε χάρη σε εσάς. Εάν δεν υπάρχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, δεν υπάρχει Κυβέρνηση. Εάν δεν υπάρχει Κυβέρνηση ο τόπος δεν μπορεί να διαχειριστεί την κρίση, δεν μπορούμε να πάμε μπροστά. Εσείς, κουβαλάτε το βάρος και εμείς στο μέτρο που είμαστε και εμείς βουλευτές. Εμείς ενεργούμε κατά την εντολή σας, στο όνομά σας, υπό τον έλεγχό σας. Δεν υπάρχουμε χωρίς εσάς. Δεν υπάρχουμε.

Αναθεώρηση του Συντάγματος σημαίνει συνταγματική συναίνεση. Δεν αναθεωρείται το Σύνταγμα από ένα κόμμα ή από μια συγκυριακή πλειοψηφία. Η Αναθεώρηση του 2001 ξεκίνησε το 1995, κράτησε εξήμισι χρόνια και επετεύχθη εκεί που συμφώνησαν τα δύο μεγάλα κόμματα και κατά προτίμηση πολλά μικρότερα κόμματα. Έτσι γίνονται οι αναθεωρήσεις και έτσι θα γίνουν. Δεν υπάρχει περίπτωση να γίνουν διαφορετικά.

Σε σχέση με αυτό που ο κ. Γείτονας ανέφερε παραστατικά ότι έχουμε «απλωμένο τραχανά». Τον έχουμε απλωμένο και μάλιστα στο αλώνι, όχι στο σαλόνι. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Προφανώς, πρέπει να ελέγξουμε την ωριμότητα των έργων. Εγώ σας μίλησα και για άλλους τρόπους αξιοποίησης των κονδυλίων. Προφανώς στηρίζουμε όλα τα Υπουργεία, ως Υπουργείο Οικονομικών -και το Ανάπτυξης και το Υποδομών και όλα- και προφανώς καλούμαστε να διαχειριστούμε και άλλα επιμέρους θέματα.

Ένα από αυτά είναι το θέμα των εγγυήσεων. Δεν έχει τελειώσει ο διάλογος με την Φινλανδία. Είναι μια πολύ σκληρή διαπραγμάτευση γιατί έχει αποκτήσει συμβολικά χαρακτηριστικά το ζήτημα στη Φινλανδία. Δεν είναι ένα ζήτημα λογικής και χρηματοοικονομικής διαχείρισης είναι ένα ζήτημα πολιτικού συμβολισμού και δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από τη διαχείριση πολιτικών συμβόλων. Πρέπει να βρούμε μια λύση κατά προτίμηση σε διμερές επίπεδο. Αγωνίζεται ο κ. Ζανιάς, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, που είναι και ο αναπληρωτής μου στα θέματα αυτά στο επίπεδο των εκπροσώπων των Υπουργών της Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Euroworking Group, με τους ομολόγους τους να διαπραγματευτεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Το ελληνικό ΑΕΠ είναι διαρθρωμένο όπως το αμερικάνικο. Αν δείτε τον τρόπο με τον οποίο διαρθρώνεται, μη νομίζετε ότι έχει μεγάλες διαφορές. Απλώς ο δικός μας δευτερογενής τομέας είναι, ας το πούμε έτσι, ρηχός, ο πρωτογενής ελαφρά μεγαλύτερος και έχουμε όλοι έναν διογκωμένο τριτογενή τομέα. Μα, το πρόβλημα της χώρας αποτυπώνεται στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Εάν θέλουμε να δουλέψουμε απλά το μοντέλο ανάπτυξης πρέπει να μελετήσουμε το ισοζύγιο να δούμε πού οφείλεται το έλλειμμα και να καλύψουμε το έλλειμμα παραγωγής που έχουμε. Επειδή μιλάμε πολύ συχνά για το έλλειμμα παραγωγικότητας, για το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, εμείς έχουμε και ένα έλλειμμα παραγωγής.

Αυτό το πολύ θετικό χαρακτηριστικό της ενίσχυσης των εξαγωγών, ξέρετε, δείχνει μια οικονομία ευέλικτη, μια οικονομία, η οποία μπορεί να προσαρμοστεί, μια οικονομία, η οποία μπορεί να βρει νέες αγορές. Αυτό είναι πάρα πολύ ενθαρρυντικό για την ελληνική επιχειρηματικότητα και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της, διότι ανάγκα και  Θεοί πείθονται. Αλλάζει ο προσανατολισμός και γίνεται ένας προσανατολισμός που μπορεί να είναι εξαιρετικά αποδοτικός. Αλλά χρειάζεται  πολύ πιο προσεκτική μελέτη  των στοιχείων αυτών για να δούμε πού θα εστιάσουμε σε σχέση με το νέο μοντέλο ανάπτυξης.

Έχει δίκιο η κα. Κατσέλη που λέει ότι εισάγουμε πολλές υπηρεσίες και για τη δουλειά μας τώρα εισάγουμε πολλές υπηρεσίες. Μα γιατί υπάρχουν χώρες οι οποίες έχουν καταφέρει να εξάγουν  τόσες υπηρεσίες; Γιατί το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένα διεθνώς αποδεκτό κέντρο χρηματοοικονομικών και νομικών υπηρεσιών και όλα γίνονται με το αγγλικό δίκαιο με Άγγλους δικηγόρους,  με Άγγλους χρηματοοικονομικούς συμβούλους; Η Γερμανία δεν είναι. Είναι της πραγματικής οικονομίας, γι’ αυτό επιμένει ο κ. Schäuble στην πραγματική οικονομία και εν τέλει έχει δίκιο γιατί αυτό μετράει. Η πραγματική οικονομία μετράει. Θα μου πείτε ότι πραγματική οικονομία είναι και ο τριτογενής τομές, είναι και οι υπηρεσίες.

Μα, δεν θα πάψουμε να είμαστε μια χώρα υπηρεσιών. Δεν θα πάψουμε να είμαστε μια τουριστική χώρα, μια χώρα που έχει ηλιοφάνεια και ανέμους και άρα μπορεί να διαπρέψει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν θα πάψει να υπάρχει η ναυτιλία παρότι μπορεί να έχουμε περίεργες καμπύλες στην παγκόσμια ναυτιλία και στη ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία.

Το αυτονόητο είναι επαναστατικό. Από την άλλη μεριά και η συνεχής επανάληψη προδήλων πραγμάτων είναι και κουραστική, δεν μας πιστεύει κανείς μετά. Όλο λέμε. Το θέμα είναι τώρα να κάνουμε δύο τρία βήματα προς τα εμπρός και πιστεύω ότι μπορούμε να κάνουμε τα βήματα αυτά με τη βοήθεια όλων.

 

Tags: Η Εξέλιξη της ΚρίσηςΑγορεύσεις | Παρεμβάσεις 2011