Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου, Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975
Kathimerini. Evangelos Venizelos: International law or Realpolitik?
January 12, 2026
Evangelos Venizelos
Article published in Kathimerini
International law or Realpolitik?
International law or Realpolitik? The dilemmas of Greek foreign policy in a ‘threateningly hyper-mobile’ international conjuncture
Invoking international law and declaring respect for it constitutes one of the critical parameters of the foreign policy of a medium-sized Western country, a member of the European Union and NATO, such as Greece – especially a country that faces a particular national security problem extending beyond the European and NATO frameworks. Yet such a declaration does not in itself amount to a comprehensive national strategy or a coherent national security doctrine.
The elements that compose national power and shape the balance of forces are obviously far more numerous than international law alone. The recourse to international law in Greek official – and more broadly public – discourse over the past half-century, rooted in the founding trauma of the Metapolitefsi in relation to Cyprus, is not made merely or primarily for idealistic or axiological reasons, but because it is widely believed to protect the national interest: both Greece’s sovereignty, territorial integrity and sovereign rights, and the prospect that the real situation in Cyprus might be altered and a solution agreed closer to the model of a bi-communal, bi-zonal federation.
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην Καθημερινή της Κυριακής: Διεθνές δίκαιο ή RealPolitik.
11 Ιανουαρίου 2026
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην Καθημερινή της Κυριακής
Διεθνές δίκαιο ή RealPolitik
Τα διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής
σε μια «απειλητικά υπερκινητική» συγκυρία
Η επίκληση του διεθνούς δικαίου και η δήλωση σεβασμού του είναι μια από τις κρίσιμες παραμέτρους της εξωτερικής πολιτικής μιας μεσαίας δυτικής χώρας, μέλους της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, όπως η Ελλάδα, που έχει ιδιαίτερο πρόβλημα εθνικής ασφάλειας πέραν του ευρωπαϊκού και του νατοϊκού. Όμως η δήλωση αυτή δεν συνιστά από μόνη της ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική και συνεκτικό δόγμα εθνικής ασφάλειας. Αυτά που συνθέτουν την εθνική ισχύ και διαμορφώνουν τον συσχετισμό των δυνάμεων είναι προφανώς πολύ περισσότερα από το διεθνές δίκαιο.
Η αναγωγή στο διεθνές δίκαιο κατά τον ελληνικό επίσημο και γενικότερα τον δημόσιο λόγο της τελευταίας πεντηκονταετίας που έχει στην αφετηρία της το καταγωγικό τραύμα της Μεταπολίτευσης σε σχέση με την Κύπρο, δεν γίνεται μόνον ή κυρίως για λόγους ιδεαλιστικούς ή αξιακούς, αλλά επειδή κυριαρχεί η πεποίθηση ότι αυτό προστατεύει το εθνικό συμφέρον: τόσο την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, όσο και την πιθανότητα να μεταβληθεί η πραγματική κατάσταση στην Κύπρο και να συμφωνηθεί μια λύση εγγύτερη προς το σχήμα της δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας.
Σχόλιο Ευάγγελου Βενιζέλου σε σχέση με το χθεσινό επεισόδιο προσωρινής αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών
5 Ιανουαρίου 2026
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας, έκανε το ακόλουθο σχόλιο σε σχέση με το χθεσινό επεισόδιο προσωρινής αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών:
Για κάθε χώρα η Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), η παροχή Υπηρεσιών Εναέριας Κυκλοφορίας (ATS) και όλα τα συναφή ζητήματα που σχετίζονται με αυτό που συνήθως ονομάζουμε FIR, είναι υψίστης σοβαρότητας ζητήματα αεροναυτιλίας και ασφάλειας πτήσεων.
Για την Ελλάδα επιπλέον αυτής της ιδιαίτερα σοβαρής όψης, η διαχείριση του FIR Αθηνών έχει, τα τελευταία πενήντα χρόνια και ιδίως μετά την αποχώρηση ( το 1974 ) και την επιστροφή (το 1980) στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, συνδεθεί με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας: με το σύστημα αεράμυνας, τη δέσμευση περιοχών για πεδία βολής και ασκήσεων και κυρίως με την απαίτηση μας τα αεροσκάφη να υποβάλουν σχέδια πτήσης πριν εισέλθουν στο FIR Αθηνών.
Τα ΝΕΑ | Ευ. Βενιζέλος: Το 2026 ως έτος εθνικής στρατηγικής
3-4 Ιανουαρίου 2026
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου για ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο
Το 2026 ως έτος εθνικής στρατηγικής
Το 2026, δεύτερο έτος της δεύτερης θητείας του Προέδρου Τραμπ είναι και το έτος κατά το οποίο θα διεξαχθούν, στις 3 Νοεμβρίου, οι λεγόμενες ενδιάμεσες εκλογές (midterm elections) στις οποίες θα κριθούν, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και οι 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Από τα ανοικτά διεθνή μέτωπα που παραλαμβάνει το 2026, ας μνημονεύσουμε τα δύο πιο κρίσιμα για τη δική μας γεωγραφική θέση: τον πόλεμο στην Ουκρανία με τις παράλληλες συνομιλίες για τον τερματισμό του - θα δούμε με ποιους όρους- και την παρούσα φάση του Μεσανατολικού ζητήματος με την προσοχή στραμμένη στη Συρία. Από τη διεθνή ατζέντα αξίζει σίγουρα να επισημανθεί και η προγραμματισμένη για τον Απρίλιο επίσκεψη του Προέδρου Τραμπ στο Πεκίνο. Ως προς τα καθ´ημάς, κανονικά θα έπρεπε να σημειώσω ότι το 2026 είναι το δεύτερο έτος της διετούς θητείας της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά αυτή η πρόσθετη άσκηση ισορροπίας στην οποία υποβαλλόμαστε, δεν βελτίωσε τη διεθνή θέση της χώρας κατά το πρώτο έτος της θητείας. Θα μπορούσε επίσης να είχε ενδιαφέρον η Κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο, αλλά αυτή δεν περιλαμβάνει, ως γνωστόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο με σύνθεση υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας.
Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στη Δήμητρα Κρουστάλλη για το Βήμα της Κυριακής
28 Δεκεμβρίου 2025
Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στη Δήμητρα Κρουστάλλη για το Βήμα της Κυριακής
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος είναι ένα παράδοξο της πολιτικής ζωής. Ποτέ δεν ενσωματώθηκε πλήρως στο ΠαΣοΚ, του οποίου έγινε πρόεδρος, ούτε απορροφήθηκε από τη συγκυβέρνηση της περιόδου 2012-2015 με τη ΝΔ, στην οποία θήτευσε ως αντιπρόεδρος. Δεν ενδιαφέρθηκε να πιάσει την κοινωνία από το χέρι, πολέμησε την Ακροδεξιά και τον λαϊκισμό όταν άλλοι θεωρούσαν ότι το «φίδι» ήταν τιθασευμένο και ότι οι ίδιοι θα αξιοποιήσουν προνομιακά το δηλητήριό του. Επειδή προπορευόταν, συνήθως δεν γινόταν αντιληπτός, παρά αφότου τα γεγονότα κατέκλυζαν τις ψευδαισθήσεις, για παράδειγμα στην οικονομική κρίση ήταν φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Γι' αυτό η πολιτική του διαδρομή κινείται μεταξύ θαυμασμού και φθόνου, ανοίγοντας δρόμους και αποκρούοντας επιθέσεις. Άλλοι πολιτικοί ανέθεσαν στη σιωπή και στην απόσταση να αποκαταστήσουν τη σχέση τους με την κοινωνία. Όμως, ο Ευ. Βενιζέλος δεν είναι ένας αποστειρωμένος πολιτικός, το γραφείο του είναι ανοιχτό και σε όσους τον αγαπούν και σε αυτούς που αγαπούν να τον μισούν. Εξάλλου, ο ίδιος μιλά δημόσια για όσα τον απασχολούν και σχετίζονται με τη χώρα, όχι με τα κόμματα, και μέσα από τις παρεμβάσεις του έχει γίνει σημείο αναφοράς για ένα κομμάτι του Κέντρου απαιτητικό και δύσκολα χειραγωγήσιμο.
Πρόλογος Ευ. Βενιζέλου στο βιβλίο του Χρ. Κληρίδη, Το Σύνταγμα της Κύπρου
Δεκέμβριος 2025
Πρόλογος Ευάγγελου Βενιζέλου στο βιβλίο του Δρ. Χρίστου Φ. Κληρίδη, Το Σύνταγμα της Κύπρου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2025
Η Κύπρος είναι, μεταξύ πολλών άλλων, και ένα εργαστήριο δοκιμασίας των υλικών της συνταγματικής θεωρίας. Στην Κύπρο συνδυάζονται τα προβλήματα τα σχετικά με την πολλαπλότητα των έννομων τάξεων και τη σύγκρουση ως προς την υπεροχή μεταξύ του εθνικού Συντάγματος, του Δικαίου της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου, πρωτίστως της ΕΣΔΑ, που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα προβλήματα που δημιούργησε αρχικά η αποχώρηση των τουρκοκυπρίων από τα προβλεπόμενα στο Σύνταγμα του 1960 όργανα της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συνέχεια δε η τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974 και η κατοχή του βόρειου τμήματος της επικράτειάς της. Στην αφετηρία του φαινομένου βρίσκονται συνεπώς οι σκληρές ιστορικές δοκιμασίες της αλλά και η ευρηματικότητα των ασκούντων τη νομοθετική αλλά και τη δικαστική εξουσία.
Ευ. Βενιζέλος, Η αιτιολογία του νόμου ως σημείο εισόδου για διεισδυτικότερο δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων
18 Δεκεμβρίου 2025
Ευάγγελος Βενιζέλος
Η αιτιολογία του νόμου ως σημείο εισόδου
για διεισδυτικότερο δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων
[Παρουσίαση του βιβλίου της Αναστασίας Πούλου, Η αιτιολογία του τυπικού νόμου, εκδ. Σάκκουλα, 2025]*
Η Αναστασία Πούλου διήλθε με λαμπρό τρόπο από τα έδρανα της Νομικής Σχολής Θεσσαλονίκης, την περίοδο που απουσίαζα, γιατί τελούσα σε αναστολή των πανεπιστημιακών μου καθηκόντων, μία αναστολή που διήρκησε 27 χρόνια, και μετά συνέχισε την εκπαίδευση της στο ηπειρωτικό δίκαιο και στο common law, σε διάσημες νομικές σχολές. Έχει συγκροτήσει ένα εντυπωσιακό βιογραφικό, είναι δικαστικός λειτουργός και επιστήμονας με ισχυρό ακαδημαϊκό υπόβαθρο .
Καθώς ετοίμαζε το βιβλίο, είχα τη χαρά να συζητήσω μαζί της για το θέμα, γιατί όντως σε μία μονογραφία μου του 1990, δηλαδή προ 35 ετών, για το γενικό συμφέρον και τους περιορισμούς των συνταγματικών δικαιωμάτων (Ευ. Βενιζέλος, Το γενικό συμφέρον και οι περιορισμοί των συνταγματικών δικαιωμάτων. Κριτική προσέγγιση των τάσεων της νομολογίας, Παρατηρητής, 1990), είχα αναδείξει το ζήτημα του δεδηλωμένου σκοπού του νόμου, που αποτελεί την αφετηρία του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας. Συνιστά, πιο συγκεκριμένα, το πρώτο βήμα για την άσκηση εντατικού δικαστικού ελέγχου συνταγματικότητας, με κριτήριο την αρχή της αναλογικότητας, γιατί από εκεί εξαρτάται η προσφορότητα, η αναγκαιότητα και η εν στενή εννοία αναλογικότητα. Σας θυμίζω ότι το 1990 αυτή η συζήτηση ήταν σπαργανώδης. Έντεκα χρόνια αργότερα, το 2001, μου δόθηκε η δυνατότητα να εισηγηθώ στην Ζ´ Αναθεωρητική Βουλή τη ρητή πλέον συμπερίληψη της αρχής αναλογικότητας, στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος ενώ στο μεταξύ είχε διογκωθεί η σχετική νομολογία του ΣτΕ, του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ.
Ευ. Βενιζέλος, Τεχνητή Νοημοσύνη : Στο πεδίο ποιας έννομης τάξης θα είχαν νόημα οι ρυθμίσεις;
17 Δεκεμβρίου 2025
Ευάγγελος Βενιζέλος *
Τεχνητή Νοημοσύνη : Στο πεδίο ποιας έννομης τάξης θα είχαν νόημα οι ρυθμίσεις ; **
[Ομιλία με αφορμή την έκδοση της μονογραφίας της Φερενίκης Παναγοπούλου, Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΕΕ/2024/1689, Artificial Intelligence Act, ΑI Act): Μια πρώτη συνταγματο-ηθική θεώρηση, 2025]
Θα ξεκινήσω όχι με το βιβλίο αλλά με τη συγγραφέα. Η αγαπητή Φερενίκη Παναγοπούλου, εκλεκτή συνάδελφος, έχει κάνει τη χρήσιμη και έξυπνη επιλογή να ασχοληθεί με τα πιο σύγχρονα θέματα στο πεδίο του Δημοσίου Δικαίου, ειδικότερα του Συνταγματικού Δικαίου, του πολυεπίπεδου Δικαίου των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, έχει αναδειχθεί σε ειδικό των προσωπικών δεδομένων, της τεχνητής νοημοσύνης, των βιοτεχνολογικών και βιοηθικών θεμάτων, έχει δηλαδή τοποθετήσει τον εαυτό της στα πιο σύγχρονα , δυναμικά και, ως εκ τούτου, εκφοβιστικά πεδία στα οποία κινείται ο κλάδος μας.
Αυτό βεβαίως δείχνει ότι η μοίρα της γενικής θεωρίας του Συνταγματικού Δικαίου, του Δημοσίου Δικαίου γενικότερα και του Διεθνούς Δικαίου είναι να αναδεικνύει επιμέρους κλάδους οι οποίοι σιγά-σιγά αυτονομούνται, αλλά όταν αναπτύσσουν τη δογματική τους φυσιογνωμία, αντιλαμβάνονται οι ίδιοι οι κλάδοι και οι ανήκοντες σε αυτούς επιστήμονες ότι χωρίς την αναγωγή στη γενική θεωρία του Δικαίου και στη γενική θεωρία του Δημοσίου Δικαίου, δεν μπορείς να επιλύσεις τα ζητήματα όταν κυρίως αυτά αποκτούν συγκρουσιακό χαρακτήρα . Αυτό το κάνει με πολύ μεγάλη επιτυχία η κα. Παναγοπούλου και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι εκτός από καθηγήτρια του Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο είναι και Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής, αυτό δείχνει το υπόβαθρο που διαθέτει για τη διαχείριση των θεμάτων αυτών.
Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στους Αταίριαστους, με τον Χρήστο Κούτρα και τον Γιάννη Ντσούνο
15 Δεκεμβρίου 2025
Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στους Αταίριαστους, με τον Χρήστο Κούτρα και τον Γιάννη Ντσούνο στον ΣΚΑΙ
Χρ. Κούτρας: Γεια σας κ. Πρόεδρε, καλημέρα σας.
Ευ. Βενιζέλος: Καλημέρα.
Χρ. Κούτρας: Εν τω μεταξύ έχουμε έρθει και σε μία ημέρα, χθες το σύνολο του Τύπου «Βενιζέλος», σήμερα πάλι «Βενιζέλος», παντού «Βενιζέλος».
Ευ. Βενιζέλος: Από μία εμφάνιση.
Χρ. Κούτρας: Από μία εμφάνιση, που να τις είχατε κάνει και δύο. Θα πούμε και για την εμφάνιση, το βασικό είναι ότι έχει γράψει μία κουβέντα που έχετε πει, ότι η χώρα δεν είναι πια διακυβερνήσιμη και θέλουμε να μας πείτε τι εννοείτε.
Σελίδα 2 από 245
