6 Νοεμβρίου 2007


Φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι, χαίρομαι γιατί το Μαρούσι δίνει ένα τόσο δυναμικό παρόν. Η κοινωνία είναι εδώ, υπάρχει ένα ρεύμα ανανέωσης και ανατροπής που δεν ανακόπτεται με τίποτα. Νομίζω ότι κάθε μέρα η απάντησή μας γίνεται ακόμη πιο δυνατή, ακόμη πιο πειστική.

Βρισκόμαστε τώρα στην τελική ευθεία. Την Κυριακή στις 11 του Νοέμβρη, οι πολίτες πρέπει να πάρουν την υπόθεση του ΠΑΣΟΚ στα χέρια τους. Το ΠΑΣΟΚ της κοινωνίας, το ΠΑΣΟΚ της ανανέωσης, το ΠΑΣΟΚ των νέων προσώπων, το ΠΑΣΟΚ της καθαρής ιδεολογικής θέσης, το ΠΑΣΟΚ του αποτελεσματικού πολιτικού λόγου, το ΠΑΣΟΚ των προγραμματικών πρωτοβουλιών, πρέπει να πάρει τη θέση του, πρέπει να ανοίξει τους νέους δρόμους. Τους δρόμους της ανανέωσης, τους δρόμους της προοπτικής, τους δρόμους της νίκης.

Το δίλημμα είναι πάρα πολύ καθαρό. Το δίλημμα της 11ης Νοεμβρίου δεν αφορά πρόσωπο, δεν πρόκειται να δοθεί ευκαιρία σε πρόσωπο. Ή για να το πω διαφορετικά, θα ήταν λάθος να δοθεί ευκαιρία σε κάποιο πρόσωπο. Ευκαιρία πρέπει να δοθεί στην παράταξη, ευκαιρία πρέπει να δοθεί στο τόπο. Και αυτό είναι το ζητούμενο της 11ης του Νοέμβρη.

Άλλωστε, νομίζω ότι και μετά την Εθνική Συνδιάσκεψη, οι αντιστίξεις και τα διλήμματα είναι τελείως καθαρά. Υπάρχουν μπροστά στα μάτια της κοινωνίας, μπροστά στα μάτια του μεγάλου, του αυθεντικού, του κοινωνικού ΠΑΣΟΚ, δύο όψεις της παράταξης. Η όψη του χθες που κρίθηκε, που ξανακρίθηκε, που καταγράφτηκε στις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου, που έχασε, που έχει και έχουμε όλοι ευθύνες, γιατί φορτώσαμε για μια ακόμη θητεία την κυβέρνηση της δεξιάς, την κυβέρνηση του κ. Καραμανλή στις πλάτες του ελληνικού λαού.

Από την άλλη μεριά, υπάρχει η όψη του ΠΑΣΟΚ του αύριο, του μέλλοντος. Ένα ΠΑΣΟΚ με νέα πρόσωπα, ένα ΠΑΣΟΚ χωρίς βάρη και βαρίδια του παρελθόντος. Μου λένε: Είναι δυνατόν η μεγάλη πλειονότητα των κορυφαίων στελεχών να είναι με την άλλη πλευρά, να μην αποδέχεται τη δική σου πρόταση για την ανανέωση και το μέλλον του ΠΑΣΟΚ;

Πρέπει να σας πω, φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι, ότι αυτό μας επιτρέπει πράγματι να διαχωρίσουμε τη θέση μας από το ΠΑΣΟΚ των μεγαλοπαραγόντων, από το ΠΑΣΟΚ βαρόνων που διαπραγματεύονται επί μέρες, επί εβδομάδες, και που κατασκευάζουν μια τεχνητή αγωνία, προσπαθώντας να ανεβάσουν τις μετοχές του προσωπικού τους ρόλου.

Δεν είναι όμως αυτό το ζήτημα της 11ης Νοεμβρίου. Την Κυριακή δεν κρίνονται οι ρόλοι προσώπων. Την Κυριακή κρίνεται η ανανέωση και το μέλλον της παράταξης. Ουσιαστικά κρίνεται το αποτέλεσμα των επόμενων βουλευτικών εκλογών, που βρίσκονται πάρα πολύ κοντά μας.

Έχει κανείς σας αμφιβολία ότι ο κ. Καραμανλής έχει ήδη διαμορφώσει το σκηνικό των βουλευτικών εκλογών; Είναι πολύ σαφής, απροκάλυπτος σε αυτά που λέει. Προεκλογικά έθεσε ένα καθαρό δίλημμα, εκβιαστικό, απλό: Ισχυρή πλειοψηφία ή ξανά εκλογές. Και κατάφερε να αποσπάσει μια οριακή αυτοδυναμία 152 Βουλευτών.

Διαπιστώνει τώρα ότι είναι αιχμάλωτος της μεγάλης ομάδας των δυσαρεστημένων στελεχών του. Ανοίγει τα μέτωπα και τα ανοίγει με έναν άγαρμπο, αδέξιο τρόπο, δημιουργώντας τεράστιες εκκρεμότητες. Είναι ανοιχτό το ασφαλιστικό, είναι ανοιχτό το μέτωπο της παιδείας, είναι ανοιχτά όλα τα κρίσιμα θέματα της εξωτερικής πολιτικής. Είναι σε καταφανή αδυναμία να κλείσει τον προϋπολογισμό.

Παραπαίει και παλινωδεί στα θέματα της φορολογικής πολιτικής. Δεν μπορεί να δώσει λύση σε καμία από τις προεκλογικές του εξαγγελίες, δεν μπορεί να τις διαμορφώσει, να τις ψηφίσει, να τις μετατρέψει σε νόμο του κράτους. Δεν δίνει οριστική λύση στο ζήτημα της φορολογίας των ακινήτων. Δεν μπορεί να βρει μέθοδο για τη φορολογία των καυσίμων, για το πετρέλαιο θέρμανσης.

Δεν μπορεί να δώσει μία προοπτική στην αγωνία του μικρομεσαίου επιχειρηματία, που βρίσκεται αντιμέτωπος με το τραπεζικό σύστημα, με την Εφορία, με το κράτος, που δεν μπορεί να λειτουργήσει με προοπτική και με αίσθημα ασφάλειας, που βλέπει να υπονομεύεται το κύρος του δημοσίου πανεπιστημίου και ξέρει ότι το πτυχίο του δεν έχει επαγγελματικό αντίκρισμα.

Δεν μπορεί να δώσει απάντηση στην νοικοκυρά που προσπαθεί να διαμορφώσει το καλάθι του νοικοκυριού της και διαπιστώνει ότι η ελληνική αγορά είναι πιο ακριβή από τις αγορές των 26 άλλων κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δεν μπορεί να δώσει απάντηση στην αγωνία ενός χαμηλοσυνταξιούχου χωρίς άλλα εισοδήματα. Και κυρίως κρατάει στα χέρια του μια τεράστια ωρολογιακή βόμβα που ενδιαφέρει την μεγάλη πλειοψηφία των ελληνικών οικογενειών. Πρόκειται για την βόμβα των μεσαίων εισοδημάτων.

Το ΠΑΣΟΚ από το 1981 και μετά πήρε τους μη προνομιούχους και τους έδωσε υπόσταση τους έδωσε κύρος. Αύξησε τα εισοδήματα, έδωσε σημασία στο μικρομεσαίο επιχειρηματία, τον έβαλε στο επίκεντρο της πολιτικής του. Πήρε το ΠΑΣΟΚ τη γυναίκα και της έδωσε υπόσταση, κύρος, προστασία. Της προσέφερε δικαιώματα. Ένα νέο Οικογενειακό Δίκαιο, μια άλλη κοινωνική πολιτική. Πήρε το ΠΑΣΟΚ τον αγρότη, τον κάτοικο της υπαίθρου και τον τίμησε και είναι κρίμα που τα τελευταία χρόνια χάσαμε την επαφή μας μ’ όλα αυτά τα κοινωνικά στρώματα.

Αυτό όλο το σύστημα παρεμβάσεων του ΠΑΣΟΚ, διαμόρφωσε μεσαία εισοδήματα και επέτρεψε σε πολλές οικογένειες να βελτιώσουν το επίπεδο της ζωής τους. Αυτό το επίπεδο τώρα κλονίζεται. Ο καθένας είτε είναι μισθωτός, είτε είναι συνταξιούχος όχι χαμηλής σύνταξης, αλλά ικανοποιητικής σύνταξης, είτε είναι επαγγελματίας, είτε είναι επιστήμονας που ασκεί ένα ελεύθερο επάγγελμα, νιώθει μια πίεση που τον ωθεί προς την φτώχεια.

Δεν ξέρει εάν τον επόμενο μήνα, το επόμενο εξάμηνο, θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει τις υποχρεώσεις του. Αν θα μπορέσει να καλύψει τις δόσεις των δανείων του και των πιστωτικών του καρτών. Αν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της γυναίκας του, ή τις απαιτήσεις του παιδιού του, γιατί έχει ανειλημμένες υποχρεώσεις που αφορούν στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης, εκπαίδευσης.

Για να μην μιλήσω για κάτι που είναι επίσης στοιχειώδες που είναι το άνοιγμα στον πολιτισμό, μια άλλη μορφή επαφής με τα πράγματα, γιατί ποιότητα ζωής, δεν είναι μόνον οι υλικοτεχνικές προϋποθέσεις, είναι και προϋποθέσεις πνευματικές, ψυχολογικές, ένα αίσθημα αισιοδοξίας και ικανοποίησης.
Αν αυτό το αίσθημα αντικατασταθεί από τον φόβο, από την ανασφάλεια, από την αβεβαιότητα, τότε το εισοδηματικό πρόβλημα του μεσαίου νοικοκυριού μετατρέπεται σε μία τεράστια κοινωνική ωρολογιακή βόμβα.

Η εξέλιξη είναι τέτοια που ωθεί τα μεσαία εισοδήματα προς τα κάτω, τα συμπιέζει. Αυτή τη στιγμή το μεσαίο εισόδημα που ουσιαστικά είναι η ραχοκοκαλιά της κοινωνίας μας, νιώθει να έχει μεγαλύτερη συγγένεια και μεγαλύτερη συνάφεια με τα χαμηλότερα εισοδήματα, με την φτώχια, τη σχετική φτώχια, βέβαια δεν μιλάω για την απόλυτη φτώχια που πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως προνοιακά, παρά με τα ανώτερα εισοδήματα.

Οι ανισότητες διευρύνονται και ο κόσμος ξέρει ότι, η αγορά από μόνη της μοιραία οδηγεί σε συγκέντρωση πλούτου και σε διεύρυνση της ανισότητας. Γι’ αυτό προσβλέπει στο κράτος, προσβλέπει σε άλλες πολιτικές, θέλει παρεμβάσεις οι οποίες ουσιαστικά να δίνουν νόημα σ’ αυτό που λέγεται κράτος δικαίου, σ’ αυτό που λέγεται κοινωνικό κράτος.

Το δημόσιο αγαθό αποκτά και πάλι σημασία. Πολλές κοινωνικές ομάδες πίστεψαν ότι μπορούν να πορευθούν χωρίς το δημόσιο αγαθό. Πίστεψαν ότι επί χρόνια θα μπορούν να πορεύονται με την ιδιωτική αγορά υγείας, με τα ιδιωτικά σχολεία, με ιδιωτικές εταιρείες ασφάλισης, χωρίς να αποδίδουν σημασία στη δημόσια καθολική διανεμητική κοινωνική ασφάλιση. Χωρίς να αποδίδουν σημασία στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Νιώθοντας ότι μπορεί να μην έχουν ανάγκη το δημόσιο νοσοκομείο, ή το δημόσιο Κέντρο Υγείας.

Τώρα που αρχίζει η εισοδηματική πίεση, τώρα που ο κ. Καραμανλής βρίσκεται σε απόλυτη αδυναμία να διαχειριστεί αυτό το πρόβλημα και να δώσει μέσα από μια αναπτυξιακή και αναδιανεμητική πολιτική για την οικονομία και ιδίως για το κοινωνικό κράτος, το αναπτυξιακό κοινωνικό κράτος, τώρα ο καθένας που ανήκει σ’ αυτά τα μεσαία στρώματα, βλέπει να πιέζεται και βλέπει να απειλείται.

Και αυτό είναι ένα πρόβλημα που παράγει ανησυχία για όλη την οικογένεια. Αυτό είναι ένα τεράστιο κοινωνικό ζήτημα. Είναι εφάμιλλο του προβλήματος της ακραίας φτώχιας, είναι εφάμιλλο του προβλήματος του χαμηλοσυνταξιούχου και του ΕΚΑΣ. Είναι εφάμιλλο του προβλήματος του αγροτικού εισοδήματος. Είναι εφάμιλλο του προβλήματος της ανεργίας.

Γιατί αυτά τα μεσαία νοικοκυριά, αυτά τα μεσαία εισοδήματα, πλήττονται επίσης από την ανεργία. Έχουν παιδιά που δεν έχουν βρει τον προσανατολισμό τους και τον στόχο τους μέσα στην αγορά εργασίας. Όμως όλα αυτά τα καλύπτει ένα οικογενειακό εισόδημα, που λειτουργεί ως αναπλήρωση των κενών του κοινωνικού κράτους.

Αυτό όμως τώρα που είναι το βασικό θέμα κάθε οικογένειας, νιώθει η οικογένεια ότι δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει με την επιτυχία και την ευελιξία με την οποία το αντιμετώπιζε επί τόσες δεκαετίες και ιδίως από το 1981 και μετά όταν η πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου έθεσε πραγματικά τις βάσεις του σύγχρονου ελληνικού κοινωνικού κράτους.

Ο κ. Καραμανλής τα γνωρίζει όλα αυτά, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να δώσει απάντηση στις αγωνίες των πολιτών, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να δώσει ένα αναπτυξιακό όραμα που να κινητοποιήσει όλα τα κοινωνικά στρώματα, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να κλείσει με τρόπο δίκαιο και κοινωνικά αποδεκτό το ασφαλιστικό, ότι δεν μπορεί να κάνει βαθιές αλλαγές και όχι ψευτομεταρρυθμίσεις στην παιδεία, στην υγεία. Ξέρει ότι δεν μπορεί να πάρει μεγάλες πρωτοβουλίες σε σχέση με τους θεσμούς και με το κράτος.

Το ΠΑΣΟΚ λοιπόν κουβαλάει ένα τεράστιο βάρος, τα βλέμματα των πολιτών στρέφονται ξανά προς το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να ξεφύγει, δεν μπορεί να αρνηθεί να αναλάβει την ευθύνη του. Και η ευθύνη συνίσταται στο να προτείνεις μια εναλλακτική λύση για την διακυβέρνηση του τόπου, να ασκείς υπεύθυνη προγραμματική και ταυτόχρονα δυναμική αντιπολίτευση. Δεν αρκούν οι κραυγές, δεν αρκούν τα συνθήματα, δεν αρκεί η άρνηση οποιασδήποτε πρωτοβουλίας της κυβέρνησης, δεν αρκεί η σκανδαλολογία, δεν αρκούν τα συνθήματα. Όλα αυτά είναι ένας παλαιοκομματικός λόγος της δεκαετίας του ΄70, της δεκαετίας του ΄60.

Δεν αρκεί το «φλερτ» με τον νεοφιλελευθερισμό που εμφανίζεται ως δήθεν νεωτερική ή μετανεωτερική προσέγγιση της πολιτικής. Πρέπει η Ευρωπαϊκή Σοσιαλιστική Αριστερά, το ΠΑΣΟΚ, η μεγάλη δημοκρατική παράταξη, η Κεντροαριστερά να πείσει την κοινωνία ότι έχει λύσεις. Λύσεις κοινωνικά ευαίσθητες, λύσεις οι οποίες είναι πρωτότυπες, οι οποίες δημοσιονομικά μπορούν να υποστηριχτούν και να εφαρμοστούν, λύσεις οι οποίες μπορούν να τεκμηριωθούν όχι μόνον πολιτικά αλλά και επιστημονικά, λύσεις οι οποίες χρειάζονται πολιτική αποφασιστικότητα.

Πρέπει να ξεριζώσουμε από το μυαλό και την καρδιά των πολιτών, των προοδευτικών πολιτών, μια επικίνδυνη δυσπιστία. Πρέπει να ξεριζώσουμε την άποψη πως κάθε κυβέρνηση, ανεξάρτητα αν είναι Δεξιά ή Αριστερά, αν είναι συντηρητική ή προοδευτική, αν είναι της Νέας Δημοκρατίας ή του ΠΑΣΟΚ, είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει τον μονόδρομο των Βρυξελών, είναι υποχρεωμένη να κινηθεί σε ένα ασφυκτικό και ανυπέρβλητο πλαίσιο που υπαγορεύεται από το Σύμφωνο Σταθερότητας, από την υποχρέωση να έχουμε έλλειμμα έως 3%, να έχουμε δημόσιο χρέος σε πτωτική τάση, να έχουμε μια αντιπληθωριστική πολιτική που επηρεάζει και τα επιτόκια.

Και ο καθένας σκέφτεται ότι ο κ. Αλμούνια, η Eurostat και οι Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα είναι παρούσες και με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, όχι μόνο με κυβέρνηση του κ. Καραμανλή και του κ. Αλογοσκούφη. Και έτσι ωθούνται πολλοί στην παραίτηση, στην ηττοπάθεια, αφήνουν τη Δεξιά να ασκεί το δήθεν φυσικό δικαίωμά της στην διακυβέρνηση, στην εξουσία.

Επικρατεί η αντίληψη ότι είναι προτιμότερο να μην αναλαμβάνουμε τον κίνδυνο και το βάρος της διακυβέρνησης, υπάρχει η λογική ότι όταν η προοδευτική δημοκρατική παράταξη μπλέκεται με τα «πίτουρα» της εξουσίας, την τρώνε οι κότες. Και υπάρχει πάντα κι ένας κίνδυνος που ελλοχεύει, ο κίνδυνος της διαφθοράς, ο κίνδυνος του πλουτισμού των στελεχών, ο κίνδυνος να εκτεθείς ηθικά, ο κίνδυνος να ματαιώσεις μια προσδοκία.

Μα αν φοβόμαστε όλα αυτά, τότε δεν είμαστε ένα κόμμα εξουσίας, δεν είμαστε ένα κόμμα πλειοψηφικό, δεν είμαστε ένα κόμμα στην υπηρεσία του λαού. Είμαστε ένα κόμμα που υπεκφεύγει, είμαστε ένα κόμμα που μπορεί να συζητά, αλλά δεν αναλαμβάνει ευθύνες. Είμαστε ένα κόμμα που μένει αδιάφορο απέναντι στο πρόβλημα του πολίτη. Γιατί δεν διψά για εξουσία το βολεμένο στέλεχος της αντιπολίτευσης, που έχει κάνει 26 χρόνια Βουλευτής και 20 χρόνια Υπουργός.

Για εξουσία διψά ο συμβασιούχος που θέλει να λυθεί το πρόβλημά του, για εξουσία διψά ο χαμηλοσυνταξιούχος που θέλει καλύτερη σύνταξη, για εξουσία διψά ο άνεργος που θέλει μια άλλη πολιτική ανάπτυξης και πολιτική απασχόλησης, για εξουσία διψά η μονογονεϊκή οικογένεια που θέλει εγγυημένο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης, για εξουσία διψά ο 55άρης που νοιώθει την απειλή της απόλυσης και δεν βλέπει να βρίσκει λύση στην αγορά εργασίας εάν βρεθεί εκτός νυμφώνος.

Αυτοί είναι οι εξουσιομανείς, οι διψασμένοι για την εξουσία, αυτοί προσδοκούσαν νίκη του ΠΑΣΟΚ στις 16 του Σεπτέμβρη και αυτοί προσδοκούν νίκη του ΠΑΣΟΚ στις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Αυτοί μας ρωτούσαν "τι γίνεται, θα νικήσουμε"; Τι ήθελαν να γίνουν οι άνθρωποι αυτοί; Πρωθυπουργοί, Υπουργοί, Διοικητές οργανισμών; Ήθελαν μια ελπίδα, μια καλύτερη μοίρα. Όμως, φτάσαμε σε ένα περίεργο σημείο αντιστροφής της πραγματικότητας. «Άπαγε της βλασφημίας. Μιλάς για νίκη, για κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ; Δεν θέλουμε έναν αντι-Καραμανλή και δεν θέλουμε ένα αντίγραφο της πολιτικής της δεξιάς».

Πρέπει να πω ότι μερικές φορές μένω άναυδος όταν ακούω τα επιχειρήματα αυτά. Δεν πιστεύω στα αφτιά μου, δεν ξέρω πώς αντιδράτε εσείς. Αλλά η αλήθεια είναι πως νιώθω να έχω μετάσχει σε μία επιχείρηση πολιτικής παραπλάνησης του ελληνικού λαού και ιδίως της προοδευτικής παράταξης. Γιατί, αν δεν κάνω λάθος, μέχρι την ημέρα των εκλογών της 16ης Σεπτεμβρίου, μέσα στην εντύπωση ότι οι εκλογές είναι ντέρμπι, ότι το ΠΑΣΟΚ έχει μεγάλες πιθανότητες να νικήσει, ζητούσαμε την εξουσία. Ζητούσαμε την κυβέρνηση, ζητούσαμε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ να αναλάβει στις 17 Σεπτεμβρίου Πρωθυπουργός της χώρας. Θα ήταν αντι-Καραμανλής; Και η πολιτική που θα εφαρμόζαμε, που ζητούσαμε να εγκριθεί από τον ελληνικό λαό, θα ήταν ένα αντίγραφο και μια συνέχεια της πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας;

Αυτά λέγαμε μέχρι τις 16 του Σεπτέμβρη; Και ξαφνικά είδαμε το φως το αληθινό στις 17 του Σεπτέμβρη επειδή λάβαμε νέες εντολές στο όρος των Ελαιών, επειδή ήρθε το αστροπελέκι της ήττας; Μα εάν ήρθε το αστροπελέκι της ήττας και αναβλέψαμε, τότε δεν ήμασταν πολιτικά έντιμοι και ηθικοί όταν ζητούσαμε την ψήφο του ελληνικού λαού το 2004 και το 2007.

Και επίσης, δεν μπορεί να διαγράφεις τετραετίες έτσι, με τέτοια εντυπωσιακή ευκολία. Η τετραετία 2004 – 2007 κοστίζει. Κοστίζει στην ανάπτυξη, κοστίζει στην οικονομία, κοστίζει σε κοινωνική συνοχή, κοστίζει στη βιωσιμότητα του ΙΚΑ και του ασφαλιστικού συστήματος. Κοστίζει σε διάλυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Κοστίζει στην παιδεία, στο Πανεπιστήμιο, στο σχολείο, κοστίζει στην τσέπη. Και κοστίζει και στο φρόνημα μιας κοινωνίας, που γίνεται απαισιόδοξη, που παραιτείται.

Και εμείς πρέπει να ανεβάζουμε το φρόνημα της κοινωνίας, πρέπει να καλλιεργούμε μια προοδευτική συνείδηση. Και προοδευτική συνείδηση ξέρετε ποια είναι; Είναι η συνείδηση που δεν ανέχεται την αδικία, που δεν ανέχεται την αδράνεια, που δεν ανέχεται το συμβιβασμό.

Ο σοσιαλισμός δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ ένα αμιγώς οικονομικό σύστημα, ή μία δέσμη οικονομικών πολιτικών. Ήταν και θα είναι πάντα ένα αξιακό σύστημα. Πρέπει να έχεις τη δύναμη, στο όνομα των ιδεών σου, να ανατρέψεις αυτό που είναι οικονομικά αυτονόητο. Γιατί οικονομικά αυτονόητη είναι η βαρβαρότητα της αγοράς.

Ενώ ανατροπή του αυτονόητου και πολιτιστική εκλέπτυνση είναι αυτό που λέγεται σοσιαλισμός, αυτό που λέγεται κοινωνικό κράτος, αυτό που λέγεται κράτος δικαίου. Αν αφήσεις την κοινωνία και την αγορά από μόνες τους, αυτές παράγουν αδιέξοδο, αδικία και βαρβαρότητα. Πρέπει να αντιδράσει η συνείδησή σου και το μυαλό σου για να ζητήσεις κάτι διαφορετικό.

Και το πρώτο καθήκον του ΠΑΣΟΚ και κάθε προοδευτικού κινήματος πολιτών στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο είναι να επαναφέρει τη συζήτηση σε αυτή τη βασική ιδεολογική και αξιακή κοίτη.

Γι’ αυτό θέλω να απαντήσω και στο άλλο επιχείρημα: «Εντάξει, ας μην θέσουμε ως προτεραιότητά μας την κυβέρνηση». Αν και όταν γίνονται εκλογές η προτεραιότητα είναι μία: να κερδίσεις. Αλλιώς κακώς μετέχεις στις εκλογές, προδίδεις την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ας υποθέσουμε όμως ότι έχει βάση η λογική που λέει ότι προέχει η ανανέωση του ΠΑΣΟΚ. Η αποσαφήνιση, το ιδεολογικό στίγμα, ο καθαρός πολιτικός λόγος.

Συμφωνώ. Ας αρχίσω από το ιδεολογικό στίγμα. Γιατί βεβαίως το ιδεολογικό στίγμα είναι γραμμένο με καθαρό τρόπο στα κείμενα. Τα κείμενα όμως θέλουν ανθρώπους με πίστη, θέλουν ανθρώπους με ικανότητα, θέλουν ανθρώπους με πάθος. Θέλουν ανθρώπους που να κατεβαίνουν στο δρόμο, θέλουν ανθρώπους που να σε κοιτάζουν κατά πρόσωπο και να σου στέλνουν ένα μήνυμα ειλικρίνειας και να ζητούν μια σχέση εμπιστοσύνης.

Και πάντως, δεν αποσαφηνίζεις το ιδεολογικό σου στίγμα ως σοσιαλιστικό κόμμα, ως πατριωτικό, ριζοσπαστικό, προοδευτικό και λαϊκό κίνημα, φλερτάροντας με τον νεοφιλελευθερισμό, ή δηλώνοντας ότι: δεν μεν ενδιαφέρουν οι ετικέτες «αριστερά» και «δεξιά». Εάν το 2004 καταγγέλλεις τις ετικέτες, δεν μπορείς να τις κολλήσεις στο μαθητικό σου τετράδιο το 2007 μετά την ήττα.

Επίσης, καθαρός πολιτικός λόγος είναι ο λόγος που πείθει. Είναι δυνατόν να πιστεύεις ότι η στρογγυλοποίηση οδηγεί σε επίπλαστη ενότητα και αυτό να το ανακαλύπτεις τέσσερα χρόνια αργότερα; Είναι τόσο δύσκολο να κατανοήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στην ψευτοστρογγυλοποίηση και το συμβιβασμό, και τη σύνθεση, το διάλογο, την ικανότητα να διαμορφώνεις τελικές θέσεις μέσα από τη συμβολή πολλών επιμέρους προτάσεων; Αλλά οι θέσεις σου αυτές πρέπει να είναι πειστικές, πρέπει να είναι πλειοψηφικές.

Πώς διαμορφώνεις μια πλειοψηφία της τάξης του 45 ή του 48%; Κανονικά θα έπρεπε να κυβερνά μια πλειοψηφία του 50+1%, αυτό είναι το δημοκρατικά έντιμο. Οτιδήποτε λιγότερο είναι μία σύμβαση, μια ανοχή, προκειμένου να έχουμε ευκολότερα μια ισχυρή κυβέρνηση. Αλλά αυτή η ισχυρή κυβέρνηση πρέπει να έχει ήδη μια δική της μεγάλη πλειοψηφία και να μπορεί να πείσει στη συνέχεια μια ακόμη μεγαλύτερη. Εδώ θέλουμε μεταπλειοψηφική δημοκρατία, δεν αρκεί ούτε καν το 50+1%. Θέλεις μεγάλη κοινωνική βάση υποστήριξης.

Με ποιους θα την πετύχεις αυτή; Με πολίτες που προέρχονται από πολλές αφετηρίες. Και τους συσπειρώνεις λόγω της ποιότητας και της πειστικότητας των θέσεών σου. Τους λες κάτι συγκεκριμένο για το Πανεπιστήμιο, κάτι συγκεκριμένο για το Λύκειο. Κάτι συγκεκριμένο για την αγορά εργασίας, κάτι συγκεκριμένο για τη στήριξη του επιχειρηματία. Κάτι συγκεκριμένο για το πώς πρέπει να οργανωθεί η αγορά αγροτικών προϊόν. Κάτι συγκεκριμένο για την ποιότητα των τροφίμων και για τον έλεγχο των νερών, ώστε να μην πίνουμε μολυσμένο νερό. Κάτι συγκεκριμένο για το περιβάλλον. Και όλα αυτά τα αρθρώνεις με βάση ένα σχέδιο για τη χώρα, για το κράτος, για το μοντέλο ανάπτυξης, για την εθνική κοινωνική συμφωνία.

Όταν λες στον μικρομεσαίο: σου προσφέρω μια εθνική συμφωνία φορολογικής εμπιστοσύνης, σε απαλλάσσω από τον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, σε απαλλάσσω από τις συνάφειες και την καταδίωξη των φορολογικών υπηρεσιών, του δίνεις ένα πλαίσιο ανάπτυξης. Γιατί το 80% των θέσεων εργασίας στη χώρα μας το προσφέρουν οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Όταν λες στον νέο άνθρωπο: θα σε στηρίξω στο ξεκίνημά σου με άτοκα δάνεια υπό την εγγύηση του κράτους, και όταν φτιαχτείς μου τα επιστρέφεις, του λες κάτι συγκεκριμένο, διαμορφώνεις μια πλειοψηφική θέση.

Αλλά βεβαίως, όταν παραπαίεις σε σχέση με το άρθρο 16, όταν δεν μπορείς να πεις κάτι συγκεκριμένο από την αρχή σε σχέση με την ασφαλισμένη ή ανασφάλιστη εργασία των νέων, όταν δημιουργείς ασάφεια σε σχέση με τις εγγυήσεις που περιβάλλουν το δημόσιο υπάλληλο, χάριν της νομιμότητας και της πολιτικής ουδετερότητας του κράτους, παράγεις ανασφάλεια. Βεβαίως παράγεις ανασφάλεια, σύγχυση και αβεβαιότητα.

Άρα ποιος μπορεί να φτιάξει το ανανεωμένο, ιδεολογικά σαφές και πολιτικά κρυστάλλινο ΠΑΣΟΚ; Αυτοί όλοι οι άνθρωποι, οι πολίτες, που αγωνίζονται και αγωνιούν για την ανανέωση. Και ποιος θα κάνει την ανανέωση; Οι βαρόνοι; Θα κάνουν την ανανέωση οι μεγαλοπαράγοντες που μας κρατούν σε αγωνία 60 μέρες για το ποια είναι η προτίμησή τους;

Είπα και στη Συνδιάσκεψη: ο καθένας μπορούσε να θέσει υποψηφιότητα και να πει ότι η δική του λύση είναι καλύτερη, αν δεν τον ικανοποιεί η υποψηφιότητα κανενός από τους τρεις που πήραμε το θάρρος και την ευθύνη να παρουσιάσουμε τη δική μας πρόταση, ας καταθέσει τη δική του, τι περιμένει μια καλύτερη στιγμή; Δηλαδή την επόμενη ήττα; Ε, όχι, η επένδυση στην ήττα είναι απαράδεκτη για τη συνείδηση της Παράταξης. Εμείς επενδύουμε στη νίκη. Και τους θέλουμε όλους μαζί μας. Μου λένε, μα πώς είναι δυνατόν και αυτούς που βρίζουν και συκοφαντούν και λοιδορούν και απαξιώνουν; Ναι. Γιατί αυτά που λένε για μένα είναι απλά πταίσματα μπροστά σε κακουργηματικού χαρακτήρα εκφράσεις που έχουν διατυπώσει για τον κ. Παπανδρέου.

Και βεβαίως τους θέλουμε όλους. Τους θέλουμε πραγματικά όλους, γιατί το νέο, το ανανεωμένο, παρασύρει, δημιουργεί μια δυναμική και μέσα σε ένα νέο πλαίσιο διαφορετικό, δημοκρατικό, συλλογικό, αξιόπιστο, ο καθένας βρίσκει τη θέση του, αλλά με τον ίδιο συγγραφέα, με τον ίδιο σκηνοθέτη, με το ίδιο έργο δεν μπορείς να βρεις νέους ρόλους για τους μεγάλους πρωταγωνιστές. Αλλά με ένα νέο έργο, με έναν νέο συγγραφέα, με έναν νέο σκηνοθέτη, οι μεγάλοι πρωταγωνιστές και οι μεγάλοι τραγουδιστές θα βρουν το ρόλο τους.

Γι’ αυτό συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι, έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία το στοίχημα της επόμενης Κυριακής. Πρώτον είναι στοίχημα συμμετοχής. Αλίμονο εάν το ΠΑΣΟΚ εμφανιστεί με φίλους και μέλη, λιγότερους από το ένα εκατομμύριο του 2004. Αλίμονο εάν δώσουμε την αίσθηση ότι πηγαίνουμε προς τα πίσω, προς τα κάτω, αντί να πηγαίνουμε προς τα μπρος, προς τα πάνω.

Το πρώτο στοίχημα λοιπόν είναι το στοίχημα της μαζικής, ελεύθερης, αβίαστης και αισιόδοξης συμμετοχής των πολιτών. Το δεύτερο στοίχημα είναι, να ανανεώσουμε την Παράταξη, να πάμε στο ΠΑΣΟΚ των νέων προσώπων, να πάμε στο ΠΑΣΟΚ του αύριο, της νέας εποχής.
Και το τρίτο στοίχημα είναι, να ξεκαθαρίσουμε τον πολιτικό μας λόγο, να μετατρέψουμε σε πολιτικό όπλο την ιδεολογία μας, την ιδεολογία της μεγάλης κεντροαριστεράς. Και βεβαίως στοίχημα είναι να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις της νίκης στις επόμενες βουλευτικές εκλογές που τις φέρνει πολύ γρήγορα ο κ. Καραμανλής.

Όχι νίκη για την νίκη. Ανανέωση – ιδεολογική σαφήνεια – πολιτική καθαρότητα και νίκη στις εκλογές για να μπορέσουμε να κάνουμε το πρόγραμμά μας και τις υποσχέσεις μας πράξη προς όφελος του λαού, των πολιτών και του τόπου.

Ήρθε η ώρα σας φίλες και φίλοι. Η καθεμιά σας και ο καθένας σας είναι το ΠΑΣΟΚ. Η συνείδηση, το μυαλό, η ψυχή της Παράταξης. Ο καθένας και η καθεμιά. Μόνος του μπροστά στη κάλπη, πρέπει να συνομιλήσει με την ιστορία και να σκεφθεί, εάν θα αφήσει το ΠΑΣΟΚ ακίνητο στο χθες, στην ήττα, στο συνηθισμένο, ή εάν θα βοηθήσει να γίνει η μεγάλη ανατροπή. Η ανατροπή στο ΠΑΣΟΚ σημαίνει ανατροπή σ’ όλο το πολιτικό σύστημα. Αλλάζουμε τους συσχετισμούς. Αναπνέει η κοινωνία. Εκφράζεται πολιτικά.

Κάνουμε αυτό που έχει να γίνει από την περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου. Από την περίοδο του 1974. Πάρτε λοιπόν την υπόθεση αυτή στα χέρια σας. Ελάτε, ψηφίστε, αποφασίστε, ανανεώστε το ΠΑΣΟΚ, διαμορφώστε τις προϋποθέσεις της μεγάλης ενότητας, της μεγάλης δυναμικής, της μεγάλης νίκης.
Γεια σας και με τη νίκη.

Tags: Πολιτικές Ομιλίες, 2007