2 Νοεμβρίου 2007


Συντρόφισσες και σύντροφοι, μπαίνουμε στην τελική ευθεία και είναι σήμερα μια ευκαιρία εδώ, συγκεντρωμένοι απ’ όλες τις περιοχές της χώρας, απ’ όλους τους κοινωνικούς χώρους, να συζητήσουμε με νηφαλιότητα και ειλικρίνεια,
έχοντας πλήρη συνείδηση του γεγονότος ότι η πολιτική επανήλθε στο προσκήνιο και ότι τα μάτια όλης της κοινωνίας είναι στραμμένα πάνω στο ΠΑΣΟΚ.

Το οργανωμένο ΠΑΣΟΚ, το ΠΑΣΟΚ των στελεχών, σήμερα κρίνεται από την ελληνική κοινωνία, από το μεγάλο, το αυθεντικό, το κοινωνικό ΠΑΣΟΚ, από το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός μας.

Και πρέπει η κάθε μια και ο καθένας από μας, να φανούμε άξιοι των περιστάσεων και ν’ απαντήσουμε στην πρόκληση της ιστορίας. Γιατί δεν είμαστε, συντρόφισσες και σύντροφοι, μόνοι, αυτάρεσκοι, απομονωμένοι μέσα σε μια εσωτερική και εσωστρεφή διαδικασία. Δίνουμε εξετάσεις. Και οφείλουμε ν’ ανταποκριθούμε στο ραντεβού μας με την ιστορία στις 11 του Νοέμβρη.

Συντρόφισσες και σύντροφοι, σας καλώ να συνοψίσουμε τον προβληματισμό των τελευταίων έξι εβδομάδων, από την Κυριακή των εκλογών μέχρι σήμερα. Και σας προτείνω ν’ απαντήσουμε σε δέκα απλά ερωτήματα που βρίσκονται στο στόμα και στην ψυχή κάθε προοδευτικού πολίτη, ανεξάρτητα από το αν ψήφισε ή όχι το ΠΑΣΟΚ. Στην ψυχή και στο μυαλό κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα που προσβλέπει στο ΠΑΣΟΚ και ελπίζουμε να σταθεί στο πλευρό μας, να μας βοηθήσει στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

1.    Τι μας συμβαίνει;

Το πρώτο ερώτημα, το πιο απλό αλλά και το πιο σημαντικό είναι: Τι μας συμβαίνει; Μας συμβαίνει κάτι καλό ή κάτι κακό; Τι είναι αυτό που περνάμε ως εμπειρία; είναι μια αρνητική ή μια θετική εμπειρία;

Η θέση μου είναι πως το κακό μας συνέβη. Το κακό ήταν η ήττα στις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου. Η μεγάλη, η οδυνηρή ήττα, με 4 ποσοστιαίες μονάδες διαφορά, με πτώση των ποσοστών μας σε σχέση με το 2004. Η ήττα τη στιγμή που και έπρεπε και μπορούσαμε να κερδίσουμε, έχοντας απέναντί μας τη χειρότερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης.

Μια κυβέρνηση που είχε ανοίξει όλα τα κοινωνικά μέτωπα, μια κυβέρνηση που είχε εφαρμόσει σκληρές ταξικές πολιτικές, μια κυβέρνηση που είχε διαλύσει το κράτος, μια κυβέρνηση που δε μπόρεσε να διαχειριστεί μια προβλέψιμη κρίση πυρκαγιών το καλοκαίρι, μια κυβέρνηση άδικη, μια κυβέρνηση αναμεμιγμένη με σωρεία σκανδάλων.

Άρα, το κακό συνέβη, κατεγράφη την ημέρα των εκλογών και από τη στιγμή εκείνη και μετά, άρχισε ν’ ανοίγει το φως και ο ορίζοντας του καλού, η έξοδος από την κρίση.

Η δημοκρατική διαδικασία της 11ης Νοεμβρίου, η πρωτόγνωρη, η πρωτοφανής για τα ελληνικά δεδομένα, δεν πρέπει να μας σοκάρει. Το πρόβλημα δεν είναι η εσωκομματική δημοκρατία, το πρόβλημα δεν είναι οι τρεις υποψηφιότητες. Το πρόβλημα ήταν η ήττα, η λύση του προβλήματος είναι ολοκλήρωση της διαδικασίας εκλογής του νέου Προέδρου του Κινήματος.

Τώρα λοιπόν που βρισκόμαστε στην έξοδο από την κρίση πρέπει να αντιληφθούμε ότι διαμορφώνουμε ένα νέο κεφάλαιο για το ΠΑΣΟΚ. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι όλες αυτές τις μέρες, παρά τις τριβές, παρά τις συγκρούσεις, παρά τις υπερβολές, παρά τις αδικίες, τις ύβρεις, τις συκοφαντίες, διαμορφώνουμε ένα νέο πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο. Η κοινωνία ξανασυνδέεται με το ΠΑΣΟΚ, επενδύει ελπίδες στο ΠΑΣΟΚ, σε όλους εμάς, σε όλους εσάς.

Τα αίτια της ήττας βεβαίως είναι μια μεγάλη εκκρεμότητα, γιατί η αναζήτηση των αιτίων της ήττας πράγματι μας παραπέμπει στην ιστορία μας και στην προοπτική μας, στην τεχνητή σύγκρουση μεταξύ παρόντος και παρελθόντος. Υπάρχει πάντα μια οδός διαφυγής, η φυγή προς τα μπρος, ο διάλογος με το μέλλον.

Επειδή όμως ακούω πολύ συχνά να λέγεται ότι τα αίτια της ήττας δεν εντοπίζονται στην περίοδο 2004-2007, αλλά σε πολύ πιο μακρινές περιόδους, στο 2000, στο 1996, στο 1981 και την απομάκρυνση του κινήματος ήδη από την πρώτη κυβερνητική του περίοδο, από τις ηθικές και κοινωνικές του ρίζες, θα πρότεινα να σκεφθούμε και μια άλλη προσέγγιση του ζητήματος που πιστεύω ότι μπορεί να μας βοηθήσει.

Ανεξάρτητα από τα αίτια της ήττας του ΠΑΣΟΚ, μήπως πρέπει να σκεφτούμε ποια ήταν τα αίτια της νίκης της Νέας Δημοκρατίας; Γιατί αν επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα για τα αίτια της νίκης της Νέας Δημοκρατίας, παρόλα όσα συνέβησαν, πολύ δύσκολα θα εξηγήσουμε γιατί ο ελληνικός λαός θεωρεί ότι η ανάμνηση των κυβερνήσεων Μητσοτάκη και το βίωμα της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή λειτουργεί τελικά συγκριτικά εις βάρος του ΠΑΣΟΚ.

Το δέχεστε αυτό συντρόφισσες και σύντροφοι; Δέχεστε ότι στη συνείδηση, στη μνήμη και στην εκτίμηση του ελληνικού λαού, στη στάθμιση ανάμεσα στην ανάμνηση των κυβερνήσεων Μητσοτάκη και την ανάμνηση των κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου και Κώστα Σημίτη υπερισχύει η κυβέρνηση Μητσοτάκη; Δέχεται καμιά ή κανείς σας εδώ μέσα ότι η περίοδος 2004-2007 ήταν μία εμπειρία αδιάφορη για τον ελληνικό λαό, μια εμπειρία που επιτρέπει φυσιολογικά στον κ. Καραμανλή να αρχίσει τώρα μια δεύτερη κυβερνητική θητεία;

2.    Κινδυνεύει μήπως η ενότητα του ΠΑΣΟΚ;

Ας θέσουμε λοιπόν το δεύτερο ερώτημα: Μήπως μετά την ήττα και παρότι βρισκόμαστε στην έξοδο από την κρίση μέσω μιας δημοκρατικής διαδικασίας που ενισχύει τον θεσμικό χαρακτήρα του ΠΑΣΟΚ, κινδυνεύει η ενότητα του ΠΑΣΟΚ από κάτι; Μήπως έχουν βάση οι φόβοι και οι αγωνίες αγνών οπαδών μας; Μήπως έχουν δίκιο κάποιοι που διακινούν φόβους και εμπορεύονται υπαινιγμούς σε σχέση με την επόμενη μέρα;

Η απάντηση είναι, συντρόφισσες και σύντροφοι, ότι η ενότητα του ΠΑΣΟΚ δεν κινδυνεύει από τίποτα, είναι απολύτως διασφαλισμένη. Η επόμενη μέρα θα βρει το ΠΑΣΟΚ ενωμένο, δυνατό. Και θα το βρει ενωμένο, δυνατό γιατί η δημοκρατική παράταξη έχει εμβολιαστεί ιστορικά κατά του κινδύνου της διάσπασης.

Και όσοι διέσπασαν το ΠΑΣΟΚ ενώ ζούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, απέτυχαν και επανήλθαν στη μεγάλη αγκαλιά της Δημοκρατικής Παράταξης, έχουν άποψη, είναι τιμητές. Ευτυχώς δεν υποστηρίζουν τη δική μου υποψηφιότητα.

Την ενότητα την εγγυάστε, συντρόφισσες και σύντροφοι, όλοι εσείς. Όλοι οι ψηφοφόροι, όλα τα μέλη, όλοι οι φίλοι και μαζί με εσάς και εμείς οι τρεις υποψήφιοι. Ο Γιώργος, ο Κώστας και εγώ είμαστε εγγυητές της ενότητας και της επόμενης μέρας.

Δεν είμαι μόνο υποψήφιος Πρόεδρος, είμαι στρατιώτης της Παράταξης και εγγυητής της ενότητάς της. Αρκεί όμως η ενότητα; Θα μας αρκούσε ένα ενωμένο αλλά ηττοπαθές ΠΑΣΟΚ; Θα μας αρκούσε ένα ενωμένο, αλλά παραιτημένο από φιλοδοξίες και διεκδικήσεις ΠΑΣΟΚ; Θα μας αρκούσε ένα ενωμένο ΠΑΣΟΚ που βλέπει τα ποσοστά του να μειώνονται; Θα μας αρκούσε ένα ενωμένο αλλά φοβισμένο ΠΑΣΟΚ, που δεν αναλαμβάνει ποτέ καμία ευθύνη και συνεχώς του φταίει κάποιος άλλος; Τη μια του φταίνε οι δικαστές, την άλλη οι εταιρείες δημοσκοπήσεων, την τρίτη τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, την τέταρτη ο ξένος παράγοντας;

Μήπως πρέπει να αναλάβουμε κάποια στιγμή τη στοιχειώδη ευθύνη και να πούμε ότι μπορεί να φταίμε κι εμείς; Οι επιλογές μας; Επιλογές προσώπων και επιλογές πολιτικών;

Γιατί πράγματι, συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι, πρέπει το κίνητρο της ενασχόλησής μας με την πολιτική να είναι ηθικό. Χωρίς σχέση ηθικής και πολιτικής δεν υπάρχει Αριστερή πολιτική, δεν υπάρχει προοδευτική συνείδηση, δεν υπάρχει αίσθηση της ιστορίας.

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη διαφορά: είναι άλλο πράγμα η σχέση ηθικής και πολιτικής, και άλλο πράγμα η πολιτική ηθικολογία, η ρητορεία, η υποκρισία, ο πουριτανισμός. Ηθική στην πολιτική σημαίνει ανάληψη ευθύνης. Όποιος δεν αναλαμβάνει την ευθύνη του, δεν έχει δημοκρατικό ήθος και δεν δίνει παράδειγμα ηθικής θεώρησης της πολιτικής.

Η αυτοκριτική είναι πράγματι λυτρωτική, όπως και η εξομολόγηση, όπως και το ευχέλαιο που σε σώζει -ούτως ή άλλως- ακόμη κι αν δεν εξομολογηθείς σε σχέση με τις αμαρτίες σου. Όμως αυτοκριτική σημαίνει ανάληψη ευθύνης πολιτικής. Αλλιώς η αυτοκριτική μετατρέπεται σε συλλογική αυτοταπείνωση και ατομική υπεκφυγή.

Με τρομάζει, συντρόφισσες και σύντροφοι, ένα φαινόμενο: η ευκολία με την οποία χτες λέμε κάτι για την πολιτική, για το μοντέλο οργάνωσης του κόμματος και μετά από μερικά χρόνια, σήμερα, λέμε το τελείως αντίθετο με την ίδια ευκολία, με την ίδια άνεση.

Η ηθική στην πολιτική θέλει μνήμη, συνέχεια, συνέπεια και κύρωση. Διαφορετικά είναι ρητορική υποκρισία.

3.    Δικαιούμαι να είμαι υποψήφιος;

Το τρίτο ερώτημα: δικαιούμαι μαζί με τον Κώστα Σκανδαλίδη να είμαι υποψήφιος Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, ή μήπως επειδή έχουμε εμείς μια άλλη διαδρομή, είμαι κι εγώ ένας από εσάς, εμφανιζόμαστε ως «άρπαγες», ως «σφετεριστές» μιας κομματικής εξουσίας κι ενός κομματικού κατεστημένου;
Χρειάζεται μια απάντηση στη συνείδηση της καθεμιάς και του καθενός από εσάς. Γιατί οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους και τους ακόμη καλύτερους συντρόφους και γιατί όλοι βρισκόμαστε μπροστά στη διεισδυτική και αυστηρή κρίση του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας.

4. Ποια συμφέροντα παρεμβαίνουν;

Ερώτημα τέταρτο και πολύ κρίσιμο: παρεμβαίνουν τα συμφέροντα στη διαδικασία εκλογής νέου Προέδρου του ΠΑΣΟΚ; Η απάντηση είναι ναι. Τα συμφέροντα παρακολουθούν με πολύ μεγάλη προσοχή αυτό που συμβαίνει στο ΠΑΣΟΚ. Έχουν άποψη και θέλουν να επηρεάσουν την έκβαση της εκλογικής διαδικασίας της 11ης Νοεμβρίου.

Υπάρχουν συμφέροντα εξωθεσμικά και συμφέροντα θεσμικά που συνδέονται με εξωθεσμικά συμφέροντα.

Το μεγαλύτερο κέντρο συμφερόντων που λειτουργεί στη χώρα, είναι η Δεξιά και η κυβέρνησή της. Η Δεξιά μαζί με τα προσαρτημένα σε αυτήν συμφέροντα οικονομικά, επικοινωνιακά, εκδοτικά. Αυτό το μπλοκ συμφερόντων έχει άποψη, έχει προτίμηση. Είναι βέβαιο ότι δεν προτιμά την ήττα του, δεν προτιμά μια έκβαση που ανατρέπει το συσχετισμό των δυνάμεων.

Το μεγάλο μπλοκ εξωθεσμικών συμφερόντων, που πολιτικά τελεί υπό την ηγεσία του κ. Καραμανλή και της Δεξιάς, δεν θέλει έμένα προφανώς ως μελλοντικό Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Δεν προτιμά την ήττα του αυτό το μπλοκ συμφερόντων.

Γιατί έχουμε δει πώς αντιμετωπίζουμε τα συμφέροντα και πώς διασφαλίζουμε την αυτονομία της πολιτικής. Είδαμε το μοντέλο του κ. Καραμανλή, είδαμε τις ρητορείες, τις απειλές και στη συνέχεια τον απόλυτο συμβιβασμό, τη συνεργασία, την προσχώρηση.

Αλλά ξέρετε, η σύγκρουση με τα συμφέροντα δεν γίνεται όταν έχουμε ανάγκη. Η σύγκρουση με τα συμφέροντα γίνεται την κρίσιμη στιγμή. Όταν ασκείς εξουσία, όταν μπορείς πράγματι να συγκρουστείς μαζί τους και ο καθένας μας έχει μια προσωπική διαδρομή κι έχει δώσει δείγματα.

Θα μου επιτρέψετε να πω ότι από δικής μου πλευράς δόθηκαν τα πιο συγκεκριμένα δείγματα και νομοθετικά και συνταγματικά. Όταν δεχόμουν σκληρές προσωπικές επιθέσεις από συμφέροντα, δεν είδα να έχω συμπαράσταση. Έμεινα μόνος. Ίσως με εξαίρεση τον Απόστολο Κακλαμάνη, που τον τιμώ ιδιαίτερα για τη στάση του αυτή.

Γιατί όλοι παρεπιδημούμε την Ιερουσαλήμ και όλοι γνωριζόμαστε μεταξύ μας και καλό είναι να σταματήσει το καλαμπούρι περί συμφερόντων και περί εκλεκτών των συμφερόντων. Γιατί τα θέματα αυτά δεν προέκυψαν στις 18 Σεπτεμβρίου του 2007 μετά την ήττα, υπήρξαν εξίσου καλά και μέσα στη συγκυρία της διαδοχής του 2004. Γιατί εκείνη η διαδοχή έγινε υπό την πίεση των δημοσκοπήσεων και των Μέσων Ενημέρωσης και έχουν εκφραστεί πολλοί γύρω από το θέμα αυτό εκείνη την εποχή.

5. Τι κρίνεται στις 11 Νοεμβρίου;

Ερώτημα πέμπτο: Τι κρίνεται, τι διακυβεύεται στις 11 Νοεμβρίου; Διακυβεύεται μόνον η εκλογή του ενός ή του άλλου Προέδρου του ΠΑΣΟΚ; Διακυβεύεται το αν στις 12 του Νοέμβρη το ΠΑΣΟΚ θ’ ανατρέψει τα δεδομένα και θ’ αλλάξει το συσχετισμό ή αν θα παραμείνει στα ίδια, δηλαδή σε όσα κρίθηκαν και κρίθηκαν αρνητικά από το λαό στις 16 του Σεπτέμβρη;

Όχι, συντρόφισσες και σύντροφοι, στις 11 Νοεμβρίου είπαμε δεν κρίνεται η ενότητα γιατί είναι διασφαλισμένη. Είπαμε, δεν κρίνεται απλά και μόνο το πρόσωπο του νέου Προέδρου του Κινήματος. Κρίνεται το αποτέλεσμα των επόμενων βουλευτικών εκλογών. Και ουσιαστικά η επόμενη δεκαετία, γιατί αν το ΠΑΣΟΚ χάσει τις επόμενες εκλογές που θα είναι διπλές, με αλλαγή του εκλογικού νόμου, τότε θα έχει παραδώσει στη Δεξιά την τύχη της χώρας και την ατζέντα του 21ου αιώνα.

Αυτό κρίνεται στις 11 του Νοέμβρη. Κάτι που αφορά όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες.

6. Τι σκηνικό στήνει ο κ. Καραμανλής;

Γιατί υπάρχει και το έκτο ερώτημα: Τι σκηνικό στήνει, συντρόφισσες και σύντροφοι ο κ. Καραμανλής; Δεν είμαστε μόνοι μέσα στο δημόσιο βίο, δεν έχει σταματήσει το βήμα της ιστορίας. Τρέχουν οι εξελίξεις. Δεν παίζουμε μόνοι μας στο γήπεδο. Υπάρχει ένα περιβάλλον που μας καθορίζει, και με το οποίο οφείλουμε να συνομιλούμε.

Ο κ. Καραμανλής λοιπόν στήνει ένα σκηνικό επιτάχυνσης των πολιτικών εξελίξεων. Ο κ. Καραμανλής έθεσε προεκλογικά ένα καθαρό και ωμό δίλημμα, έναν εκβιασμό: Ή ισχυρή κυβέρνηση, ή επανάληψη των εκλογών. Πέτυχε μια οριακή αυτοδυναμία. Κρέμεται από δυο λεπτές κλωστές, δύο δυσαρεστημένων βουλευτών του, που τον πιέζουν, τον εκβιάζουν και λειτουργούν ως η παράφρων μεταβλητή ενός συστήματος.

Ο κ. Καραμανλής άνοιξε τη συζήτηση για τον εκλογικό νόμο. Άνοιξε τα χαρτιά του. Δεν υπάρχει κανένα συνταγματικό κώλυμα. Δεν τον ενοχλεί να μεσολαβήσει μια υπηρεσιακή κυβέρνηση 20 ημερών με Πρωθυπουργό τον Πρόεδρο του ΣτΕ. Έχει ξαναγίνει αυτό. Και θέτει στο στόχαστρό του το δεύτερο κόμμα, που θέλει να το αποδεκατίσει κοινοβουλευτικά.

Στο μεταξύ, διαμορφώνεται μια άθλια καθημερινότητα με θανάτους, επειδή τα κρεβάτια της Εντατικής είναι κλειστά. Με τις χωματερές να συνεχίζουν να λειτουργούν. Με 1 στους 5 μαθητές να μην έχει βιβλία. Με 500 σχολεία υπό κατάληψη.

Προχωρεί η διαχείριση του ζητήματος των Σκοπίων με μια παράδοξη επιτάχυνση χωρίς κανείς να λέει, γιατί τόση βιασύνη ξαφνικά; Στο Ασφαλιστικό, οι «λαγοί» της κυβέρνησης τρομοκρατούν εργαζομένους και συνταξιούχους πιπιλίζοντας συνεχώς το στερεότυπο, ότι χωρίς μείωση των συντάξεων και χωρίς αύξηση των ορίων ηλικίας, δεν υπάρχει λύση.

Οι κάμερες απειλούν τα ατομικά δικαιώματα. Τα βασανιστήρια κατά των μεταναστών είναι ντροπή για ένα ευρωπαϊκό κράτος όπως η Ελλάδα.
Εμείς τι απάντηση δίνουμε απέναντι στο σκηνικό αυτό; Τι λέμε στον κ. Καραμανλή; Ο κ. Καραμανλής πετάει το γάντι. Και το γάντι είναι πολιτικό. Λέει: «Δε μπορώ να κυβερνήσω; Δε μπορώ να ψηφίσω τα νομοσχέδιά μου; Αλλάζω τον εκλογικό νόμο, πηγαίνω σε εκλογές και αν δεν έχω επαρκή πλειοψηφία ξανά σε εκλογές, με το νέο εκλογικό νόμο, αφαιρώ έδρες από το ΠΑΣΟΚ και κάνω μια παντοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία».

Όταν ένα κόμμα με το μέγεθος, το ρόλο και την ιστορία του ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζει αυτή την πρόκληση, η απάντηση ποια είναι; Ότι πηγαίνουμε πάσο; Ότι έχουμε να λύσουμε διάφορα εσωτερικά προβλήματα; Ή ότι δεν είμαστε ακόμα έτοιμοι, ότι πρέπει να ωριμάσουμε ιδεολογικά, πολιτικά και να εκκαθαριστούμε ηθικά πριν ξαναδιεκδικήσουμε την εξουσία από τη Δεξιά;

Η απάντηση είναι: Κύριε Καραμανλή, εάν προκαλείτε και ρίχνετε το γάντι, το ΠΑΣΟΚ σηκώνει το γάντι. Πάμε σε εκλογές, νικάμε, αλλάζουμε το συσχετισμό, αλλάζουμε το σκηνικό!

7. Το ΠΑΣΟΚ δικαιούται και θέλει να ξανακυβερνήσει;

Αλλά και εδώ υπάρχει ένσταση. Υπάρχει μια παράδοξη ένσταση. Κι έρχομαι στο έβδομο ερώτημα: Το ΠΑΣΟΚ, συντρόφισσες και σύντροφοι, δικαιούται και θέλει να ξανακυβερνήσει; Γιατί ακούω με έκπληξη κάποιους να δηλητηριάζουν την ψυχή της παράταξης με το μικρόβιο της ηττοπάθειας και με την ιδέα πως δε βλάπτει να είσαι πάντα δεύτερος. Αν αποκτήσεις το σύνδρομο του δευτέρου, μπορείς άνετα να βλέπεις την ιστορία να περνά μπροστά σου, τη Δεξιά να κυβερνά κι εσύ να είσαι θεατής των εξελίξεων, βολεμένος στην αντιπολίτευση ως στέλεχος.

Αλλά ο λαός θέλει άλλη πολιτική. Ο μη προνομιούχος του 2007, δε συμβιβάζεται με την ιδέα μιας δεξιάς κυβέρνησης που διαμορφώνει το πλαίσιο του 21ου αιώνα.

Αλλά ας απαντήσουμε στο ερώτημα: Δικαιούμαστε και θέλουμε να ξανακυβερνήσουμε; Είχαμε το 2004 την πολιτική ικανότητα και το ηθικό έρεισμα να διεκδικήσουμε και πάλι την εξουσία; Είχαμε το 2007 την πολιτική ωριμότητα, την προγραμματική επάρκεια και το ηθικό κύρος να διεκδικήσουμε την εξουσία;

Εάν πιστεύουν κάποιοι που παίζουν υπεύθυνο, πολύ υπεύθυνο ρόλο στα πράγματα της παράταξης, ότι δεν είχαμε αυτές τις προϋποθέσεις, τότε δεν έλεγαν την αλήθεια στο λαό. Και ο λαός φαίνεται ότι το κατάλαβε, έπιασε να υπάρχει κάποιο υπόγειο ρεύμα που δεν έστελνε μήνυμα αυτοπεποίθησης και ωριμότητας.

Αυτό πρέπει να το αποκαταστήσουμε. Πρέπει το ΠΑΣΟΚ να πιστέψει ότι και δικαιούται και μπορεί και οφείλει έναντι των πολιτών να διεκδικήσει και να κερδίσει την εξουσία.

Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τη σχέση μας με το παρελθόν μας για να μπορέσουμε ν’ αντιληφθούμε πώς λειτουργεί το μέλλον, συντρόφισσες και σύντροφοι. Πρέπει να είμαστε δίκαιοι σε σχέση με το δικό μας κυβερνητικό έργο. Πρέπει να μπορούμε να διαχωρίσουμε τα θετικά από τ’ αρνητικά. Πρέπει να μπορούμε να υποστηρίξουμε και ν’ αναδείξουμε τα επιτεύγματα και να παραδεχθούμε με θάρρος, τα λάθη, τις υστερήσεις, τα κενά.

Όταν όμως ισοπεδώνεις τα πάντα για να μην αναλάβεις τις ευθύνες του παρόντος και μετακυλύεις την ευθύνη στο παρελθόν, καθίστασαι συνολικά αναξιόπιστος ενώπιον του ελληνικού λαού. Ακυρώνεις και ευνουχίζεις τον πολιτικό λόγο της παράταξης. Γιατί όσα λέγονται από το βήμα αυτό, μετατρέπονται σε επιχειρήματα, σε βέλη, στη φαρέτρα του κ. Καραμανλή και των στελεχών της Νέας Δημοκρατίας. Όσα λέγονται από το βήμα αυτό, θα τα βρούμε μπροστά μας στις εκλογές, στις Ευρωεκλογές, στη Βουλή, στην τηλεόραση.

Γι αυτό έχει σημασία ν’ απαντήσουμε και σε μια άλλη ένσταση. Λένε ορισμένοι: «Δε μας ενδιαφέρει η εξουσία για την εξουσία, δε μας ενδιαφέρει να βρούμε τον αντι-Καραμανλή να κερδίσουμε και στη συνέχεια να εφαρμόσουμε την ίδια πολιτική».

Σας ρωτώ συντρόφισσες και σύντροφοι: Εάν το ΠΑΣΟΚ κέρδιζε, όπως επεδίωξε, στις 16 Σεπτεμβρίου τις εκλογές, ο Πρωθυπουργός μας θα ήταν «αντι-Καραμανλής» και η πολιτική μας θα ήταν αντίγραφο της πολιτικής της Δεξιάς;

Νομίζω ότι θα πρέπει να εξετάζουμε λίγο την αντοχή και τη συνοχή των πολιτικών μας επιχειρημάτων.

8. Ποιο ΠΑΣΟΚ θέλουμε;

Γι’ αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία και το όγδοο ερώτημα. Ποιο ΠΑΣΟΚ θέλουμε, ποιο ΠΑΣΟΚ θέλει ο λαός, ποιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να νικήσει, ποιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να υπηρετήσει τον πολίτη που έχει ανάγκη; Προφανώς ένα ΠΑΣΟΚ που έχει ταυτότητα, που έχει στίγμα, που έχει ρίζες, που έχει προοπτικές. Ένα ΠΑΣΟΚ καθαρό.

Όταν λέμε «καθαρό» φαντάζομαι εννοούμε σαφές, ευκρινές, χωρίς παλινωδίες. Ένα ΠΑΣΟΚ που δεν έχει θολό ιδεολογικό στίγμα και απροσδιόριστο πολιτικό λόγο. Δεν το καταφέραμε αυτό, συντρόφισσες και σύντροφοι, την περίοδο 2004 – 2007. Θολώσαμε πράγματι την ταυτότητα και το στίγμα του ΠΑΣΟΚ.

Στην αρχή άκουγα να λένε, το 2004, ότι δεν μπαίνουμε στις ετικέτες «αριστερά – δεξιά». Παρακολούθησα μαζί σας το στενό φλερτ με το νεοφιλελευθερισμό του κ. Μητσοτάκη και τους εκπροσώπους του. Είδα να διατυπώνονται θέσεις για την ανασφάλιστη εργασία των νέων, για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, για το άρθρο 16 και την αποδοχή των προτάσεων της Νέας Δημοκρατίας, που δεν νομίζω ότι καθάριζαν την εικόνα. Τη θάμπωναν, τη θόλωναν.

Και βεβαίως πρέπει το ΠΑΣΟΚ να τοποθετείται στον άξονα αριστερά – δεξιά. Πάντα το υποστηρίζω αυτό. Δεν υπάρχει πολιτική από τη γαλλική επανάσταση και μετά χωρίς τη διάκριση αριστεράς και δεξιάς. Το ΠΑΣΟΚ είναι η μεγάλη κεντροαριστερά, η ευρωπαϊκή σοσιαλιστική αριστερά, ένα προοδευτικό λαϊκό, ριζοσπαστικό κίνημα που ο Ανδρέας Παπανδρέου το θέλησε πλειοψηφικό και νικηφόρο. Το θέλησε στο 48% και όχι στο 38% και κάτω.

Αυτό λοιπόν το ΠΑΣΟΚ έχει απόψεις, και τις απόψεις αυτές υπερασπιστήκαμε με συνέπεια, με πάθος, με συστηματικότητα, όχι χωρίς αντιστάσεις, γιατί υπάρχουν αντιστάσεις στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ και των κορυφαίων κλιμακίων του.

Το ΠΑΣΟΚ που θέλουμε όμως, συντρόφισσες και σύντροφοι, πρέπει να έχει και οργανωτική υπόσταση. Η ρευστοποίηση της οργάνωσης, του ΠΑΣΟΚ που δεν είναι μόνο ανοιχτό, αλλά είναι και διαμπερές, δεν απέδωσε. Και όσα προτείναμε το 2005 δεν έγιναν δεκτά. Αλλά όσα επιβλήθηκαν το 2005, βλέπω με εξαιρετική ευκολία και άνεση να ξανα-ανατρέπονται το 2007. Νομίζω ότι καλό είναι να έχουμε αρχή, μέση και τέλος και μια συνέπεια και μια υπευθυνότητα στα όσα λέμε.

Το δικό μας ΠΑΣΟΚ είναι το ΠΑΣΟΚ το πατριωτικό, το λαϊκό, το ριζοσπαστικό, το προοδευτικό. Το ΠΑΣΟΚ που πιστεύει στον αστερισμό των ιδεών της σοσιαλιστικής αριστεράς. Έχει σημασία πράγματι, στην αυγή του 21ου αιώνα, να μιλάς ξανά για δημοκρατία, για κράτος δικαίου, για ελευθερίες, για δικαιώματα, για πλήρη απασχόληση, για αειφορία και οικολογική συνείδηση, για κοινωνική αλληλεγγύη και συνοχή, για υπέρβαση της δημοσιονομικής κρίσης του κοινωνικού κράτους.

Έχει σημασία να μιλάς ξανά για ουμανισμό, για ευαισθησίες. Βέβαια δεν αρκεί αυτό. Πρέπει και το συλλογικό υποκείμενο, πρέπει το κόμμα να έχει συγκρότηση, να έχει ραχοκοκαλιά, να έχει υπόσταση. Γι' αυτό πιστεύουμε σε ένα ΠΑΣΟΚ συλλογικό, δημοκρατικό. Σε ένα ΠΑΣΟΚ αποκεντρωμένο, σε ένα ΠΑΣΟΚ αξιοκρατικό, σε ένα ΠΑΣΟΚ που δίνει πολιτικό λόγο και δικαίωμα απόφασης στο μέλος και τον φίλο. Δεν τον θέλει χειροκροτητή ή αφισοκολλητή, που τον καλούμε στη χάση και στη φέξη να επικυρώσει ειλημμένες αποφάσεις.

Θέλουμε οργανώσεις βάσης με άποψη, με παρέμβαση, με λόγο. Θέλουμε ένα ΠΑΣΟΚ που επιτέλους να αποκτήσει νεολαία, να αποκτήσει μια αυτόνομη χειραφετημένη νεολαία, με ανατρεπτικό λόγο, μια νεολαία της παράταξης που να έχει φαντασία, να έχει επινοητικότητα, να γοητεύει τους νέους. Δεν το καταφέραμε τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Και θέλουμε βεβαίως ένα ΠΑΣΟΚ που να γίνει ξανά νεανικό, όπως το ΠΑΣΟΚ που θέλησε ο Ανδρέας Παπανδρέου, εμπιστευόμενος σε νέους θέσεις πολιτικής ευθύνης.

Έχουμε τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα στα ηγετικά κλιμάκια του ΠΑΣΟΚ. Γι' αυτό πρότεινα περιορισμένες θητείες, υψηλές ποσοστώσεις για την ανανέωση των οργάνων. Γι' αυτό πρέπει όλοι να ανοιχτούμε στην κοινωνία και να δούμε αν οι πολίτες βρίσκονται εδώ ή βρίσκονται αλλού. Το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντος δεν είναι το ΠΑΣΟΚ των παλιών μηχανισμών, αλλά των νέων κοινωνικών κινημάτων και των ενεργών πολιτών.

Και ο Πρόεδρος αυτού του ΠΑΣΟΚ πρέπει να νιώθει εσωτερικά ασφαλής, για να είναι πρώτος μεταξύ ίσων. Να μπορεί να ακούει τη γνώμη των στελεχών που παίζουν θεσμικό ρόλο, που είναι αναγνωρισμένα από την κοινωνία και νομιμοποιημένα από το Συνέδριο. Στελεχών που μπορούν να συγκροτήσουν μια αξιόπιστη σκιώδη κυβέρνηση, γιατί μόνο ένα τέτοιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να ασκήσει υπεύθυνη, δυναμική, αλλά και προγραμματική αντιπολίτευση και μπορεί να αντιπαρατάξει τη δική του ομάδα στη σύγκρουση με τη δεξιά. Για να δώσουμε μια άλλη λύση στο λαό, να λυτρώσουμε την κοινωνία από το βάρος της δεξιάς.

Γι' αυτό με προβληματίζει κάθε φορά που ακούω τη λέξη «καθαρότητα». Ξέρετε, ιστορικά, στο όνομα της καθαρότητας, της θρησκευτικής, της φυλετικής, της ιδεολογικής, έγιναν μεγάλα εγκλήματα, έγιναν ακρωτηριασμοί. Καθαρό ΠΑΣΟΚ, όπως μας το παρέδωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, είναι το ΠΑΣΟΚ που έχει την ικανότητα να αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, να πηγαίνει από το 13 στο 25 και από το 25 στο 48%. Το ΠΑΣΟΚ που ανεβαίνει, όχι το ΠΑΣΟΚ που κατεβαίνει.

Κι αν κάποιοι πιστεύουν ότι δεν μπορείς να διαμορφώσεις μεγάλα πλειοψηφικά ρεύματα με «στρογγυλοποιήσεις» και «επίπλαστες ενότητες», προφανώς κάποια σύγχυση κάνουν. Γιατί δεν καταλαβαίνουν ότι είναι άλλο πράγμα η στρογγυλοποίηση και άλλο πράγμα η ικανότητα σύνθεσης, η ικανότητα διατύπωσης πλειοψηφικών απόψεων. Είναι άλλο πράγμα η πολιτική ηγεμονία, όπως έλεγε ο Αντόνιο Γκράμσι και άλλο πράγμα οι διαπραγματεύσεις μεταξύ βαρόνων που μοιράζονται ρόλους μέσα σε ένα κομματικό κατεστημένο.

Σας μιλώ για ηγεμονία πολιτική, για σύνθεση, για συζήτηση, για χώρο ελεύθερης σκέψης. Η κοινωνία θέλει ένα ΠΑΣΟΚ το οποίο να είναι κοινωνικά ευαίσθητο, να είναι ευφάνταστο, επινοητικό, να λέει νέα πράγματα με νέο τρόπο και κυρίως ένα ΠΑΣΟΚ που να έχει πολιτική βούληση, να μπορεί να κόβει γόρδιους δεσμούς. Αυτό έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου, γι’ αυτόν τον λάτρεψαν και τον θυμούνται οι Έλληνες.

Υπάρχει βέβαια και η ήπια εκδοχή. Η «διαγραφή αντιλήψεων». Αλλά ένα μεγάλο πλειοψηφικό κόμμα που διαγράφει με ευκολία αντιλήψεις, μένει τελικά χωρίς αντίληψη. Αυτή είναι η μοίρα όσων σκέπτονται μειοψηφικά και όχι πλειοψηφικά.

9. Ποια είναι η νέα κοινωνική πλειοψηφία;

Αυτό το ΠΑΣΟΚ όμως και έρχομαι στο ένατο ερώτημα, χρειάζεται μια κοινωνική πλειοψηφία. Ποια είναι λοιπόν η νέα κοινωνική πλειοψηφία; Ποιους εκφράζουμε; Με ποιους πάμε; Ποιους αντιπροσωπεύουμε;

Ξέρουμε ότι η κοινωνία ασφυκτιά πολιτικά, υποαντιπροσωπεύεται. Δεν εκφράζεται μέσα από το πολιτικό σύστημα. Όταν μιλάμε στις διάφορες κοινωνικές ομάδες, όταν διαμορφώνουμε το κοινωνικό μας ακροατήριο, δεν λέμε λέξεις. Στέλνουμε μηνύματα συντροφικότητας. Διαμορφώνουμε δεσμούς ιδεολογικούς, σχέσεις πολιτικές. Υπογράφουμε ηθικά συμβόλαια τιμής.

Όταν το ΠΑΣΟΚ απευθύνεται στο φτωχό, στον περιθωριοποιημένο, στον άνεργο, στον μετανάστη, στον χαμηλοσυνταξιούχο, στη μόνη γυναίκα που πρέπει να αναθρέψει παιδιά, στον μικρομεσαίο επιχειρηματία, στον φοιτητή, στο νέο επιστήμονα, στο νέο αγρότη, στον καλλιτέχνη, στο δημιουργό, δεν απευθύνεται σε φιγούρες της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Δεν διαβάζει τον κατάλογο των επαγγελμάτων. Απευθύνεται σε ανθρώπους με αγωνίες, με ελπίδες, με δυσπιστίες. Σε ανθρώπους που δεν εκφράζονται από τη σημερινή πολιτική, που δεν είναι εδώ μέσα γιατί δεν τους γοητεύσαμε, δεν τους ελκύσαμε, δεν τους πείσαμε και χάσαμε. Και τώρα πρέπει να ξανακερδίσουμε μια σχέση εμπιστοσύνης, μια σχέση αξιοπιστίας. Αλλά πώς μπορεί να είναι το ΠΑΣΟΚ αξιόπιστο εάν δεν είναι σαφές, εάν δεν έχει συνέπεια σ' αυτά που λέει και σ' αυτά που κάνει;

Πώς μπορείς να πείσεις ένα νέο παιδί ότι θα εφαρμόσεις αξιοκρατία μέσω ΑΣΕΠ στις προσλήψεις στο δημόσιο, όταν δεν εφαρμόζεις αξιοκρατία στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ; Πώς μπορείς να πείσεις ότι αγωνίζεσαι για αναβάθμιση της δημοκρατίας, όταν σοκάρει η εφαρμογή της δημοκρατίας στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ;

Πώς μπορείς να πείσεις ότι είσαι υπέρ της αποκέντρωσης του κράτους, όταν το ΠΑΣΟΚ είναι ένα γραφειοκρατικό, συγκεντρωτικό κόμμα;
Μήπως αυτά προέκυψαν μετά την ήττα του 2007; Δεν υπήρχαν το 2004; Δεν επαρκούσαν τριάμισι χρόνια για να τα καταλάβουμε, για να τα αλλάξουμε; Μήπως τα τροφοδοτήσαμε; Μήπως μεγεθύναμε τα προβλήματα;

10. Έχουμε σχέδιο για τη χώρα;

Το δέκατο και τελευταίο ερώτημα, συντρόφισσες και σύντροφοι, είναι αν έχουμε σχέδιο για τη χώρα. Αν έχουμε ένα σχέδιο για τη χώρα που στο πρόγραμμά μας του 2007, που ήταν πάρα πολύ καλό, προσθέτει κάτι καινούριο που μπορεί να μας φέρει στη νίκη.

Αλλά ξέρετε, τις εκλογές ούτε τις χάνουν ούτε τις κερδίζουν τα κείμενα. Τις εκλογές δεν τις έχασε ούτε το κείμενο της διακήρυξης, ούτε το άρτιο κείμενο του προγράμματός μας. Τις εκλογές τις χάνουν πρόσωπα. Γιατί η πολιτική είναι μάχη ιδεών μέσω προσώπων. Ιδέες χωρίς πρόσωπα δεν υπάρχουν και πρόσωπα χωρίς ιδέες δεν μπορούν να κάνουν πολιτική. Το πρόσωπο όμως είναι σπαθί. Είμαστε κοινωνία προσώπων. Γι’ αυτό είμαστε στην Ελλάδα διαφορετικοί από άλλες χώρες, που βυθίζονται στην αποξένωση και την αλλοτρίωση.

Άρα πρέπει να μιλήσουμε, φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι, για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη χώρα. Όσες φορές προσπαθήσαμε να μιλήσουμε τις τελευταίες μέρες για την ουσία της πολιτικής, δεχθήκαμε παραπολιτικούς αντιπερισπασμούς. Αλλά το σχέδιο υπάρχει, το σχέδιο είναι σχέδιο του ΠΑΣΟΚ. Με το σχέδιο αυτό μπορούμε να αλλάξουμε πράγματι τα δεδομένα και το συσχετισμό των δυνάμεων. Και το σχέδιο αυτό αφορά την Ελλάδα, αφορά όλους τους Έλληνες και όλες τις Ελληνίδες, όχι μόνον το κομματικό μας ακροατήριο.

Ας φανταστούμε, συντρόφισσες και σύντροφοι, την Ελλάδα όχι πολύ μακριά, την Ελλάδα του 2012, στο τέλος της επόμενης τετραετίας, σε έναν ορατό, απτό πολιτικό χρόνο. Το 2012 είναι η επέτειος της μεγάλης προσπάθειας για την ανόρθωση της χώρας, της μεγάλης προσπάθειας του Ελευθερίου Βενιζέλου και η επέτειος του μεγάλου αγώνα για την εθνική ολοκλήρωση.

Σας καλώ να φανταστούμε μια Ελλάδα εφικτή, μια Ελλάδα που αξίζει στους Έλληνες. Μια Ελλάδα, που είναι ευλογημένη χώρα, αλλά αδικεί τον εαυτό της, γιατί έχει αντιφάσεις και υστερήσεις, και θέλει μικρές ανατροπές για να φτάσει τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και ιδίως τις πιο ανταγωνιστικές, τις πιο προηγμένες από τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ας φανταστούμε μια Ελλάδα που δεν παραιτείται, που δεν συμβιβάζεται, που δεν συνυπάρχει με τριτοκοσμικές πρακτικές και αρχαϊκές αντιλήψεις, στην πολιτική, στην κοινωνία, στην οικονομία. Μια Ελλάδα που ξεπερνάει φραγμούς και αγκυλώσεις. Μια Ελλάδα που μετατρέπει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας σε συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Δεν θα εξαφανίσουμε τους πολλούς αυτοαπασχολούμενους. Δεν θα μεγαλώσει ξαφνικά το πολύ μικρό, μεσαίο επίπεδο επιχείρησης. Δεν θα εξαφανίσουμε ξαφνικά τους πολλούς αγρότες. Όμως όλα αυτά μπορούμε να τα εντάξουμε σε ένα άλλο μοντέλο ανάπτυξης. Ένα μοντέλο ανάπτυξης που μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε μία δέσμη δημόσιων πολιτικών ικανών να προσανατολίσουν και τον ιδιωτικό τομέα και να δώσουν απάντηση στις ανησυχίες και τις ανασφάλειες των πολιτών.

Χρειαζόμαστε ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης. Με πρώτο άξονα την αειφορία, την «πράσινη» ανάπτυξη. Δεύτερο άξονα την ποιότητα, την καινοτομία, τη γνώση, την υψηλή προστιθέμενη αξία, τις υπηρεσίες, τον τουρισμό, τη νέα αγροτική οικονομία. Και τρίτο άξονα την αλληλεγγύη, τη συνοχή και την ασφάλεια.

Το δίπολο είναι: ανάπτυξη και αναδιανομή. Νέα αναδιανομή, όχι μόνον εισοδήματος αλλά και ευκαιριών. Γιατί έχουμε δύο τεράστιους ενδογενείς πόρους: τη γη, με την ιστορία, τη φύση, τον πολιτισμό, και τους ανθρώπους, με την ικανότητα και την επινοητικότητά τους. Μπορούμε να κάνουμε την Ελλάδα ονομασία προέλευσης και εγγύηση ποιότητας.

Αλλά για να το πετύχουμε αυτό χρειαζόμαστε μια εθνική αναπτυξιακή συμφωνία. Άλλου τύπου, όχι μια συνηθισμένη συλλογική σύμβαση. Μια συμφωνία με όλους τους εταίρους, όχι μόνο με εργοδότες και εργαζόμενους. Με αγρότες, με συνταξιούχους, με άνεργους, με τους επιστήμονες, με τους εκπροσώπους των νέων κλάδων της οικονομίας. Στον επιχειρηματικό κόσμο προσφέρουμε σταθερότητα του θεσμικού και οικονομικού πλαισίου και ζητάμε κοινωνική ευθύνη, επενδύσεις, θέσεις απασχόλησης. Στον κόσμο της εργασίας προσφέρουμε ασφάλεια, σεβασμό, αύξηση εισοδήματος, επαναφορά του στόχου της πλήρους απασχόλησης. Απαιτούμε αύξηση της προσπάθειας προκειμένου να μπορούμε στη συνέχεια να οργανώσουμε την αναδιανομή.

Έχει λοιπόν πολύ μεγάλη σημασία να αντιληφθούμε ότι το μοντέλο ανάπτυξης δεν είναι ζήτημα του ιδιωτικού τομέα και της αγοράς, αλλά του ρυθμιστικού ρόλου του κράτους και των δημόσιων πολιτικών.

Χρειαζόμαστε επίσης ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα και πρωτίστως μια εθνική συμφωνία φορολογικής εμπιστοσύνης, ώστε να πάψει το άγχος των συναφειών και του Κώδικα βιβλίων και Στοιχείων, όταν μπορούμε με απλά μέτρα να αυξήσουμε τα δημόσια έσοδα και να δημιουργήσουμε ένα κλίμα ανάπτυξης και προσφοράς θέσεων απασχόλησης.

Και κυρίως χρειαζόμαστε τη μεγάλη επανάσταση της επόμενης δεκαετίας, το ριζικό μετασχηματισμό του κράτους. Όλα αρχίζουν και όλα τελειώνουν στο κράτος. Ο πολίτης απεχθάνεται το γραφειοκρατικό, αυταρχικό, συγκεντρωτικό κράτος, το κράτος που τον ταλαιπωρεί και τον εγκαταλείπει όταν έχει ανάγκη. Αλλά περιμένει τα πάντα από ένα σύγχρονο, ευέλικτο, αποκεντρωμένο, δημοκρατικό κράτος, από ένα κράτος που σέβεται και στηρίζει τον πολίτη, από ένα κράτος που αποκαθιστά τις αδικίες και τις ανισότητες της αγοράς και της οικονομίας.

Καμιά κοινωνία δεν είναι δίκαιη από μόνη της. Παράγει ανισότητα, φτώχεια, περιθωριοποίηση. Καμιά αγορά δεν δίνει λύση από μόνη της. Η δημοκρατία, η πολιτική και το κράτος δίνουν λύσεις. Γι’ αυτό η αριστερά είναι μία πολιτιστική εκλέπτυνση. Η φυσική ροπή, η «φυσική κατάσταση» είναι ο άγριος καπιταλισμός και η σκληρή, ταξική δεξιά.

Αλλά, φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι, ριζικός μετασχηματισμός του κράτους σημαίνει κυρίως ένα νέο κοινωνικό κράτος. Που δεν είναι πουγκί με επιδόματα, αλλά μοντέλο ανάπτυξης που δημιουργεί νέες θέσεις απασχόλησης, που στηρίζει την κοινωνική συνοχή. Ένα νέο αναπτυξιακό κοινωνικό κράτος που αναδεικνύει ξανά την έννοια του δημόσιου αγαθού.

Αλλά όταν μιλάμε για δημόσιο αγαθό, πρέπει να λέμε ταυτόχρονα με θάρρος ότι δεν υποστηρίξαμε όσο έπρεπε τη δημόσια δωρεάν παιδεία, ότι παίξαμε με την τύχη του δημοσίου Πανεπιστημίου. Και αυτό δεν πρόκειται να ξαναγίνει.

Όταν μιλάμε για δημόσιο αγαθό, πρέπει να δεσμευτούμε -και δεσμεύομαι- ότι θα ξαναβρούμε το κομμένο νήμα της δεκαετίας του ’80 σε σχέση με τη δημόσια υγεία και με την κοινωνική πρόνοια. Ότι επιτέλους θα θεσπίσουμε το ελάχιστο εγγυημένο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Όταν μιλούμε για νέο κοινωνικό κράτος, πρέπει να είμαστε σε θέση να πάρουμε πρωτοβουλίες, ειλικρινές και αποτελεσματικές ως προς το ασφαλιστικό. Παρουσίασα μια ολοκληρωμένη πρόταση και επαναλαμβάνω στη Συνδιάσκεψη την πρότασή μου, στις 12 του Νοέμβρη το ΠΑΣΟΚ να αναλάβει την πρωτοβουλία σύγκλησης και διεξαγωγής του κοινωνικού διαλόγου για το ασφαλιστικό. Να δείξουμε ότι μπορούμε να πιάσουμε τον ταύρο απ’ τα κέρατα στο δυσκολότερο πρόβλημα που απασχολεί την ίδια την υπόσταση της κοινωνίας και όχι απλώς τις κοινωνικές πολιτικές.

Διατύπωσα δύο συγκεκριμένες προτάσεις που πρέπει να γίνουν έμβλημα του ΠΑΣΟΚ. Τη δημιουργία ενός Ταμείου Νέας Γενιάς, που να στηρίζει μέσω του τραπεζικού συστήματος το ξεκίνημα των νέων ανθρώπων, με δάνεια άτοκα, με περίοδο χάριτος, δάνεια τα οποία θα στηρίξουν τις σπουδές, το ξεκίνημα των νέων ζευγαριών, τους νέους επιχειρηματίες, τους νέους επιστήμονες, τους νέους αγρότες, στα πρώτα βήματά τους.

Κι ένα Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας, σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, για όσους είναι κοντά στην έξοδο από τον εργασιακό βίο, αλλά τους λείπουν ένσημα και ζουν με το άγχος της απόλυσης και της αδυναμίας ανεύρεσης άλλης απασχόλησης.

Το μετασχηματισμένο αυτό κράτος είναι δημοκρατικό, είναι κράτος δικαίου, είναι αποκεντρωμένο, ξεπερνάει την κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν αρκεί, χρειαζόμαστε νέους θεσμούς, θεσμούς μετα-αντιπροσωπευτικούς, που να προσθέτουν στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Δεν αρκεί πολλές φορές να έχεις την πλειοψηφία, θέλει ευρύτερες μετα-πλειοψηφικές συναινέσεις που να κινητοποιούν όλη την κοινωνία και να σου δίνουν στήριξη και ηγεμονία πολιτική.

Θέλουμε νέο Κοινοβούλιο, νέα Τοπική Αυτοδιοίκηση. Μια δημοκρατία με αξιακό περιεχόμενο, που σημαίνει όχι μόνον πολιτική δημοκρατία αλλά και κοινωνική και οικονομική, μια δημοκρατία του γενικού συμφέροντος. Χρειαζόμαστε ένα άλλο πολιτικό σύστημα και ένα άλλο σύστημα διακυβέρνησης. Ένα σύστημα όχι προσωποκεντρικό, όχι αρχηγικό, όχι πρωθυπουργικό. Μια άλλη δομή κυβέρνησης οριζόντια κι όχι κάθετα υπουργικά φέουδα. Τον Καποδίστρια ΙΙ, τη Μητροπολιτική Αυτοδιοίκηση, την Αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση. Μια αντιγραφειοκρατική Δημόσια Διοίκηση. Έναν καινοτόμο κώδικα διοικητικής διαδικασίας από μηδενική βάση που τιμά και εμπιστεύεται τους πολίτες. Μια εθνική κωδικοποίηση της νομοθεσίας, μια άλλη αντίληψη για την ποιότητα της νομοθεσίας. Ένα κράτος με οριοθετημένα πεδία σε σχέση με την εκκλησία. Μια αστυνομία στην υπηρεσία του πολίτη. Ένα κράτος αρωγό και όχι ένα κράτος δυνάστη.

Έχουμε συνεπώς σχέδιο, φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι.

11. Γιατί ζητώ την εμπιστοσύνη σας

Αυτά είναι τα δέκα ερωτήματα. Υπάρχει όμως και ο επίλογος, ένα τελευταίο, ένα ενδέκατο πολιτικό και προσωπικό ερώτημα: Γιατί άραγε ζητώ την εμπιστοσύνη σας και έθεσα υποψηφιότητα για να εκλεγώ Πρόεδρος του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος; Μήπως επειδή εμφανίζομαι ως ο «αντικαραμανλής» που υπόσχεται νίκη στις επόμενες βουλευτικές εκλογές;

Κατ΄ αρχάς βλέπω, με πολύ μεγάλη έκπληξη, να ενοχλούνται ορισμένοι φίλοι και σύντροφοι, επειδή βλέπουν έρευνες που λεν ότι "μια αλλαγή στη θέση του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ επιφέρει αλλαγή των συσχετισμών στο εκλογικό σώμα, σε σχέση με τη Νέα Δημοκρατία". Αυτό, θα έπρεπε να τους κάνει υπερήφανους και χαρούμενους, γιατί το ΠΑΣΟΚ έχει και τέτοια στελέχη που πρέπει να προστατεύονται κι όχι να απαξιώνονται.
Αλλά θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι δεν είναι αυτός ο λόγος για τον οποίον ζητώ την εμπιστοσύνη σας. Υπάρχουν τέσσερις λόγοι:

  • Ο πρώτος λόγος είναι γιατί νοιώθω ότι μπορώ με τη βοήθειά σας και τη συμμετοχή σας, να εγγυηθώ την ενότητα, την συλλογικότητα και τη δημοκρατική λειτουργία του ΠΑΣΟΚ, την αξιοποίηση όλων των στελεχών, την κινητοποίηση όλων των δυνάμεων. Έρχομαι για να ενώσω, να συνθέσω και όχι για να χωρίσω. Έρχομαι για να εγγράψω και όχι για να διαγράψω. Έρχομαι στο όνομα μιας πλειοψηφικής και όχι μιας φοβικής αντίληψης. Έρχομαι για να ανοίξω το ΠΑΣΟΚ στην κοινωνία κι όχι για να το μετατρέψω σε έναν πύργο που αμύνεται μην τυχόν και το καταλάβουν οι «σφετεριστές», όπου σφετεριστής είναι η κοινωνία και οι πολίτες. Δε βάζω κανένα προσωπικό στοίχημα, δεν με ενδιαφέρουν τα αξιώματα. Οι φιλοδοξίες μου στην πολιτική είναι φιλοδοξίες ιστορικές, μια καλή μνήμη στις καρδιές των Ελλήνων είναι που ζητώ, τίποτα άλλο. Άρα το στοίχημα δεν είναι προσωπικό, είναι συλλογικό.
  • Ο δεύτερος λόγος που ζητώ την εμπιστοσύνη σας είναι γιατί πιστεύω ότι μπορώ με επιτυχία, πάντως καλύτερα από ότι είδαμε ως τώρα, να διασφαλίσω την καθαρότητα της ιδεολογικής φυσιογνωμίας και της προγραμματικής και πολιτικής πρότασης του ΠΑΣΟΚ, χωρίς θαμπώματα. Χωρίς θολούρες, χωρίς παλινωδίες, χωρίς ασάφειες, χωρίς ξύλινο λόγο. Δεν μιλούν τα κείμενα, μιλούν οι καρδιές, μιλούν τα μάτια.
  • Ο τρίτος λόγος για τον οποίον ζητώ την εμπιστοσύνη σας, συντρόφισσες και σύντροφοι, είναι γιατί πιστεύω ότι μπορώ να λειτουργήσω ως επικεφαλής μιας δυναμικής αντιπολίτευσης, μιας αντιπολίτευσης υπεύθυνης, μέσα κι έξω από τη Βουλή, που συνδέεται με τα κινήματα, που παίρνει πρωτοβουλίες, που είναι προγραμματική, που πείθει τον κόσμο, που συσπειρώνει τους πολίτες, που αλλάζει τους συσχετισμούς.
  • Και αφού τα κάνουμε όλα αυτά μαζί, αφού οργανώσουμε το συλλογικό δημοκρατικό ΠΑΣΟΚ, το ενωμένο, το πλειοψηφικό, αφού αποσαφηνίσουμε το λόγο και προστατεύσουμε την ιδεολογική μας φυσιογνωμία, αφού λειτουργήσουμε ως δυναμική και πειστική αντιπολίτευση, μέσα από την επιτάχυνση των πολιτικών εξελίξεων και απαντώντας στην πρόκληση του κ. Καραμανλή ή οποιουδήποτε άλλου ηγέτη της δεξιάς, νοιώθω ότι μπορώ να αντιτάξω την δική μας κυβερνητική πρόταση και το δικό μας ομαδικό σχήμα, για να κερδίσουμε τις εκλογές.

Αλλά κι εδώ υπάρχει η ένσταση, υπάρχουν νέες απαγορευμένες λέξεις. Πρέπει να δηλώσουμε εάν αποδεχόμαστε μία νέα ορολογία πολιτικού καθωσπρεπισμού στο ΠΑΣΟΚ. Μπορούμε να μιλάμε για νίκη; Μπορούμε να μιλάμε για νέα διακυβέρνηση; Μπορούμε να ζητάμε να εκτελέσουμε την ιστορική μας αποστολή και στο όνομα του λαού και του γενικού συμφέροντος να ξανακυβερνήσουμε τον τόπο ή δεν πρέπει, είναι ντροπή και θίγουμε κάποιους;

Πιστεύω λοιπόν ότι πράγματι υπάρχουν στο ΠΑΣΟΚ «εξουσιομανείς» και «διψασμένοι για την εξουσία». Δεν αναφέρομαι στους βολεμένους του κομματικού κατεστημένου, στους γαντζωμένους στα κομματικά αξιώματα. Αναφέρομαι στους απλούς ανθρώπους της παράταξης, που στις 15 Σεπτεμβρίου μας έπιαναν από το μανίκι και μας ρωτούσαν "τι γίνεται, τους ρίχνουμε, νικάμε, αλλάζει η κυβέρνηση, θα εφαρμόσετε επιτέλους μια καλύτερη, δικαιότερη πολιτική";

Και τι απαντήσαμε σε αυτούς; «Αποδεχθείτε τον κ. Καραμανλή και την δεξιά, εμείς έχουμε τώρα να εκκαθαρίσουμε ζητήματα ιδεολογικής και πολιτικής φυσιογνωμίας. Και βεβαίως έχουμε να προστατεύσουμε μια κατεστημένη κομματική εξουσία». Όχι, κανείς δεν το ανέχεται αυτό στην κοινωνική βάση του ΠΑΣΟΚ.

Στις 11 του Νοέμβρη, συντρόφισσες και σύντροφοι, πράγματι θα αναζητηθεί ο «ικανός πολιτικός», αλλά κυρίως θα αναζητηθεί η ικανή πολιτική. Δεν ξέρω αν είμαι ικανός πολιτικός, ξέρω όμως ποιος δεν είναι ικανός πολιτικός. Ικανός πολιτικός δεν είναι αυτός που ρευστοποιεί οργανωτικά το ΠΑΣΟΚ, το διαλύει. Ικανός πολιτικός δεν είναι αυτός που θολώνει το ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα με αντιφάσεις και παλινωδίες. Ικανός πολιτικός δεν είναι αυτός που χάνει, ξαναχάνει και ξαναχάνει.

Χρειαζόμαστε λοιπόν ικανή πολιτική, χρειαζόμαστε νέα ελπίδα. Πρέπει να απαντήσουμε στο δίλημμα: Είμαστε με το ΠΑΣΟΚ του χθες ή με το ΠΑΣΟΚ του αύριο; Είμαστε με το ΠΑΣΟΚ που συμβιβάζεται ή με το ΠΑΣΟΚ που ανατρέπει; Είμαστε με το ΠΑΣΟΚ που παραμένει στα ίδια, σε αυτά που κρίθηκαν στις 16 του Σεπτέμβρη και έχασαν, ή αλλάζουμε σελίδα, αλλάζουμε σκηνικό, αλλάζουμε συσχετισμό, δίνουμε ελπίδα;

Συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι, πρέπει να μιλάμε ειλικρινά, με καθαρότητα, με ευθύτητα. Πρέπει να σεβόμαστε την αγωνία των πολιτών που εκφράζουμε κοινωνικά και πολιτικά. Δεν είμαστε μόνοι μας μέσα σε αυτήν την αίθουσα, μας παρακολουθεί το μεγάλο και κοινωνικό ΠΑΣΟΚ, μας παρακολουθούν όλοι οι Έλληνες πολίτες.

Πρότεινα να εμφανιστούμε στη Χαριλάου Τρικούπη ο Γιώργος, ο Κώστας και εγώ, σε μία κοινή συνέντευξη, για να καλέσουμε τους πολίτες να έρθουν μαζικά στις 11 του Νοέμβρη, να μετάσχουν στη διαδικασία, να πάρουν το ΠΑΣΟΚ στα χέρια τους, να του δώσουν πνοή, προοπτική, ελπίδα. Δεν έλαβα ακόμη απάντηση και πιστεύω ότι αυτό οφείλεται σε τεχνικούς λόγους. Ούτως ή άλλως θα είμαστε όλοι μαζί, στις 12 του Νοέμβρη. Αλλά, έχει πολύ μεγάλη σημασία στις 11 του Νοέμβρη να είμαστε μαζί με όλους τους προοδευτικούς πολίτες, μαζί με όλη την ελληνική κοινωνία.

Απευθύνομαι από το βήμα αυτό και στο όνομά σας, στο όνομα του ΠΑΣΟΚ του αύριο, σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες. Τους καλώ να έρθουν στις 11 του Νοέμβρη, να πάρουν το ΠΑΣΟΚ στα χέρια τους, να του δώσουν δύναμη, να του δώσουν προοπτική, να διαμορφώσουμε όλοι μαζί το ΠΑΣΟΚ του αύριο, το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντος, το ΠΑΣΟΚ της νίκης.

Να μπορέσουμε να προτείνουμε στους Έλληνες την Ελλάδα που τους αξίζει, να μπορέσουμε όλοι μαζί να φωνάξουμε ένα ξεχασμένο σύνθημα: Εμπρός και πάλι αλλαγή. Αλλάζουμε, νικάμε, εκφράζουμε την πλειοψηφία των μη προνομιούχων. Εκφράζουμε τον ελληνικό λαό και την ελπίδα του.
Γεια σας και με τη νίκη, γεια σας.

Tags: Πολιτικές Ομιλίες, 2007