Δεκέμβριος 2025

Πρόλογος Ευάγγελου Βενιζέλου στο βιβλίο του Δρ. Χρίστου Φ. Κληρίδη, Το Σύνταγμα της Κύπρου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2025 

Η Κύπρος είναι, μεταξύ πολλών άλλων, και ένα εργαστήριο δοκιμασίας των υλικών της συνταγματικής θεωρίας. Στην Κύπρο συνδυάζονται τα προβλήματα τα σχετικά με την πολλαπλότητα των έννομων τάξεων και τη σύγκρουση ως προς την υπεροχή μεταξύ του εθνικού Συντάγματος, του Δικαίου της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου, πρωτίστως της ΕΣΔΑ, που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα προβλήματα που δημιούργησε αρχικά η αποχώρηση των τουρκοκυπρίων από τα προβλεπόμενα στο Σύνταγμα του 1960 όργανα της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συνέχεια δε η τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974 και η κατοχή του βόρειου τμήματος της επικράτειάς της. Στην αφετηρία του φαινομένου βρίσκονται συνεπώς οι σκληρές ιστορικές δοκιμασίες της αλλά και η ευρηματικότητα των ασκούντων τη νομοθετική αλλά και τη δικαστική εξουσία.

18 Δεκεμβρίου 2025 

Ευάγγελος Βενιζέλος 

 Η αιτιολογία του νόμου ως σημείο εισόδου

για διεισδυτικότερο δικαστικό  έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων

 [Παρουσίαση του βιβλίου της Αναστασίας Πούλου, Η αιτιολογία του τυπικού νόμου, εκδ. Σάκκουλα, 2025]*

Η Αναστασία Πούλου διήλθε με λαμπρό τρόπο από τα έδρανα της Νομικής Σχολής  Θεσσαλονίκης, την περίοδο που  απουσίαζα, γιατί τελούσα σε αναστολή των πανεπιστημιακών μου καθηκόντων, μία αναστολή που διήρκησε 27 χρόνια, και μετά συνέχισε την εκπαίδευση της στο ηπειρωτικό δίκαιο και στο common law, σε διάσημες νομικές σχολές.  Έχει συγκροτήσει ένα εντυπωσιακό βιογραφικό, είναι δικαστικός λειτουργός και επιστήμονας με ισχυρό   ακαδημαϊκό  υπόβαθρο .

Καθώς ετοίμαζε το βιβλίο, είχα τη χαρά να συζητήσω μαζί της για το θέμα, γιατί όντως σε μία μονογραφία μου του 1990, δηλαδή προ 35 ετών, για το γενικό συμφέρον και  τους περιορισμούς των συνταγματικών δικαιωμάτων (Ευ. Βενιζέλος, Το γενικό συμφέρον και οι περιορισμοί των συνταγματικών δικαιωμάτων. Κριτική προσέγγιση των τάσεων της νομολογίας, Παρατηρητής, 1990), είχα αναδείξει το ζήτημα του δεδηλωμένου σκοπού του νόμου, που  αποτελεί την αφετηρία του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας. Συνιστά,

11 Δεκεμβρίου 2025

Ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση που διοργανώθηκε από το Insocial και το ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής, σήμερα, 11.12.2025, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ

Αγαπητέ μου Πρόεδρε του ΠΑΣΟΚ, αγαπητέ Νίκο, σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σου και για τον χαιρετισμό σου, που νομίζω ότι έδωσε τον τόνο της συζήτησης για την αναθεώρηση από την πλευρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ευχαριστώ φυσικά και την αγαπημένη μου Ευαγγελία Λιακούλη και τον Χρήστο Κακλαμάνη για τα τόσα καλά λόγια που είπε καθ’ υπερβολή, τα τόσο συγκινητικά και χαίρομαι γιατί συντονίζει ένας ομότεχνός μου της νεότερης γενιάς που τον έχασε το πανεπιστήμιο, αλλά τον κέρδισε η πολιτική. Αγαπητέ Νίκο Χριστοδουλάκη, ευχαριστούμε πάρα πολύ για την πρόσκληση. Θα μου επιτρέψετε να προσφωνήσω ιδιαιτέρως και τον παλιό μου φίλο, Μιλτιάδη Παπαϊωάννου, με τον οποίο έχουμε συνεργαστεί σε πολλές αναθεωρητικές διαδικασίες μεταξύ άλλων.

Φίλες και φίλοι,

ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του, αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διαπερνά όλες μας τις αντιδράσεις και όλες μας τις τοποθετήσεις σε σχέση με την αναθεώρηση του Συντάγματος.

26 Νοεμβρίου 2025

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στη δημόσια εκδήλωση που διοργάνωσε η διαΝΕΟσις με θέμα, «Θεσμοί και ανάπτυξη: Πώς θα τρέξουμε πιο γρήγορα από τις προκλήσεις» στην Εθνική Πινακοθήκη, αμφιθέατρο «Ίδρυμα Ωνάση», στην ενότητα «Σύγχρονοι Θεσμοί. Σύγχρονη Κοινωνία»*

Μ. Σαράφογλου: Κύριε Βενιζέλο, κύριε Πρόεδρε, από τη διακυβέρνηση εκ των έσω, εκεί δηλαδή που λαμβάνονται αποφάσεις για το αν ένας νόμος θα παραμείνει στα χαρτιά ή θα υλοποιηθεί, πόσο μεγάλο είναι το χάσμα ανάμεσα στη φιλοσοφία ενός νόμου και στην εφαρμογή του και πού οφείλεται αυτό το κενό; Επιτρέψτε μου να βάλω στο τραπέζι και το συμπέρασμα μιας πρόσφατης έρευνας του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών, ότι είναι δαιδαλώδης ουσιαστικά ο τρόπος που λειτουργεί η νομοθεσία στην Ελλάδα, δηλαδή ότι έχουμε πολλούς νόμους, δυσνόητους, πολλές φορές είναι διατυπωμένοι με γλώσσα που δεν είναι κατανοητή, έχουν πολλές διατάξεις και επιπλέον επιδέχονται και ερμηνειών που αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Ευ. Βενιζέλος: Τώρα θέτουμε ένα πολύπλοκο αλλά κλασικό ζήτημα. Η κρίση του νόμου είναι ένα πολύ παλιό φαινόμενο. Θα έλεγα ότι ήδη από τον Μεσοπόλεμο παρακολουθούμε φάσεις της κορύφωσης του φαινόμενου αυτού.

Επίμετρο Ευάγγελου Βενιζέλου στον συλλογικό τόμο «Προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση»,

εκδ. διαΝΕΟσις, 2025σελ 480-487 [PDF]

Η συντακτική εξουσία, τόσο η πρωτογενής που θεσπίζει το ιδρυτικό ή το νέο Σύνταγμα χωρίς να δεσμεύεται από το έως τότε ισχύον, όσο και η παράγωγη, η αναθεωρητική, που τροποποιεί το ισχύον (τυπικό, δηλαδή γραπτό και αυστηρό) Σύνταγμα, σεβόμενη τα διαδικαστικά και ουσιαστικά όρια που αυτό θέτει, συνιστούν κορυφαίες εκδηλώσεις της κρατικής κυριαρχίας. Αυτό ηχεί προφανώς παράδοξα σε μια εποχή δραστικού περιορισμού της κυριαρχίας. Το βεστφαλικό κυρίαρχο εθνικό κράτος έχει προ πολλού μετατραπεί σε «κράτος - μέλος», που διαθέτει περιορισμένη και διαμοιρασμένη κυριαρχία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία, παρότι έχει δοτές από τα κράτη μέλη αρμοδιότητες, διαμόρφωσε τη δική της αυτόνομη και αυτοαναφορική ενωσιακή έννομη τάξη, που διεκδικεί την υπεροχή της έναντι των εθνικών εννόμων τάξεων, ακόμη και έναντι των εθνικών συνταγμάτων των κρατών μελών, είναι το πιο προωθημένο θεσμικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης. Η διεθνής στρατιωτικο-πολιτική και οικονομική πραγματικότητα μας επιβάλλει, με πολύ πιο ωμό τρόπο, να καταλάβουμε τι σημαίνει μείωση της κρατικής κυριαρχίας.

11.11.2025

Ευάγγελος  Βενιζέλος  

Τι κομίζει η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ για τα μη κρατικά πανεπιστήμια; *

Η   πρόσφατη  απόφαση  της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1918 / 2025 ( όμοιες οι  1919,1920/2025)  που έκρινε τα ζητήματα τα σχετικά με τον πρόσφατο νόμο 5094/2020  για τα νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και αντιμετώπισε ρητά πολλά και σημαντικά προβλήματα ερμηνείας του Συντάγματος και σχέσεων εθνικού Συντάγματος και Ενωσιακού Δικαίου, ανήκει στις μεγάλες αποφάσεις. Αυτό είναι, νομίζω, κοινά παραδεκτό, ανεξάρτητα από το αν διαφωνεί ή συμφωνεί κανείς με τις παραδοχές της. Είναι μία απόφαση εμβληματική, ιστορική τολμώ να πω, αυτό που ονομάζουμε  arrêt de principe, πάντως θα είναι ένα νομολογιακό προηγούμενο που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τα πολλά επόμενα χρόνια.

6 Οκτωβρίου 2025

Ευάγγελος Βενιζέλος *

Ο προληπτικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων και η ιδέα μιας «προληπτικής» πιλοτικής δίκης. 

[Παρουσίαση του βιβλίου της Δάφνης Ακουμιανάκη, Ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας στην Ελλάδα, εκδ. Σάκκουλα, 2025]

Χαίρομαι γιατί είχα  την ευκαιρία να συζητήσω  με τη συγγραφέα, πριν ολοκληρωθεί το έργο και χάρηκα πάρα πολύ που το είδα να εκδίδεται και να έχει τη μορφή μιας λαμπρής, εμπεριστατωμένης μονογραφίας, η οποία αντιμετωπίζει ολιστικά το ζήτημα του προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.

Το τυπικό Σύνταγμα που υπερέχει νομικά, παρότι σχετικοποιείται μέσα σε ένα περιβάλλον συνύπαρξης πολλών εννόμων τάξεων, εξακολουθεί να έχει τη σημασία του πρωτίστως επειδή υφίσταται ο  έλεγχος  της συνταγματικότητας των νόμων . Τελικώς ο  κατασταλτικός  δικαστικός έλεγχος, καθώς στη χώρα μας δεν υφίσταται  σύστημα δικαστικού  προληπτικού ελέγχου.  Πολλά όμως  από τα προβλήματα και  τις αντιφάσεις του κατασταλτικού δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, σε ένα σύστημα, όπως το δικό μας,  -το οποίο είναι ονομαστικά και τύποις σύστημα διάχυτου, παρεμπίπτοντος και συγκεκριμένου ελέγχου, ενώ  στην πραγματικότητα, είναι  σύστημα  ευθέως, συγκεντρωτικού και αφηρημένου  ελέγχου που ασκείται από τις Ολομέλειες των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων και

Ευ. Βενιζέλος, Ανεκμετάλλευτα «κοιτάσματα» και αναγκαίες αναθεωρητικές παρεμβάσεις στο Τμήμα περί Δικαστικής Εξουσίας (άρθρα 87-100) του Συντάγματος, σε: ΕλλΔνη 3/2025, σελ 641-650 [PDF]

& σε: Τιμητικός Τόμος προς τιμή της Λίας Κουτούπα (υπό δημοσίευση)

*Το κείμενο προέκυψε από την απομαγνητοφώνηση της εισήγησης σε ομότιτλη εκδήλωση που οργάνωσε η Εταιρεία Δικαστικών Μελετών, στις 27.2.2025, στην Αθήνα με συντονιστή τον πρόεδρο της Ι. Χαμηλοθώρη, αρεοπαγίτη ε.τ. 

19.6.2025

Evangelos Venizelos

Emeritus Professor of Constitutional Law at the Law School of Aristotle University of Thessaloniki, former Deputy Prime Minister, former Minister—among others—of Foreign Affairs, Finance, and National Defence, and General Rapporteur for the 2001 constitutional revision.

Published: Academia & SSRN  [PDF]

 
The Greek Constitution at Fifty:

Continuity, Resilience, and European integration

1. The Anniversary and Its Significance

We are celebrating this year the fiftieth anniversary of the 1975 Greek Constitution[1] (the Constitution of the Hellenic Republic), which was voted on June 7, published on June 9, and entered into force on June 11, 1975. The next day, the then Prime Minister Konstantinos Karamanlis submitted Greece’s application

11 Ιουνίου 2025

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975. Η συνταγματική υπόσχεση της Μεταπολίτευσης και η ποιότητα της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου» που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών, υπό την αιγίδα της Βουλής, και σε συνεργασία με τη διαΝΕΟσις και το Delphi Economic Forum, με την υποστήριξη των εκδόσεων Σακκουλα, 10-11.6.2025, στο Ζάππειο Μέγαρο

Τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975

Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σας, προσδίδετε πολιτειακό κύρος στην πρωτοβουλία μας αυτή, τιμάτε φυσικά την επέτειο και την τιμάτε θεσμικά. Αυτή τη μεγάλη επέτειο της ψήφισης, της δημοσίευσης και της θέσης σε ισχύ του Συντάγματος του 1975. Επιπλέον τιμάτε και την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα των συνταγματολόγων και γενικότερα των δημοσιολόγων που σύσσωμη συγκεντρώθηκε τις δύο αυτές ημέρες, εδώ στο Ζάππειο, καθώς είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε 85 εισηγητές και εισηγήτριες ή συντονιστές και συντονίστριες που έλαβαν το λόγο, το σύνολο σχεδόν  των ενεργών επιστημόνων αλλά και νομικών της πράξης, δικαστικών λειτουργών, μάχιμων δικηγόρων. Ο κορμός βέβαια είναι ο κόσμος του Συνταγματικού Δικαίου που συγκεντρώθηκε εδώ

11 Ιουνίου 2025

Εισαγωγική τοποθέτηση Ευάγγελου Βενιζέλου στο συνέδριο που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών, «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στην ενότητα «Υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος 1975/1986/2001/2008/2019;» Ζάππειο Μέγαρο, 10-11.6.2025

Κυρία Πρόεδρε,

σας ευχαριστώ πολύ για τη συμμετοχή σας, όπως ευχαριστώ και όλους και όλες που προηγήθηκαν ως εισηγητές/εισηγήτριες  ή ως συντονιστές/ συντονίστριες. Ογδόντα πέντε  μέλη της ελληνικής και της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας του Συνταγματικού Δικαίου μετείχαν σε αυτό το διήμερο συνέδριο για να τιμήσουν τα 50 χρόνια του ελληνικού Συντάγματος.

Είδατε και το επίπεδο του επιστημονικού προβληματισμού. Νομίζω ότι ο συστηματικός ακροατής μπορεί να εντοπίσει ή έστω να διαισθανθεί τα πεδία στα οποία υπάρχει ευρεία συμφωνία και τα πεδία στα οποία εμφανίζονται συχνές και έντονες διαφωνίες.

Όσο μιλούσαν οι συνομιλητές μου, προσπάθησα να κάνω μία άσκηση, να συντάξω ένα νέο ελληνικό Σύνταγμα 45 λέξεων, το οποίο θα μπορούσε να λέει απλώς: «Το Σύνταγμα εγγυάται τη δημοκρατική

11 Ιουνίου 2025

Ευχαριστίες και καταληκτική τοποθέτηση Ευ. Βενιζέλου στο πέρας των θεματικών ενοτήτων του συνεδρίου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»

Ευχαριστώ θερμότατα τον καθηγητή κ. Παντελή για αυτόν τον γοητευτικό τρόπο με τον οποίο πρότεινε μία ανάγνωση των εργασιών του συνεδρίου.

Πλησιάζουμε στο τέλος και στις 19:15 προβλέπεται να ολοκληρωθεί η προσέλευσή μας στο Αίθριο για την τελετή λήξης. Θα ήθελα να σας καλέσω όλες και όλους αμέσως μόλις κλείσουμε εδώ τις εργασίες να απολαύσουμε το Αίθριο, στο οποίο μετά την τελετή λήξης και μετά τη μουσική στιγμή που θα μας προσφέρει το «Μέταλλον» δηλαδή το συγκρότημα χάλκινων,  πνευστών και κρουστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, θα έχουμε και μία μικρή δεξίωση στην οποία φυσικά είστε όλες και όλοι καλεσμένες.

Πριν από αυτό όμως θα μου επιτρέψετε να επαναλάβω τις ευχαριστίες μου στους δύο φορείς που συνδιοργανώνουν με τον Κύκλο Ιδεών το συνέδριο αυτό, δηλαδή στη διαΝΕΟσις στην οποία αναφερθήκαμε εκτενώς και με πολύ μεγάλη χαρά επαναλαμβάνουμε όλα τα καλά λόγια για τις δραστηριότητες της και για το γεγονός ότι έχει θελήσει να ασχοληθεί συστηματικά με το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης. Επίσης προς το Οικονομικό Φόρουμ Δελφών και προσωπικά προς τον Συμεών Τσομώκο, γιατί η τεχνική βοήθεια που μας προσφέρει πάντα είναι πολύτιμη. Θα επαναλάβω τις ευχαριστίες μου προς τον Πρόεδρο της

10.6.2025

Χαιρετισμός Ευάγγελου Βενιζέλου στην έναρξη του συνεδρίου,

«Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στο Ζάππειο Μέγαρο

Θεοφιλέστατε, Σεβασμιώτατε, κύριοι Πρόεδροι, κυρία Πρόεδρε, κυρίες και  κύριοι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στο πανεπιστήμιο και στη δικηγορική κοινότητα, σας υποδέχομαι με πολύ μεγάλη χαρά στο συνέδριό μας για τα 50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 με τον υπότιτλο «Η συνταγματική υπόσχεση της μεταπολίτευσης και η ποιότητα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου». Η παρουσία σας είναι πολύ μεγάλη τιμή για τους οργανωτές, για τον Κύκλο Ιδεών, αλλά και για τη διαΝΕΟσις που συμπράττει και για το Οικονομικό Forum των Δελφών. Ιδιαίτερη τιμή για τους οργανωτές είναι η αιγίδα που έχει παραχωρήσει η Βουλή των Ελλήνων με απόφαση του Προέδρου της  κ. Νικήτα Κακλαμάνη. Θα έχουμε επίσης την πολύ μεγάλη, πολιτειακού χαρακτήρα, τιμή στην τελετή λήξης του συνεδρίου αύριο βράδυ, στο Αίθριο του Ζαππείου που μας φιλοξενεί, να έχουμε κοντά μας και τον Πρόεδρο της Βουλής αλλά και  τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος και θα κηρύξει τη λήξη των εργασιών του συνεδρίου.

8 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας Καθημερινή της Κυριακής, 50 χρόνια Σύνταγμα

Τα πενήντα χρόνια ενός ανθεκτικού και επαυξημένου Συντάγματος

Γιορτάζουμε φέτος τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975 που ψηφίστηκε στις 7, δημοσιεύθηκε στις 9 και άρχισε να ισχύει στις 11 Ιουνίου 1975. Την επόμενη ημέρα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η συμμετοχή της χώρας στις διεργασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν μία από τις θεμελιώδεις συνταγματικές αποφάσεις της πρώιμης φάσης της Μεταπολίτευσης, ακόμη και αν δεν μνημονεύεται ρητά στον σκληρό πυρήνα των μη υποκείμενων σε αναθεώρηση διατάξεων του άρθρου 110 παρ.1 . Αυτό κατέστη ρητός συνταγματικός κανόνας το 2001 με την προσθήκη σχετικής ερμηνευτικής δήλωσης στο άρθρο 28.

8 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, «50 χρόνια Σύνταγμα»

Η πεντηκονταετία του Συντάγματος του 1975 ως πρόκληση εθνικού αναστοχασμού

Η επέτειος των πενήντα ετών ενός εθνικού συντάγματος πρέπει να είναι μια στιγμή εθνικού - δηλαδή πολιτικού, κοινωνικού αλλά και επιστημονικού -  αναστοχασμού για το τι σημαίνει αυτή καθεαυτήν η συγκρότηση μιας μακράς ενιαίας περιόδου κατά την οποία ισχύει το ίδιο συνταγματικό κείμενο, όπως αυτό έχει στο μεταξύ αναθεωρηθεί (1986, 2001, 2008, 2019), σύμφωνα όμως με τις δικές του προβλέψεις (άρθρο 110 Σ), δηλαδή εντός των διαδικαστικών και ουσιαστικών ορίων της αναθεώρησής του.

Η επέτειος δεν είναι πρωτοφανής στη συνταγματική Ιστορία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους καθώς πενήντα χρόνια ισχύος είχε καταγράψει και το Σύνταγμα του 1864 έως το κίνημα στο Γουδή και την κίνηση της διαδικασίας αναθεώρησης που κατά παράβαση των προβλέψεων του ίδιου του Συντάγματος για την αναθεώρησή του οδήγησε στο Σύνταγμα του 1911. Σύνταγμα βασιλευομένης δημοκρατίας που ήθελε να εμφανίζεται αφενός μεν ως το Σύνταγμα της φιλελεύθερης και εκσυγχρονιστικής τομής, αφετέρου δε ως το Σύνταγμα της πολιτειακής συνέχειας έστω έως τον εθνικό διχασμό. Άλλωστε πολλά χρόνια αργότερα το μετεμφυλιακό Σύνταγμα του 1952 εμφανιζόταν και αυτό ως συνέχεια ή μάλλον ως επανασυγκόλληση του σπασμένου

7 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ «50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»

Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό

Η  πεντηκονταετία του ισχύοντος Συντάγματος ενός κράτους που έχει συνολική διάρκεια λίγο μεγαλύτερη των διακοσίων ετών και η γενέθλια πράξη του ήταν η διακήρυξη της ανεξαρτησίας του παράλληλα με τη θέσπιση του πρώτου επαναστατικού Συντάγματός του, σημαίνει πολλά.

Σημαίνει πώς το ένα τέταρτο της ζωής του συνιστά μια ενιαία ως προς το συνταγματικό της θεμέλιο περίοδο, με αφετηρία τη Μεταπολίτευση, την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Μια περίοδο που διανύθηκε υπό συνθήκες πολιτειακής σταθερότητας με τη μορφή της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας και τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση όλης της δέσμης των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων που εμπλουτίζονται από τις αντίστοιχες διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαίου της ΕΕ, ιδίως του  Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αυτό καθιστά την Ελλάδα, μια σύγχρονη συνταγματική / φιλελεύθερη δημοκρατία, ένα δημοκρατικό κοινωνικό κράτους δικαίου, όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των άρθρων 2  και 25 Σ.

9 Απριλίου 2025

Παρεμβάσεις / απαντήσεις  Ευάγγελου Βενιζέλου στη συζήτηση που διοργάνωσε η Διανέοσις με θέμα την αναθεώρηση του Συντάγματος, στο πλαίσιο του Delphi Economic Forum. Συζητούν: Κατερίνα Σακελλαροπούλου, Γιώργος Γεραπετρίτης, Ευάγγελος Βενιζέλος , Γιώργος Δελλής. Συντονίζει: Φαίη  Μακαντάση

1^η τοποθέτηση

Φαίη Μακαντάση:Θα ήθελα να ρωτήσω, πόσο απαραίτητη είναι μια συνταγματική αναθεώρηση σήμερα, σε ένα περιβάλλον που είναι πολωμένο τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο;

Ευάγγελος Βενιζέλος: Θα σας απαντήσω σε μια παραλλαγμένη ερώτηση: Αν είναι εφικτό να γίνει αναθεώρηση. Διότι το είναι «αναγκαίο» είναι η μία όψη του πράγματος, το θέμα είναι εάν είναι «εφικτή» η οποιαδήποτε αναθεώρηση. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, για να είμαστε ρεαλιστές, αναθεώρηση η οποία να είναι άξια του ονόματός της, δηλαδή να θίγει ουσιαστικά ζητήματα και να κάνει τομές, δεν μπορεί να γίνει, δεν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις για να διαμορφωθεί η αναγκαία αυξημένη πλειοψηφία. Δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις μίας αναθεωρητικής συναίνεσης στη χώρα μας την περίοδο αυτή, στην παρούσα Βουλή ώστε να διαπιστωθεί η ανάγκη με αυξημένη πλειοψηφία 3/5 ώστε να κινηθεί ελεύθερα η επόμενη Βουλή, αυτό είναι αδύνατον και θα ήταν και λάθος, θα θίγαμε την αυστηρότητα του

27 Μαρτίου 2025

Συζήτηση Ευάγγελου Βενιζέλου - Θανάση Λάλα στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή:

 «Μας φταίει το Σύνταγμα; Τι θα μπορούσε να εισφέρει η επόμενη αναθεώρηση;»

 [YouTube]  & [Spotify]

Θ. Λάλας: Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι, συνεχίζουμε σήμερα το κύκλο των συζητήσεων με επίκεντρο τη γόνιμη προβληματική της συνταγματικής αναθεώρησης. Καλούμαστε λοιπόν και είμαστε σε μία περίοδο έντονης πολιτικής φόρτισης και εισαγωγής νομικών παραμέτρων στον δημόσιο διάλογο, να αναχθούμε σε δύο επίπεδα κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης. Το πρώτο επίπεδο, αυτό για τα όρια της ερμηνείας του Συντάγματος. Μπορεί το Σύνταγμα να είναι αντικείμενο ιδεολογικά φορτισμένης ή ακόμα περισσότερο πολιτικά στρατευμένης ερμηνείας; Η κοινή γνώμη ακούει εσχάτως αντικρουόμενες ερμηνευτικές εκδοχές για ζητήματα στα οποία απαιτεί σαφείς απαντήσεις, γιατί άλλως χάνεται η εμπιστοσύνη. Μήπως τελικά με τον μανδύα της επιστημονικής διαφοράς καλύπτεται η πολιτική εργαλειοποίηση; Μήπως η νομική ερμηνεία

21 Μαρτίου 2025

Εκδήλωση που διοργάνωσαν οι «Ανεξάρτητοι Φοιτητές Νομικής»  με θέμα «Η αναθεώρηση του Συντάγματος εν μέσω πολλαπλών εγχώριων και διεθνών προκλήσεων», στις 21.3.2025, στην αίθουσα του ΔΣΑ. Μετείχαν: o Ευάγγελος Βενιζέλος,ο καθηγητής Σπύρος Βλαχόπουλος, ο αναπλ. καθηγητής Νίκος Παπασπύρου και η επίκ. καθηγήτρια Βασιλική Χρήστου, του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.

ΑπαντήσειςΕυ. Βενιζέλουσε ερωτήσεις φοιτητών

Θα ξεκινήσω από την κυρία Αρκαδιανού για λόγους σεβασμού, στη μνήμη των θυμάτων, στο Μάτι. Και θα κάνω καταρχάς έναν παραλληλισμό με αυτό που συμβαίνει τώρα σε σχέση με τα Τέμπη.

Στο Μάτι, φαίνεται, δικονομικά μιλώντας, για να μιλήσουμε ως νομικοί, πόση μεγάλη σημασία έχει η άσκηση της ποινικής δίωξης. Στην περίπτωση του Ματιού λοιπόν, ο τακτικός ανακριτής που διενεργούσε την κύρια ανάκριση, ζήτησε πέντε, νομίζω, φορές από τον Εισαγγελέα να αναβαθμιστούν οι κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος. Πέντε φορές ο Εισαγγελέας διαφώνησε και πέντε φορές το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών συμφώνησε με τον Εισαγγελέα. Δείτε τώρα πόση μεγάλη σημασία έχει η άσκηση της ποινικής δίωξης στην περίπτωση του Τριαντόπουλου.

17.3.2025

Παρέμβαση Ευ. Βενιζέλου στο τέλος της δεύτερης μέρας του συνεδρίου, "Η Ελλάδα Μετά VIII: Η Ευρώπη, η Ελλάδα και ο καταιγισμός των νέων προκλήσεων. Αναζητώντας πλαίσιο αναφοράς", μετά τo πάνελ για τη δικαιοσύνη

Η συζήτηση αυτή ήταν  συμπιεσμένη χρονικά, αλλά αποσυμπιεσμένη ουσιαστικά, γιατί ειπώθηκαν πολύ σημαντικά πράγματα. Πριν από  δυόμιση χρόνια   οργανώσαμε ένα συνέδριο για τη δικαιοσύνη, το οποίο φυσικά μπορούμε να το επαναλάβουμε, όπως έχουμε οργανώσει και ημερίδα ειδικά για τις επενδύσεις, που είναι ένα από τα μεγάλα θέματα που έθεσαν οι εκπρόσωποι της οικονομίας στη σημερινή συνεδρίαση. Ο Κύκλος Ιδεών θα οργανώσει στις 10 και 11 Ιουνίου του έτους αυτού ένα μεγάλο συνέδριο για τα πενήντα έτη  του Συντάγματος.

Το Σύνταγμα του 1975 ψηφίστηκε στις 9 Ιουνίου, δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουνίου, ετέθει σε ισχύ στις 11 Ιουνίου και στις 12 Ιουνίου ο Κωνσταντίνος Καραμαλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης της χώρας στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες. 9 Ιουνίου είναι του Αγίου Πνεύματος και με την επιφοίτησή του στις 10 Ιουνίου και στις 11 θα κάνουμε το συνέδριο για τα πενήντα χρόνια από τη θέσπιση του Συντάγματος και για τα πενήντα χρόνια του συντάγματος, άρα εν πολλοίς για την αναθεώρηση του Συντάγματος και θα έχουμε την ευκαιρία να πούμε ,πιστεύω, πολλά πράγματα σε ένα περισσότερο επιστημονικό και αυστηρό περιβάλλον, αν και το σημερινό πολιτικό και κάπως