2006-2007

3. Η οργάνωση της Συνταγματικής Δικαιοσύνης

Τα προβλήματα της δικαιοσύνης  κορυφώνονται στο πεδίο  του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, γιατί εκεί ο δικαστής μπορεί να «εξουδετερώσει» τις επιλογές του  νομοθέτη που φέρει την πολιτική ευθύνη των αποφάσεών του ενώπιον του Λαού.

 2006-2007

4. Ποιότητα νομοθεσίας, κοινωνική συναίνεση και ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Θεωρώ αναγκαίες τρεις σύντομες παρατηρήσεις, εισαγωγικές στο θέμα μας. Η πρώτη αφορά την ίδια την έννοια ή μάλλον τη φύση του κράτους (άρα και της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι αρμοδιότητες της οποίας είναι παραχωρημένες από τα κράτη-μέλη).

12 Μαρτίου 2006

Διπλό το σκάνδαλο της κυβέρνησης

του Ευ. Βενιζέλου

Την χώρα ταλανίζουν τις τελευταίες εβδομάδες δύο παράλληλα σκάνδαλα: Αφενός μεν το σκάνδαλο των υποκλοπών αφετέρου δε το σκάνδαλο της συγκάλυψης των υποκλοπών.

Κοινός παρονομαστής των δύο σκανδάλων είναι η ευθύνη της Κυβέρνησης που όχι μόνο δεν μπόρεσε να ελέγξει και να αποτρέψει το πρώτο αλλά και προκάλεσε το δεύτερο με την αφελή σκέψη ότι μπορεί να κρυφτεί πίσω από το φύλλο συκής μιας αργόσυρτης προκαταρκτικής εξέτασης που δεν κατάφερε επί 11 ολόκληρους μήνες να συγκεντρώσει ούτε το ένα χιλιοστό των στοιχείων που μέσα σε λίγες ημέρες κατάφερε να συγκεντρώσει η έρευνα της ΑΔΑΕ αλλά και της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής που ανέδειξε την αναντικατάστατη θεσμική βαρύτητα και σημασία του κοινοβουλευτικού ελέγχου.

29 Ιανουαρίου 2006

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

29 Ιανουαρίου 2006

Το συνταγματικό δικαστήριο

του Ευ. Βενιζέλου

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

Στο μέτρο που αληθεύει η ρήση ότι «το σύνταγμα είναι ό,τι ο δικαστής πιστεύει ότι είναι», οι αναθεωρητικές παρεμβάσεις στο σώμα των ουσιαστικών διατάξεων του Συντάγματος είναι άνευ ή περιορισμένης σημασίας, χωρίς αντίστοιχες δικονομικού χαρακτήρα μεταβολές. Υπάρχουν τουλάχιστον τρία ζητήματα, τα οποία είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν, χωρίς μια τέτοια μεταβολή.

Α. Η χάραξη μιας συστηματικής πολιτικής γης, που είναι ο πρώτος και κρισιμότερος συντελεστής ενδογενούς ανάπτυξης, με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος.

Β. Η θεσμική ολοκλήρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης, σε συνδυασμό με την περιφερειακή οργάνωση του κράτους.

25 Μαΐου 2005

Αγόρευση Ευ. Βενιζέλου κατά τη συζήτηση επί των άρθρων και των τροπολογιών του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης: «Επιτάχυνση της διαδικασίας ενώπιον των πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων και άλλες διατάξεις»

Κύριε Πρόεδρε, κατά καιρούς, περίπου κάθε δύο χρόνια, εισάγεται στη Βουλή για ψήφιση ένα νομοσχέδιο για την επιτάχυνση των δικών και για την αποσυμφόρηση των φυλακών. Οι ρυθμίσεις όλων αυτών των νομοθετημάτων είναι λίγο ή πολύ ίδιες και αποτυγχάνουν σε πολύ μεγάλο βαθμό, γιατί η προσέγγιση των νομοθετημάτων αυτών είναι συμπτωματολογική. Δεν εντοπίζονται και δεν θεραπεύονται τα βαθύτερα κοινωνικά και θεσμικά αίτια των προβλημάτων αυτών.

2 Μαρτίου 2005

Αγόρευση Ευ. Βενιζέλου κατά τη συζήτηση επί των άρθρων και των τροπολογιών του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης: «Μέτρα ενίσχυσης του εσωτερικού ελέγχου και της διαφάνειας στη Δικαιοσύνη».

Κύριε Πρόεδρε, εστιάζω την προσοχή μου στο άρθρο 3 του νομοσχεδίου με το οποίο επέρχονται τροποποιήσεις στο άρθρο 691 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τη διαδικασία λήψης ασφαλιστικού μέτρου ή έκδοσης προσωρινής διαταγής, ειδικά ως προς τις εργατικές διαφορές.

Ο κύριος Υπουργός βελτίωσε τη διάταξη αυτή, αλλά ακόμη δεν έχω αντιληφθεί γιατί μέσα σε μια δέσμη διατάξεων που εισάγονται με επείγοντα χαρακτήρα, για να αντιμετωπιστούν προβλήματα διαφάνειας και διαφθοράς, πρέπει να περιληφθεί και μια τροποποίηση σχετική με την παροχή δικαστικής προστασίας στο χώρο των εργασιακών σχέσεων. Γιατί το ζήτημα αυτό των εργασιακών σχέσεων της προσωρινής ρύθμισης κατάστασης και της προσωρινής διαταγής συνδέεται με όλα τα άλλα θέματα;

1 Μαρτίου 2005

Αγόρευση Ευ. Βενιζέλου κατά τη συζήτηση επί της αρχής του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης: «Μέτρα ενίσχυσης του εσωτερικού ελέγχου και της διαφάνειας στη Δικαιοσύνη».

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, η χώρα συνταράσσεται εδώ και έναν περίπου μήνα. Η εκκλησία και η δικαιοσύνη βρίσκονται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κρίσης. Και όλο αυτό το διάστημα η Κυβέρνηση παρακολουθεί με μια περίεργη αμηχανία και παθητικότητα τις εξελίξεις, αρκείται σε κοινότοπες, ηθικίζουσες δηλώσεις και προτροπές, δίκην γυμνασιάρχου της παλαιάς εποχής, χωρίς να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τον πυρήνα του προβλήματος.

Νομίζει η Κυβέρνηση και προσωπικά ο κ. Καραμανλής ότι αυτή η κρίση σε βασικούς πυλώνες συντηρητικής κατά βάση κατεύθυνσης, όπως είναι η δικαιοσύνη και η εκκλησία, θα επιτρέψει στην Κυβέρνηση και προσωπικά στον Πρωθυπουργό, να εμφανίζεται ως ο μόνος «ιεροκήρυκας» στη χώρα αυτή, ως ο ύπατος ηθικός κριτής και αξιολογητής των πάντων.

4 Μαρτίου 2001

[Ο κίνδυνος της πολιτικής δικαιοσύνης]

Τα όρια της δικαστικής εξουσίας και ο ρόλος των δικαστών αναδεικνύονται ένα από τα βασικά ζητήματα της τρέχουσας συνταγματικής αναθεώρησης. Την προσεχή Τετάρτη η Βουλή θα συζητήσει τα υπό αναθεώρηση άρθρα του Συντάγματος που αφορούν αυτό ακριβώς το θέμα. Δύο απόψεις φαίνεται να συγκρούονται, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες. Η πρώτη αποδίδει μείζονα σημασία στον ρόλο της Δικαιοσύνης για τη λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών, ενώ η δεύτερη προβληματίζεται για τις ενδεχόμενες υπερβάσεις ρόλου των δικαστών. Είναι τελικά επικίνδυνοι οι δικαστές; Είναι ενδεχόμενο η απονομή της δικαιοσύνης να εκτραπεί σε άσκηση πολιτικής; Πολιτεύονται ή δικάζουν;

4 Μαρτίου 2001

[Ο κίνδυνος της πολιτικής δικαιοσύνης]

Τα όρια της δικαστικής εξουσίας και ο ρόλος των δικαστών αναδεικνύονται ένα από τα βασικά ζητήματα της τρέχουσας συνταγματικής αναθεώρησης. Την προσεχή Τετάρτη η Βουλή θα συζητήσει τα υπό αναθεώρηση άρθρα του Συντάγματος που αφορούν αυτό ακριβώς το θέμα. Δύο απόψεις φαίνεται να συγκρούονται, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες. Η πρώτη αποδίδει μείζονα σημασία στον ρόλο της Δικαιοσύνης για τη λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών, ενώ η δεύτερη προβληματίζεται για τις ενδεχόμενες υπερβάσεις ρόλου των δικαστών. Είναι τελικά επικίνδυνοι οι δικαστές; Είναι ενδεχόμενο η απονομή της δικαιοσύνης να εκτραπεί σε άσκηση πολιτικής; Πολιτεύονται ή δικάζουν;

31 Δεκεμβρίου 2000

Άρθρο του Υπουργού Πολιτισμού, Ευάγγελου Βενιζέλου, στο ΒΗΜΑ

Σε ποιον ανήκει η ταμπακέρα; 

[Συνταγματικά πραξικοπήματα δεν κάνει η δημοκρατικώς λειτουργούσα Βουλή των Ελλήνων ­ έκανε το «παλάτι» με τη βοήθεια αυλικών και αυλοκολάκων]

1. Υποθέτω κατ' αρχάς ότι οφείλω να πω Μπράβο (με κεφαλαίο μάλιστα το αρχικό) στον «Τριβωνιανό» γιατί είναι τόσο επιμελής και επίμονος συνήγορος του έκπτωτου βασιλιά και των απόψεών του. Η χρήση και πάλι ψευδωνύμου ούτε προσθέτει μυστικιστικό κύρος στα επιχειρήματα ούτε αποκρύπτει τον ρόλο του καθενός.

Οταν δε την προηγούμενη Κυριακή έλεγα ότι θα μπορούσα να έχω απαντήσει ως «Αρμενόπουλος» στον «Τριβωνιανό», το έλεγα λόγω Θεσσαλονίκης και όχι επειδή ο Αρμενόπουλος είχε άκρως απαξιωτική άποψη για τον Τριβωνιανό, όπως είχε την καλοσύνη να μου επισημάνει με επιστολή του ο καθηγητής Γ. Κουμάντος. Ο ίδιος μού τόνισε ότι ως μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής δεν είχε ούτε καν κληθεί να εκφέρει άποψη για τη συνταγματικότητα της συμφωνίας και του νόμου του 1992.

25 Οκτωβρίου 2000

Στις σύγχρονες δημοκρατίες το μείζον ίσως θεσμικό και πολιτικό πρόβλημα είναι η λειτουργία της δικαιοσύνης και η σχέση μεταξύ πολιτικών και δικαστικών οργάνων του κράτους.Ο δικαστής εκδίδει τις αποφάσεις του στο όνομα του ελληνικού λαού και διεκδικεί έτσι τη δημοκρατική τους νομιμοποίηση, το θεμέλιο όμως της δικαστικής εξουσίας είναι ο δικαιοκρατικός χαρακτήρας του πολιτεύματός μας που αποκτά πρακτική σημασία όταν περιορίζει τις δυνατότητες των δημοκρατικά νομιμοποιημένων, δηλαδή των πολιτικών, οργάνων του κράτους.