Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου, Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975
Ευάγγελος Βενιζέλος, Γενική εισαγωγή στα άρθρα 4-25 Σ, σε: Ευάγγελος Βενιζέλος (επιστημονική διεύθυνση), Το Ελληνικό Σύνταγμα. Κατ’ άρθρο ερμηνεία. Τόμος I. Άρθρα 1-25, εκδόσεις Σάκκουλα, 2025, σελ 65 -301
Η ερμηνεία του Συντάγματος συνιστά ιδιαίτερη όψη της ερμηνείας του Δικαίου, καθώς πρόκειται για ερμηνεία κανόνων αυξημένης τυπικής ισχύος, οι οποίοι υπερέχουν έναντι των άλλων· κανόνων που συνήθως είναι ελλειπτικά ή πάντως λιτά διατυπωμένοι, με υψηλό βαθμό αφαίρεσης, που εμπεριέχουν πλήθος αόριστων και αξιολογικών εννοιών· κανόνων που διεκδικούν μακροχρόνια ισχύ και άρα αποσυνδέονται από τη συγκυρία και ως εκ τούτου διεκδικούν μια ιδιαίτερη σχέση με την ιστορία, καθώς είναι εκ καταγωγής έτοιμοι να υποδεχθούν πολλές, διαφορετικές καταστάσεις και κυρίως ρυθμίσεις που επιβάλλονται από τον κοινό νόμο.
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, το παρόν έργο μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πιο μεθοδολογική και ευρύτερα επιστημολογική ερμηνεία του Συντάγματος. Στον παρόντα πρώτο τόμο περιλαμβάνονται τα άρθρα 1-25, δηλαδή κυρίως το πολίτευμα και η ύλη των θεμελιωδών (ατομικών και κοινωνικών κατά την ορολογία του Συντάγματος) δικαιωμάτων. Επίσης, περιλαμβάνεται «οριζόντιο» και εκτενές εισαγωγικό σχόλιο του Ευάγγελου Βενιζέλου στα θεμελιώδη δικαιώματα, που αναφέρεται στο σύνολο της ύλης των άρθρων 4-25 και επιχειρεί να ενημερώσει τον αναγνώστη που προστρέχει στην κατ’ άρθρον ερμηνεία για θέματα που διατρέχουν όλες τις διατάξεις.
Υπό τη διεύθυνση του Ευάγγελου Βενιζέλου στο συλλογικό αυτό έργο συμμετέχουν καταξιωμένοι νομικοί, εκλεκτοί δικαστικοί λειτουργοί και παλαιότερα και νέα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός πεδίου ανοιχτού διαλόγου για την ερμηνεία του Συντάγματος.
Ευ. Βενιζέλος, Η τοπογραφία της εξουσίας: Μνήμες, συμβολισμοί και μετωνυμίες στον δημόσιο χώρο, Επίμετρο, στο: Ανδρέας Γιαννόπουλος (επιμ), Οι τόποι της εξουσίας, εκδ. Παπαδόπουλος, 2025, σελ. 189-193 [link]
Ευάγγελος Βενιζέλος
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η σύγκρουση εθνικής, θεσμικής και οικονομικής ολοκλήρωσης*
Έχω πράγματι χαρακτηρίσει - όπως αναφέρει στην προμετωπίδα του νέου βιβλίου του ο Θανάσης Διαμαντόπουλος - τον Ελευθέριο Βενιζέλο «αστό λενινιστή» προφανώς συνεκδοχικά, για να τονίσω την προσήλωση στους στόχους, τη χρήση του θεσμικού πλαισίου αλλά και την υπέρβασή του αν αυτή κρινόταν αναγκαία για την επίτευξη των στόχων. Πρόκειται άλλωστε για μερικό τουλάχιστον αναχρονισμό καθώς ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε διαμορφώσει την πολιτική του φυσιογνωμία και την αντίληψή του για την Ιστορία και τη σχέση του με αυτήν πριν καθιερωθεί ο όρος λενινισμός με το όποιο περιεχόμενό του που πάντως δίνει τον τόνο της «επαναστατικότητας».
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είναι το ιστορικό πρόσωπο που κατεξοχήν εκφράζει και συμπυκνώνει το ερμηνευτικό σχήμα που έχω προτείνει για την καμπύλη των διακοσίων ετών της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας, τη σύγκρουση των ολοκληρώσεων (Ευ. Βενιζέλος, Παλιγγενεσία και αναστοχασμός: Κείμενα για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση», εκδόσεις Πατάκη, 2021). Κατά τη διάρκεια του ελλαδικού πολιτικού του βίου, που καλύπτει μια δραματικά πυκνή περίοδο 26 ετών (1910-1936), ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχει ένα ουσιαστικά προγραμματικό στόχο, την πολυεπίπεδη ολοκλήρωση (με την έννοια της integration) του νέου ελληνικού κράτους: την εθνική / εδαφική, τη θεσμική / συνταγματική και την οικονομική / αναπτυξιακή ολοκλήρωση.
22 Φεβρουαρίου 2025
Πρόλογος Ευάγγελου Βενιζέλου στο βιβλίο του Ιωάννη M. Κονιδάρη, Πολιτεία και Εκκλησία στην πράξη. Απάνθισμα άρθρων, εκδόσεις Επίκεντρο, 2024. Δημοσιεύεται στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (22-23.2.2025)
Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, η εκκλησιαστική πολιτική του κράτους και η σχέση της Εκκλησίας με την πολιτική, είτε ως πολιτική θεολογία που αφορά αυτό καθεαυτό το θεολογικό δόγμα είτε ως ανάμιξη της Εκκλησίας στο πολιτικό γίγνεσθαι, αλλά και το εκκλησιαστικό γίγνεσθαι, τα σχετικά με τη διοικούσα εκκλησία, την εκλογή, την προσωπικότητα και το ύφος των εκάστοτε αρχιεπισκόπων Αθηνών και τη λειτουργία του συνοδικού συστήματος, οι σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου με την Εκκλησία της Ελλάδος, η ποικιλία των εκκλησιαστικών καθεστώτων που υπάρχουν στην ελληνική επικράτεια με κορυφαίες πτυχές το καθεστώς των μητροπόλεων των «νέων χωρών» και το καθεστώς του Αγίου Όρους, τα κατά καιρούς αναφυόμενα ζητήματα κανονικού δικαίου, η λεπτή διαχωριστική γραμμή μεταξύ νομιμότητας και κανονικότητας, οι διορθόδοξες και διαχριστιανικές σχέσεις, η γεωπολιτική διάσταση της ορθοδοξίας, είναι μερικές μόνο από τις θεματικές που στεγάζονται υπό τον τίτλο «Πολιτεία και Εκκλησία στην πράξη» στο ανά χείρας βιβλίο του αγαπητού φίλου και λαμπρού συναδέλφου Ιωάννη Κονιδάρη.
Ευάγγελος Βενιζέλος, ‘Μια θεσμική αποτίμηση της Μεταπολίτευσης: Πενήντα από τα διακόσια χρόνια του ελληνικού κράτους’, στο: Κώστας Κωστής, Σωτήρης Ριζάς (επιμ) Ιστορίες της Μεταπολίτευσης (εκδ. Πατάκη 2025), σελ 22-35 = (2024) 4 Εφημερίδα Διοικητικού Δικαίου (ΕφημΔΔ) 354-362 [PDF]
* Εισήγηση στο σεμινάριο της 8.2.2022 υπό τον γενικό τίτλο «Ιστορία της Μεταπολίτευσης» Υπεύθυνοι του σεμιναρίου είναι οι Κώστας Κωστής, Σωτήρης Ριζάς και Τάσος Σακελλαρόπουλος
Ευάγγελος Βενιζέλος, ' Υπάρχει μία «συνταγματική ηθική»;’, στο: του ιδίου, Πολιτική θεολογία και Συνταγματική ηθική, εκδ. Αρμός, 2024, σελ. 75-83 [link]
*Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Σκουρή, Σύνταγμα και Ηθική, Εκδόσεις Σάκκουλα , 2024 που έγινε στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, στις 12.6.2024. Στην παρουσίαση μετείχαν επίσης οι Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Ομότιμη Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Γιώργος Καραβοκύρης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Ευγενία Πρεβεδούρου, Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Αντώνης Μανιτάκης, Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Επικεφαλής της Επιστημονικής Επιτροπής της Νομικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας
